వెలుగు నుంచి చీకట్లోకి తెలంగాణ?

కారు చీకట్ల భయాల నుంచి నిరంతర విద్యుత్ సరఫరా వరకు ప్రయాణించిన తెలంగాణలో రైతు మళ్లీ కరెంటు కోసం రోడ్డెక్కాల్సిన పరిస్థితి ఎందుకొస్తోంది? విద్యుత్ ఉత్పత్తి, ప్రసార, పంపిణీ వ్యవస్థలను విస్తరించిన రాష్ట్రంలో అన్నదాత సబ్‌స్టేషన్ గేటు ముందు నిలబడాల్సిన అవసరమేమిటి? విద్యుత్ కోతలపై వస్తున్న ఫిర్యాదులు, రైతుల నిరసనలు ప్రభుత్వాన్ని ఈ ప్రశ్నలే అడుగుతున్నాయి. ఇది రాజకీయ విమర్శ మాత్రమే కాదు; పంటను, పెట్టుబడిని కాపాడుకోవాలన్న రైతు జీవనాధార ప్రశ్న. ఉమ్మడి రాష్ట్రంలో విద్యుత్ కష్టాలు రైతుల జీవితాలను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేశాయి. పొలానికి కరెంటు ఎప్పుడు వస్తుందో తెలియక రాత్రంతా మోటరు దగ్గర కాపలా కాసేవారు. తక్కువ వోల్టేజీతో మోటర్లు కాలిపోయేవి. అధిక లోడుతో ట్రాన్స్‌ఫార్మర్లు దెబ్బతినేవి. మరమ్మతుల కోసం తిరగడం, అప్పులు చేయడం, నీరందక పంటలు ఎండిపోవడం సాధారణ అనుభవాలయ్యాయి. అర్ధరాత్రి పొలాలకు వెళ్లిన రైతులు విద్యుదాఘాతాలకు, పాముకాట్లకు బలైన విషాదాలూ ఉన్నాయి. కరెంటు కొరత వ్యవసాయ సంక్షోభాన్ని మరింత పెంచింది.

ప్రత్యేక రాష్ట్రం ఏర్పడే సమయంలోనూ విద్యుత్ కొరతపై తీవ్ర ఆందోళనలు వ్యక్తమయ్యాయి. తెలంగాణ వస్తే పరిశ్రమలు మూతపడతాయని, పంటలు ఎండిపోతాయని, రాష్ట్రం చీకట్లో మునిగిపోతుందని విమర్శలు వినిపించాయి. ఆ పరిస్థితుల్లో అధికారంలోకి వచ్చిన కేసీఆర్ ప్రభుత్వం విద్యుత్ రంగానికి ప్రాధాన్యం ఇచ్చింది. ఉత్పత్తి పెంపు, విద్యుత్ కొనుగోళ్లు, కొత్త ప్రసార మార్గాలు, సబ్‌స్టేషన్ల నిర్మాణం, పంపిణీ వ్యవస్థ బలోపేతం వంటి చర్యలు చేపట్టింది. విద్యుత్ అందుబాటును పెంచడంతోపాటు వినియోగదారుడి వరకు సరఫరా చేరే మౌలిక వసతులను విస్తరించింది. రాష్ట్ర విద్యుత్ రంగ విస్తరణకు సంబంధించి పేర్కొంటున్న గణాంకాల ప్రకారం, కాంట్రాక్టెడ్ విద్యుత్ సామర్థ్యం 2014లో సుమారు 7,778 మెగావాట్ల నుంచి 2023 నాటికి 19,475 మెగావాట్లకు పెరిగింది. అదే సమయంలో పీక్ డిమాండ్ 5,661 మెగావాట్ల నుంచి 15,497 మెగావాట్లకు చేరింది. కాంట్రాక్టెడ్ సామర్థ్యమంతా రాష్ట్ర సొంత ఉత్పత్తి కాదు; విద్యుత్ లభ్యతకు కుదుర్చుకున్న ఒప్పందాల సామర్థ్యమూ అందులో ఉంటుంది. అయినప్పటికీ పెరుగుతున్న అవసరాలకు అనుగుణంగా వ్యవస్థను విస్తరించాల్సిన ప్రాధాన్యాన్ని ఈ సంఖ్యలు సూచిస్తున్నాయి.

