“పెద్ద రుణ గ్రహీతలు, గ్యారంటర్లు వేల కోట్ల బాధ్యతలను అత్యల్ప మొత్తాలకు పరిష్కరించుకోగలిగితే, అదే సమయంలో సాధారణ రుణగ్రహీతలు చిన్న మొత్తాల బకాయిలకే కఠినమైన రికవరీ చర్యలను ఎదుర్కోవాల్సి వస్తే, ఆర్థిక వ్యవస్థలో రెండు రకాల ప్రమాణాలు ఉన్నాయనే భావన ప్రజల్లో ఏర్పడవచ్చు..”
భారతదేశంలోని క్వాసీ-జ్యుడీషియల్ సంస్థలు, అప్పీళ్ల వేదికలు, చివరకు ఉన్నత న్యాయస్థానాల తీర్పులు కూడా ఇటీవల కాలంలో ప్రజల పరిశీలనకు, చర్చకు వస్తున్నాయి. ప్రతి ట్రిబ్యునల్ లేదా న్యాయస్థానం ఇచ్చే ఉత్తర్వు తప్పు అని దీని అర్థం కాదు. అయితే వేల కోట్ల రూపాయలతో ముడిపడిన కేసుల్లో అసాధారణ ఫలితాలు వెలువడినప్పుడు, ఆ ప్రక్రియ ఎంతవరకు పారదర్శకంగా, సముచితంగా, జవాబుదారీతనంతో సాగిందో ప్రశ్నించే హక్కు ప్రజలకు ఉంది.
ఇటీవల జీ గ్రూప్ వ్యవస్థాపకుడు, ఎస్సెల్ గ్రూప్ చైర్మన్ సుభాష్ చంద్రకు సంబంధించిన నేషనల్ కంపెనీ లా ట్రిబ్యునల్ ఉత్తర్వు ఈ చర్చను మరింత తీవ్రతరం చేసింది.ఈ కేసులో నమోదైన క్లెయిమ్లు సుమారు ₹22,006.57 కోట్లు కాగా, రుణదాతలకు కేవలం ₹6.25 కోట్లు మాత్రమే అందేలా రుణ పరిష్కార ప్రణాళికకు అనుమతి లభించిందని నివేదికలు చెబుతున్నాయి. దీనికి అదనంగా దివాలా పరిష్కార ప్రక్రియ ఖర్చుల కోసం ₹25 లక్షలు కేటాయించారు. అంటే మొత్తం క్లెయిమ్లలో కేవలం 0.03 శాతం మాత్రమే రికవరీ అవుతుంది. మరోవైపు దాదాపు 99.97 శాతం “హెయిర్కట్” ఏర్పడుతుంది. సరళంగా చెప్పాలంటే, రుణదాతలు క్లెయిమ్ చేసిన ప్రతి ₹100కు కొన్ని పైసలు మాత్రమే తిరిగి పొందే పరిస్థితి ఏర్పడుతోంది.
ఇలాంటి ఫలితాన్ని సమర్థించగలమా?
ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం హెడ్లైన్లో కనిపించేంత సులభం కాదు. ₹22,006.57 కోట్ల క్లెయిమ్లు ప్రధానంగా సుభాష్ చంద్ర వ్యక్తిగత హామీలు ఇచ్చిన కార్పొరేట్ రుణాలకు సంబంధించినవి. అందువల్ల ఈ వ్యవహారం కేవలం ₹22 వేల కోట్ల కార్పొరేట్ రుణాన్ని ఎన్సీఎల్టీ మాఫీ చేసిందని చెప్పేంత సరళమైన విషయం కాదు. ఇది ప్రధానంగా గ్యారంటర్గా ఆయన బాధ్యత, వ్యక్తిగత దివాలా పరిష్కార ప్రక్రియకు సంబంధించినది.అయినప్పటికీ ఈ చట్టపరమైన వివరణ ఒక కీలక ప్రజా ప్రయోజన ప్రశ్నను తొలగించదు.
