గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థను కాపాడాలి!

సాంకేతికంగా రుతుపవన కాలం సెప్టెంబర్ 30న ముగిసింది. ఊహించినట్లుగానే, ఇది ఎల్ నినో దృగ్విషయం వల్ల ప్రభావితమైంది, ఇది సాధారణంగా భారత ఉపఖండంలో వర్షపాత లోటుకు దారితీస్తుంది. తుది గణాంకాలు ఇంకా విడుదల కానప్పటికీ, సెప్టెంబర్ 29 నాటికి మన మొత్తం వర్షపాత లోటు 13%గా ఉంది, ఇది 2014 కరువు కాలం కంటే కొద్దిగా ఎక్కువ. మొత్తం కంటే, వర్షపాతం  భౌగోళిక విస్తరణే ముఖ్యం. ఇది తూర్పు భారతదేశం , దక్షిణ ద్వీపకల్పంలో 25% భారీ లోటును వెల్లడిస్తున్నది. అతి తక్కువ లోటు భారతదేశంలో (కేవలం 3%) మరియు ఆ తర్వాత వాయువ్య భారతదేశంలో (6%) నమోదైంది. అయితే, మధ్య భారతదేశంలోనే పెద్ద వ్యత్యాసం ఉంది, మరాఠ్వాడ (-39%), విదర్భ (-27%) మరియు సౌరాష్ట్ర (-23%) వంటి కొన్ని బలహీన ప్రాంతాలు తీవ్రంగా ప్రభావితమయ్యాయి.

వాయువ్య భారతదేశం సాధారణంగా నీటిపారుదల ప్రాంతం, అందువల్ల రుతుపవన కాలంలో తగినంత వర్షపాతం లేకపోవడం వల్ల తక్కువగా ప్రభావితమైంది. అయితే, తూర్పు భారతదేశం, దక్షిణ ద్వీపకల్పం రెండింటిలోనూ ప్రధానంగా వర్షాలపై ఆధారపడే విస్తారమైన ప్రాంతాలున్నాయి. ఈ ప్రాంతాలపై బలహీనమైన వర్షపాతం ప్రభావం దామాషా ప్రకారం ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఉదాహరణకు, బీహార్ (-32%), అస్సాం (-40%), రాయలసీమ (-40%) మరియు కర్ణాటకలోని అంతర్గత ప్రాంతాలలో (-31%) వ్యవసాయ ఉత్పత్తిపై గణనీయమైన ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది. పెద్ద రాష్ట్రాలలో కూడా, వర్షపాత లోటు ఏకరీతిగా లేదు, కొన్ని ప్రాంతాలలో అధిక వర్షపాతం ఉండగా, మరికొన్ని ప్రాంతాలలో తీవ్రమైన లోటు ఉంది. ఉదాహరణకు, బీహార్‌లో మొత్తం 31% లోటు ఉన్నప్పటికీ, కొన్ని జిల్లాలలో 66% లోటు వర్షపాతం నమోదైంది. ఇతర రాష్ట్రాల విషయానికొస్తే, కర్ణాటకలో 97%, మహారాష్ట్రలో 64%, తమిళనాడులో 82% మరియు గుజరాత్‌లో 68% జిల్లాలలో లోటు వర్షపాతం నమోదైంది.

భారతదేశంలోని విభిన్న వ్యవసాయ-వాతావరణ మండలాలు , వైవిధ్యభరితమైన పంటల సరళిని బట్టి, వ్యవసాయ ఉత్పత్తిపై ఖచ్చితమైన ప్రభావాన్ని అంచనా వేయడం కష్టం. ఈ సంవత్సరం 110.8 మిలియన్ హెక్టార్లలో సాగు జరిగిందనే ఆశావాదం చాలా వరకు నిరాధారమైనది. భారతదేశంలో అధిక సంఖ్యలో చిన్న, సూక్ష్మ కమతాలు ఉండటం వలన, సాగు గణాంకాలు వ్యవసాయ ఆరోగ్యానికి సూచికగా ఉపయోగపడవు. జీవనాధార వ్యవసాయం అధికంగా ఉండటం వల్ల, వర్షాలు తక్కువగా కురిసినప్పటికీ రైతులు తమ భూములను బీడుగా వదిలిపెట్టరు. భూమిని బీడుగా వదిలివేయడం అనేది కొద్దిమంది మాత్రమే భరించగల ఒక విలాసం. అయితే, వర్షపాతం లోటు పంటల సరళిలో మార్పులు, పంటల దిగుబడులలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. పంట కోత తర్వాతే దిగుబడి గణాంకాలు అందుబాటులోకి వస్తాయి, కానీ సాగు గణాంకాలను బట్టి చూస్తే, వరి సాగు విస్తీర్ణం 1.7 మిలియన్ టన్నులు తగ్గి, పప్పుధాన్యాలు , ముతక ధాన్యాల వైపు మళ్లిందని తెలుస్తోంది.