అదే గణాంకాల్లో 400 కేవీ సబ్‌స్టేషన్లు ఆరు నుంచి 25కు, 220 కేవీ సబ్‌స్టేషన్లు 51 నుంచి 103కు, 132 కేవీ సబ్‌స్టేషన్లు 176 నుంచి 250కు పెరిగినట్లు పేర్కొంటున్నారు. వ్యవసాయ విద్యుత్ కనెక్షన్లు సుమారు 19 లక్షల నుంచి 28 లక్షలకు చేరాయి. సౌర విద్యుత్ అందుబాటు, ప్రసార మార్గాలు, పంపిణీ వసతులూ విస్తరించాయి. ఈ విస్తరణకు అనుగుణంగా నిర్వహణ, మరమ్మతులు, భవిష్యత్ డిమాండ్‌కు ప్రణాళిక నిరంతరం కొనసాగాలి. నిర్మించిన వ్యవస్థ సమర్థంగా పనిచేసినప్పుడే పెట్టుబడుల ప్రయోజనం రైతుకు అందుతుంది. వ్యవసాయానికి 24 గంటల ఉచిత విద్యుత్ అంటే రైతు రోజంతా మోటరు నడపడం కాదు. పంటకు అవసరమైన సమయంలో నీరు పెట్టుకునే వెసులుబాటు. కరెంటు వస్తుందేమోనని అర్ధరాత్రి పొలానికి పరుగెత్తాల్సిన అవసరం లేకపోవడం. కుటుంబాన్ని వదిలి మోటరు వద్ద కాపలా కాయకుండా ఉండటం. నీటి తడి ఎప్పుడు ఇవ్వాలో రైతే నిర్ణయించుకునే భరోసా. అందుకే నిరంతర విద్యుత్‌ను రైతు కేవలం ఉచిత సదుపాయంగా చూడడు. తన శ్రమకు, పెట్టుబడికి రక్షణగా భావిస్తాడు.

అలాంటి భరోసా పొందిన రైతులు ఇప్పుడు విద్యుత్ కోతలపై నిరసనలకు దిగుతున్నారన్న వార్తలు ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. ముఖ్యమంత్రి స్వగ్రామం కొండారెడ్డిపల్లికి సమీపంలోని పోల్కంపల్లిలో రైతులు ఆందోళన చేశారన్న సమాచారం ప్రభుత్వ స్పందనను కోరుతోంది. ఇతర ప్రాంతాల నుంచి వస్తున్న ఫిర్యాదులనూ పరిశీలించాలి. స్థానిక సాంకేతిక సమస్యలను రాష్ట్రవ్యాప్త కొరతగా చిత్రించకూడదు. అదే సమయంలో ప్రతి ఫిర్యాదునూ రాజకీయ ప్రేరేపితమని కొట్టిపారేయకూడదు. ఎక్కడ సమస్య ఉన్నా దానిని గుర్తించి పరిష్కరించడం ప్రభుత్వ బాధ్యత. విద్యుత్ కోత అంటే రైతుకు ఇంట్లో దీపం ఆరిపోవడం మాత్రమే కాదు. విత్తనం, ఎరువులు, పురుగుమందులు, కూలీలు, దున్నకం కోసం పెట్టిన సొమ్ముకు ముప్పు. అప్పు తెచ్చి సాగుచేసిన పంటకు కీలక సమయంలో నీరందకపోతే నష్టం ఒక్కరోజుతో ముగియదు. కుటుంబ ఆదాయం తగ్గుతుంది. అప్పుల భారం పెరుగుతుంది. తరువాతి పంట పెట్టుబడిపైనా ప్రభావం పడుతుంది. అందుకే సరఫరా అంతరాయాన్ని కేవలం విద్యుత్ శాఖ సాంకేతిక సమస్యగా చూడలేం. అది వ్యవసాయ ఆర్థిక వ్యవస్థకు సంబంధించిన సమస్య.