వేల కోట్ల రూపాయల క్లెయిమ్లు ఉన్నప్పుడు రికవరీ కేవలం కొన్ని కోట్లకే ఎందుకు పరిమితమైంది? దీనికి సమాధానం కొంతవరకు ఇన్సాల్వెన్సీ అండ్ బ్యాంక్రప్ట్సీ కోడ్ నిర్మాణంలో ఉంది. ఎన్సీఎల్టీ సాధారణ సివిల్ కోర్టు మాదిరిగా రుణగ్రహీత ఎంత చెల్లించాలో స్వయంగా నిర్ణయించదు. ఐబీసీ ప్రకారం ఆర్థిక రుణదాతలు కమిటీ ఆఫ్ క్రెడిటర్స్ ను ఏర్పాటు చేసి, పరిష్కార ప్రతిపాదనలను పరిశీలించి, వాటిపై ఓటు వేస్తారు. కొన్ని కీలక నిర్ణయాలకు ఆర్థిక రుణదాతల ఓటింగ్లో కనీసం 66 శాతం మద్దతు అవసరం.సుభాష్ చంద్ర కేసులో ప్రతిపాదిత ప్రణాళికకు సుమారు 80.81 శాతం మద్దతు లభించినట్లు నివేదికలు వెల్లడిస్తున్నాయి. ఇక్కడే వివాదాస్పదమైన “కమిటీ ఆఫ్ క్రెడిటర్స్ వాణిజ్యపరమైన విచక్షణ” అనే సూత్రం కీలకంగా మారుతుంది.
సుప్రీంకోర్టు అనేక సందర్భాల్లో క్రెడిటర్ల వాణిజ్య నిర్ణయాలకు ట్రిబ్యునళ్లు గణనీయమైన ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలని స్పష్టం చేసింది. క్రెడిటర్లు ఎంత రికవరీ సాధ్యమవుతుంది, ఆస్తుల విలువ ఎంత, సంస్థ ఆర్థికంగా నిలబడగలదా, దీర్ఘకాలిక న్యాయపోరాటం వల్ల ప్రయోజనం ఉంటుందా వంటి అంశాలను న్యాయస్థానాల కంటే మెరుగ్గా అంచనా వేయగలరనే భావన దీనికి ఆధారం. ఈ సూత్రానికి ఒక బలమైన కారణం ఉంది. ప్రతి వాణిజ్య నిర్ణయాన్ని ట్రిబ్యునల్ తన సొంత అభిప్రాయంతో తిరస్కరిస్తే, దివాలా పరిష్కార ప్రక్రియ మరింత ఆలస్యమై, అనిశ్చితంగా మారే ప్రమాదం ఉంది.
అయితే మెజారిటీ క్రెడిటర్ల “వాణిజ్యపరమైన విచక్షణ” అత్యంత తక్కువ రికవరీకి దారితీస్తే పరిస్థితి ఏమిటి? ఇదే అసలు ప్రశ్న. ప్రత్యేకించి ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకులు లేదా ప్రజా ప్రయోజనంతో పనిచేసే ఆర్థిక సంస్థలు రుణదాతలుగా ఉన్నప్పుడు ఈ విషయం మరింత ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంటుంది. సంస్థలకు కలిగే భారీ నష్టాలు చివరకు డిపాజిటర్లు, పెట్టుబడిదారులు, పరోక్షంగా పన్ను చెల్లింపుదారులపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది. కొంతమంది రుణదాతలు ఈ ప్రతిపాదనను వ్యతిరేకించినప్పటికీ, అవసరమైన మెజారిటీ మద్దతు లభించినట్లు నివేదికలు చెబుతున్నాయి. మొదట విచారణ జరిపిన ఎన్సీఎల్టీ బెంచ్లో కూడా విభేదాభిప్రాయం ఏర్పడినట్లు, అనంతరం ఈ కేసు మూడో సభ్యుడి వద్దకు వెళ్లినట్లు సమాచారం. మూడో సభ్యుడి నిర్ణయం చివరకు ప్రణాళికకు అనుకూలంగా వచ్చింది.
ఒకవైపు విభేదాభిప్రాయం, మరోవైపు వేల కోట్ల క్లెయిమ్లకు బదులుగా అత్యల్ప రికవరీ—ఈ రెండూ కలిసినప్పుడు సహజంగానే మరింత ప్రజా పరిశీలన అవసరమవుతుంది. 2013 కంపెనీస్ యాక్ట్లోని సెక్షన్ 408 కింద ఏర్పాటైన ఎన్సీఎల్టీ ఒక ప్రత్యేక క్వాసీ-జ్యుడీషియల్ సంస్థ. కార్పొరేట్ దివాలా, కంపెనీ చట్ట వివాదాలు, విలీనాలు, పునర్వ్యవస్థీకరణ, అణచివేత మరియు దుర్వినియోగం, కంపెనీల మూసివేత తదితర అంశాలను ఇది పరిష్కరిస్తుంది. ఆగస్టు 2026 నాటికి ఎన్సీఎల్టీ అధ్యక్షుడిగా మాజీ పంజాబ్ అండ్ హర్యానా హైకోర్టు న్యాయమూర్తి జస్టిస్ అనుపిందర్ సింగ్ గ్రేవాల్ ఉన్నారు. అయితే ఐబీసీ కింద ఎన్సీఎల్టీ అధికారాలకు కూడా పరిమితులు ఉన్నాయి. పరిష్కార ప్రణాళిక చట్టపరమైన నిబంధనలకు అనుగుణంగా ఉందో లేదో పరిశీలించడం దాని ప్రధాన బాధ్యత. సాధారణంగా అది CoC యొక్క వాణిజ్య నిర్ణయాన్ని తన స్వంత ఆర్థిక అంచనాతో భర్తీ చేయదు. ఇక్కడే వాణిజ్యపరమైన విచక్షణకు, ప్రజా జవాబుదారీతనానికి మధ్య సంఘర్షణ కనిపిస్తుంది.