అయినప్పటికీ, గత అనుభవం, ముఖ్యంగా ఇటీవలి సంవత్సరాల అనుభవం నుండి ఒక నిర్ధారణకు రావచ్చు. 2014లో, భారతదేశంలో వర్షపాతం లోటు చివరిసారిగా 12%గా ఉన్నప్పుడు, స్థూల విలువ జోడింపు (జీవీఏ)పై దాని ప్రభావం అంత గణనీయంగా లేదు, వ్యవసాయ జీవీఏ 1.2% పెరిగింది. అయితే, వ్యవసాయ ఉత్పత్తి సూచీ 4.5% పదునైన క్షీణతను చవిచూసింది. ప్రధాన ఖరీఫ్ పంట అయిన వరి ఉత్పత్తిలో కేవలం 1% క్షీణత కనిపించగా, ఆ వ్యవసాయ సంవత్సరంలో రబీ పంటలతో సహా ధాన్యాల మొత్తం ఉత్పత్తి 4.5% తగ్గింది. అలాగే, పప్పుధాన్యాలు , ఆహార ధాన్యాల ఉత్పత్తి 4.9% పడిపోయింది, ఇది 2009-10 తర్వాత అత్యధికం. 2014లో వరిలో  కాకుండా గోధుమలలో పెద్ద క్షీణత కనిపించింది; దాని ఉత్పత్తి 9.7% పడిపోవడంతో, మొత్తం ధాన్యాల ఉత్పత్తి కూడా తగ్గింది.ఈ ఏడాది పరిస్థితి కూడా దాదాపు అలాగే ఉండే అవకాశం ఉంది; దీనివల్ల రబీ పంటలు కూడా దెబ్బతినవచ్చు. ఇప్పటికే నీటి రిజర్వాయర్లలో నీటి నిల్వలు తగ్గాయి, పైగా రాబోయే నెలల్లో ‘ఎల్ నినో’  ప్రభావం మరింత బలపడే అవకాశం ఉంది. తాజా అంచనాల ప్రకారం, భారతదేశంలోని రిజర్వాయర్లలో నీటి మట్టాలు సాధారణ స్థాయి కంటే , గత ఏడాది స్థాయి కంటే తక్కువగా ఉన్నాయి. కాబట్టి, ఏవైనా అంచనాలు వేసేటప్పుడు ఈ సంభావ్య ఉత్పత్తి నష్టాలను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి. ఎరువుల ధరలు పెరగడం వల్ల వాటి వినియోగం ఇప్పటికే తగ్గింది. ఇంధన ధరల పెరుగుదలతో పాటు, భారతీయ రైతులు వ్యవసాయ ఉత్పత్తి , లాభదాయకత తగ్గడం అనే రెట్టింపు సమస్యను ఎదుర్కొంటున్నారు.

వ్యవసాయంలో ఉత్పత్తి , దిగుబడి తగ్గుతాయా లేదా అనేది ఇప్పుడు ప్రశ్న కాదు; సమస్య ఏమిటంటే, జాతీయ స్థాయిలో ఈ ప్రభావం ఎంత తీవ్రంగా ఉంటుంది , ఏయే ప్రాంతాలకు విస్తరిస్తుంది అనేది మాత్రమే! వర్షాధార ప్రాంతాలు , తక్కువ వ్యవసాయ ఉత్పాదకత కలిగిన ప్రాంతాలలో ఈ ఏడాది వర్షపాత లోటు ఎక్కువగా ఉన్నందున, దీని ప్రభావం కేవలం వ్యవసాయ ఆదాయం తగ్గడానికి మాత్రమే పరిమితం కాదు. తీవ్రమైన ఆకలి సమస్య తీవ్రత ప్రపంచవ్యాప్తంగా 22% పెరుగుతుందని ఐక్యరాజ్యసమితికి చెందిన ‘వరల్డ్ ఫుడ్ ప్రోగ్రామ్’ వంటి అంతర్జాతీయ సంస్థలు అంచనా వేస్తున్నాయి. ప్రభుత్వ ఆధీనంలో ఉన్న ధాన్యపు నిల్వల వల్ల భారతదేశం కొంతవరకు సురక్షితంగా ఉన్నప్పటికీ, ఆహార భద్రతకు ముప్పును విస్మరించలేము. అదే సమయంలో, సరఫరాలో ఏర్పడే అంతరాయాలు ద్రవ్యోల్బణ ఒత్తిళ్లను సృష్టిస్తాయి, దీనివల్ల పేదలు ,బలహీన వర్గాల వారు నిత్యావసర వస్తువులను కొనడం మరింత కష్టమవుతుంది. పెరుగుతున్న ముడిసరుకుల ఖర్చుల (ప్రధానంగా ఇంధనం, ఎరువులు) కారణంగా భారతదేశ గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థ ఇప్పటికే ఒత్తిడిలో ఉన్న తరుణంలో, ఆహార అభద్రత , ఆదాయ క్షీణత అనే రెండు ముప్పుల నుండి గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థను కాపాడటానికే ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి.
-హిమాంశు
అసోసియేటెడ్ ప్రొఫెసర్
జవహర్లాల్ నెహ్రూ యూనివర్సిటీ
విజిటింగ్ ఫెలో
సెంటర్ ఫర్ డి సైన్సెస్, హ్యూమానిటీస్
న్యూదిల్లీ..”మింట్ ” సౌజన్యంతో