రైతుకు విద్యుత్ ఎప్పుడు వస్తుందో తెలియకపోవడం ఒక సంక్షోభమే. సరఫరాలో అనిశ్చితి ఉంటే సాగు పనులను ప్రణాళిక చేసుకోలేడు. కూలీలను పిలిచినా పని జరగక అదనపు ఖర్చు భరించాల్సి వస్తుంది. మోటరు మరమ్మతుకు వెళ్లిన ప్రతి రూపాయి కుటుంబ అవసరాల నుంచి మళ్లించినదే. అందువల్ల కోతల వ్యవధితోపాటు వోల్టేజీ నాణ్యతనూ పట్టించుకోవాలి. రైతు అనుభవాన్ని వినకుండా కాగితాలపై చూపించే సరఫరా లెక్కలు అతనికి భరోసా ఇవ్వలేవు. ఆ భరోసాను క్షేత్రస్థాయిలో నిలబెట్టాలి. బషీర్‌బాగ్ ఘటన ఈ సందర్భంలో గుర్తుచేసుకోవాల్సిన విషాద చరిత్ర. 2000 ఆగస్టు 28న విద్యుత్ చార్జీల పెంపు, సంస్కరణలకు వ్యతిరేకంగా జరిగిన ఆందోళనలో పోలీసు కాల్పులు ముగ్గురి ప్రాణాలను బలిగొన్నాయి. ప్రజల జీవనాధార సమస్యలను నిర్లక్ష్యం చేస్తే అసంతృప్తి ఉద్యమంగా మారుతుందని ఆ ఘటన హెచ్చరించింది. అలాంటి విషాదాలు పునరావృతం కాకూడదు. రైతు రోడ్డెక్కిన తరువాత స్పందించడం కంటే, సమస్య తీవ్రమవకముందే వినడం, పరిష్కరించడం పాలనకు అవసరం. నిరసనను అడ్డుకోవడం కంటే దాని కారణాన్ని తొలగించడం ముఖ్యం.

విద్యుత్ అంతరాయాల ప్రభావం వ్యవసాయంతో ఆగదు. పెద్ద పరిశ్రమల్లో ఉత్పత్తి దెబ్బతింటుంది. చిన్న పరిశ్రమల్లో రోజువారీ ఆదాయం తగ్గుతుంది. రైసుమిల్లులు, వెల్డింగ్ దుకాణాలు, యంత్రాధారిత వృత్తులు, శీతల గిడ్డంగులు ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటాయి. కుటీర పరిశ్రమల్లో కార్మికుల కూలీపై ప్రభావం పడుతుంది. రవాణా, హమాలీ వంటి అనుబంధ రంగాలకూ నష్టం విస్తరిస్తుంది. అందుకే నాణ్యమైన నిరంతర విద్యుత్ రాష్ట్ర ఆర్థిక వ్యవస్థకు పునాది. సరఫరా విశ్వసనీయత తగ్గితే పెట్టుబడులపైనా, ఉపాధిపైనా ప్రతికూల ప్రభావం ఉంటుంది.