ఐబీసీ ప్రకారం కొన్ని సందర్భాల్లో కొంత రికవరీ అయినా, అసలు రికవరీ ఏమీ లేకపోవడం కంటే మెరుగైనదిగా ఉండవచ్చు. రుణగ్రహీత వద్ద వాస్తవంగా లభించే ఆస్తుల విలువ ప్రతిపాదించిన మొత్తానికంటే తక్కువగా ఉంటే, కేవలం హెయిర్కట్ ఎక్కువగా కనిపిస్తోందనే కారణంతో పరిష్కార ప్రణాళికను తిరస్కరించడం రుణదాతలకే మరింత నష్టాన్ని కలిగించవచ్చు.
మరో ప్రమాదాన్ని కూడా విస్మరించలేం.
ఆస్తులు, హామీలు, లావాదేవీలు, విలువలు, ప్రత్యామ్నాయ రికవరీ అవకాశాలను పూర్తిగా పారదర్శకంగా పరిశీలించకుండానే వేల కోట్ల బాధ్యతలు అతి స్వల్ప మొత్తాలకు పరిష్కరించబడితే, దివాలా వ్యవస్థపై ప్రజల విశ్వాసం దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉంది. అందువల్ల ప్రజలకు కొన్ని ప్రశ్నలకు సమాధానాలు కావాలి. అన్ని ఆస్తులను సరిగ్గా గుర్తించారా? వాటి విలువలను స్వతంత్రంగా అంచనా వేశారా? సంబంధిత పార్టీల మధ్య జరిగిన లావాదేవీలను పరిశీలించారా? ప్రత్యామ్నాయ రికవరీ మార్గాలను వాస్తవికంగా అంచనా వేశారా? చివరకు ఆమోదించిన పరిష్కారమే రుణదాతలకు అత్యుత్తమంగా అందుబాటులో ఉన్న రికవరీనా? ఇవి అక్రమం జరిగిందనే ఆరోపణలు కావు. ఇవి సంస్థాగత జవాబుదారీతనం, పారదర్శకతకు సంబంధించిన ప్రశ్నలు. మరో ముఖ్యమైన అపోహను కూడా తొలగించాలి. ఎన్సీఎల్టీ ఉత్తర్వే తుది తీర్పు కాదు.
ఎన్సీఎల్టీ ఉత్తర్వుతో అసంతృప్తి చెందిన పక్షం చట్టపరమైన నిబంధనలు, గడువులకు లోబడి నేషనల్ కంపెనీ లా అప్పిలేట్ ట్రిబ్యునల్ ను ఆశ్రయించవచ్చు. తగిన సందర్భాల్లో ఐబీసీ కింద న్యాయపరమైన ప్రశ్నపై ఎన్సీఎల్టీ ఉత్తర్వును తదుపరి సుప్రీంకోర్టులో సవాలు చేయడానికి కూడా అవకాశం ఉంటుంది. అందువల్ల సుభాష్ చంద్ర కేసులోని ఎన్సీఎల్టీ ఉత్తర్వును భారత న్యాయవ్యవస్థలో తుది నిర్ణయంగా చూడటం సరైంది కాదు. దీనిపై ఇంకా అప్పీల్ ప్రక్రియలో న్యాయపరమైన పరిశీలనకు అవకాశం ఉంది. అయితే అసలు సమస్య ఒక వ్యక్తి లేదా ఒక ట్రిబ్యునల్ ఉత్తర్వుతో ముగియదు.