ప్రభుత్వం విద్యుత్ ఇస్తున్నామని ప్రకటిస్తే సరిపోదు. డిమాండ్ ఎంత, సరఫరా ఎంత, వ్యవసాయానికి అందుతున్న విద్యుత్ ఎంత అనే వివరాలను వెల్లడించాలి. అంతరాయాలకు ఫీడర్ సమస్యలా, ట్రాన్స్‌ఫార్మర్ లోపాలా, ప్రసార వ్యవస్థ పరిమితులా, విద్యుత్ లభ్యతలో కొరతా అన్నది స్పష్టం చేయాలి. కొనుగోళ్ల పరిమాణం, ధరలపైనా పారదర్శకత ఉండాలి. రాష్ట్రస్థాయి లెక్కలతోపాటు స్థానిక సరఫరా పరిస్థితినీ సమీక్షించాలి. మొత్తం విద్యుత్ అందుబాటులో ఉన్నా రైతు మోటరు నడవకపోతే ఆ వ్యవస్థ లక్ష్యం నెరవేరినట్లు కాదు. థర్మల్ కేంద్రాలకు నాణ్యమైన బొగ్గు సరఫరా, ఉత్పత్తి యూనిట్ల నిర్వహణ, వేసవి డిమాండ్ అంచనాలు, వానాకాలంలో స్థానిక లోపాల నివారణపై ముందస్తు చర్యలు అవసరం. సబ్‌స్టేషన్లలో సిబ్బంది, మరమ్మతు పరికరాలు, ప్రత్యామ్నాయ ఏర్పాట్లు సిద్ధంగా ఉండాలి. ఫిర్యాదు చేసిన రైతుకు సమస్య ఎప్పుడు పరిష్కారమవుతుందో సమాచారం ఇవ్వాలి. నిర్వహణ కోసం సరఫరా నిలిపితే ముందుగానే తెలియజేయాలి. తరచూ దెబ్బతినే ట్రాన్స్‌ఫార్మర్ల సామర్థ్యాన్ని పెంచాలి. హామీ క్షేత్రస్థాయిలో అమలవుతున్నదా అనే నిరంతర పర్యవేక్షణ ఉండాలి.

గత ప్రభుత్వ విజయాలను అంగీకరించడం ప్రస్తుత ప్రభుత్వ బలహీనత కాదు. ఆ విజయాలను నిలబెట్టి, లోపాలను సరిదిద్దడం పాలనా బాధ్యత. అలాగే గతంలో వ్యవస్థ విస్తరించిందని చెప్పడం మాత్రమే నేటి సమస్యకు పరిష్కారం కాదు. పెరుగుతున్న కనెక్షన్లు, సాగు అవసరాలు, పారిశ్రామిక వినియోగానికి అనుగుణంగా సామర్థ్యం పెంచాలి. అధికార, ప్రతిపక్షాల విమర్శల మధ్య రైతు సమస్య మరుగునపడకూడదు. ఎవరి పాలన గొప్పదన్న పోటీ కంటే, ఎవరి పొలానికీ నీటి తడి ఆగకుండా చూడటమే ముఖ్యం. దేశానికి అన్నం పెట్టే రైతు తన పంటను కాపాడుకోవడానికి విద్యుత్ అడగడం భిక్షాటన కాదు. రైతు వోటుతో ఏర్పడిన ప్రభుత్వం అతని జీవనాధారాన్ని కాపాడాలి. ప్రభుత్వాలు, పార్టీలు, నాయకులు మారవచ్చు. కానీ పొలంలో మోటరు, పరిశ్రమలో యంత్రం, కార్మికుడి ఉపాధి ఆగకూడదు. చీకట్ల భయాల నుంచి వెలుగుల వైపు ప్రయాణించిన తెలంగాణలో మళ్లీ కోతల ఆందోళన ఎందుకొస్తోందో ప్రభుత్వం సమాధానం చెప్పాలి. రైతు పొలంలో వెలుగు ఉంటేనే తెలంగాణలో వెలుగు ఉంటుంది. నిరంతర విద్యుత్ రాజకీయ నినాదం కాదు; రైతు జీవనాడి.

-జీడిపలి రాంరెడ్డి
ఎం.ఏ., ఎం.సి.జె., ఫ్రీలాన్స్ జర్నలిస్టు