భారతదేశంలో ఐబీసీని తీసుకురావడానికి ప్రధాన కారణాల్లో ఒకటి సంవత్సరాల తరబడి పేరుకుపోయిన బ్యాడ్ లోన్స్, ఆలస్యమైన రికవరీలు, కార్పొరేట్ రుణ సంక్షోభం. కాలపరిమితిలో పరిష్కారం, ఆస్తుల విలువను గరిష్ఠంగా కాపాడటం, రుణదాతల క్రమశిక్షణ పెంచడం ఐబీసీ ప్రధాన లక్ష్యాలు. కానీ వేగం న్యాయాన్ని భర్తీ చేయకూడదు. మెజారిటీ ఓటింగ్ జవాబుదారీతనానికి ప్రత్యామ్నాయం కాకూడదు. క్రెడిటర్ల వాణిజ్యపరమైన విచక్షణ అవసరమే. కానీ అది చట్టపరమైన పరిశీలనకు అతీతమైన, ప్రశ్నించరాని కవచంగా మారకూడదు. ₹22,000 కోట్లకు పైగా క్లెయిమ్లు ఉండి, రికవరీ కేవలం ₹6.25 కోట్లకు పరిమితమైనప్పుడు, ఈ ఫలితం అత్యుత్తమ ఆర్థిక పరిష్కారమా? లేక చట్టపరంగా అనుమతించబడిన కనిష్ఠ పరిష్కారమా? అని ప్రశ్నించే హక్కు ప్రతి వాటాదారుడికీ ఉంది.
ఇక్కడ మరో ఆందోళనకరమైన ప్రజాభిప్రాయం కూడా ఉంది. పెద్ద రుణగ్రహీతలు, గ్యారంటర్లు వేల కోట్ల బాధ్యతలను అత్యల్ప మొత్తాలకు పరిష్కరించుకోగలిగితే, అదే సమయంలో సాధారణ రుణగ్రహీతలు చిన్న మొత్తాల బకాయిలకే కఠినమైన రికవరీ చర్యలను ఎదుర్కోవాల్సి వస్తే, ఆర్థిక వ్యవస్థలో రెండు రకాల ప్రమాణాలు ఉన్నాయనే భావన ప్రజల్లో ఏర్పడవచ్చు. చట్టపరంగా ఒక నిర్ణయం సరైనదే అయినా, అలాంటి భావన ప్రజల విశ్వాసాన్ని దెబ్బతీయవచ్చు. ఎన్సీఎల్టీ, ఎన్సీఎల్ఏటీతో పాటు మొత్తం న్యాయవ్యవస్థపై ప్రజల విశ్వాసం కేవలం ఉత్తర్వు చట్టబద్ధతపై ఆధారపడదు. తీర్పులలోని కారణబద్ధత, ప్రక్రియలో పారదర్శకత, నిర్ణయాల్లో స్థిరత్వం, వాటాదారులకు కనిపించే న్యాయం కూడా అంతే ముఖ్యమైనవి. న్యాయవ్యవస్థ స్వతంత్రత ప్రజాస్వామ్యానికి అత్యవసరం. అయితే న్యాయ స్వతంత్రత అంటే చట్టపరమైన, విద్యాపరమైన లేదా ప్రజా పరిశీలనకు అతీతంగా ఉండటం కాదు.
సుభాష్ చంద్ర కేసు అందుకే ఒక పెద్ద ప్రశ్నను మన ముందుంచుతోంది:
అసాధారణమైన హెయిర్కట్ల వల్ల విఫలమైన కార్పొరేట్ నిర్ణయాల భారాన్ని చివరకు బ్యాంకులు, ఆర్థిక సంస్థలు, పరోక్షంగా సాధారణ ప్రజలు మోయాల్సిన పరిస్థితి రాకుండా చేయడానికి భారత దివాలా వ్యవస్థలో తగిన రక్షణలు ఉన్నాయా? 99.97 శాతం హెయిర్కట్కు చట్టపరమైన వివరణ ఉండవచ్చు. కొన్ని ప్రత్యేక పరిస్థితుల్లో అది ఆర్థికంగా సమర్థించదగినదీ కావచ్చు. కానీ సంఖ్యలు ఇంత అసాధారణంగా ఉన్నప్పుడు వివరణ మాత్రమే సరిపోదు. పారదర్శకత అవసరం. జవాబుదారీతనం తప్పనిసరి. ప్రజా ప్రయోజనం మాత్రం ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ పక్కన పడకూడదు. ఎన్సీఎల్టీ ఇలాంటి ప్రణాళికను ఆమోదించగలదా అనేది అసలు ప్రశ్న కాదు. ఇలాంటి అత్యల్ప రికవరీనే చట్టపరంగా, ఆర్థికంగా, నైతికంగా అత్యుత్తమమైన మరియు అత్యంత జవాబుదారీతనంతో కూడిన పరిష్కారం ఎందుకు అని వ్యవస్థ స్పష్టంగా నిరూపించగలదా? ఇదే ఇప్పుడు సమాధానం కోరుతున్న అసలు ప్రశ్న.
