రాష్ట్రంలో గత కొద్ది రోజులుగా ప్రభుత్వానికి, రైస్ మిల్లర్లకు మధ్య నడుస్తున్న సుదీర్ఘ పోరు పతాక స్థాయికి చేరింది. రాష్ట్ర పౌరసరఫరాల శాఖ, ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి నేతృత్వంలో కస్టమ్ మిల్లింగ్ రైస్ (సీఎంఆర్) బకాయిల వసూళ్లు, అక్రమాలపై ఉక్కుపాదం మోపుతుండగా, మరోవైపు మిల్లర్లు ప్రభుత్వ వేధింపులు, ఆకస్మిక తనిఖీలను నిరసిస్తూ ‘మహా ధర్నా’కు పిలుపునిచ్చారు. ప్రజాధనం వృథా కాకూడదనే ఉద్దేశంతో ప్రభుత్వం తీసుకుంటున్న కఠిన చర్యలు సమర్థించదగినవే అయినప్పటికీ, ఈ రంగం ఎదుర్కొంటున్న వాస్తవిక సమస్యలను విస్మరించడం వల్ల రాష్ట్ర వ్యవసాయ, ఆర్థిక వ్యవస్థలు తీవ్రంగా దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉంది.
ఈ వివాదానికి ప్రధాన కేంద్రం సీఎంఆర్ డెలివరీలు, రాష్ట్రవ్యాప్తంగా జరిగిన తనిఖీలు. ప్రభుత్వ అంచనాల ప్రకారం, గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా కోట్ల విలువైన ధాన్యం మిల్లుల నుండి దారిమళ్లింది. ఈ క్రమంలోనే పౌరసరఫరాల శాఖ విజిలెన్స్ విభాగాన్ని బలోపేతం చేస్తూ గ్రేహౌండ్స్, ఆక్టోపస్ వంటి ప్రత్యేక బలగాలను రంగంలోకి దించడం సంచలనం సృష్టించింది. తనిఖీలలో వేల టన్నుల ధాన్యం నిల్వలు తక్కువగా ఉన్నట్లు తేలడంతో, ప్రభుత్వం దాదాపు వందకు పైగా మిల్లులపై క్రిమినల్ కేసులు నమోదు చేసి, కొన్ని వందల కోట్ల రూపాయలను రికవరీ చేసింది. తప్పు చేసిన వారిపై చర్యలు తీసుకోవడం , పీడీ యాక్ట్ వంటి కఠిన చట్టాలను ప్రయోగించడం పట్ల ఎవరికీ అభ్యంతరం ఉండనవసరం లేదు. ప్రజా పంపిణీ వ్యవస్థకు (పీడీఎస్‌) చెందాల్సిన బియ్యాన్ని బ్లాక్ మార్కెట్కు తరలించడం ముమ్మాటికీ ఆర్థిక నేరమే.
కానీ, ఈ నాణేనికి మరో వైపు కూడా ఉంది. తెలంగాణ రైస్ మిల్లర్స్ అసోసియేషన్ చేస్తున్న వాదనలను పూర్తిగా తోసిపుచ్చలేము. వాతావరణ మార్పులు, ధాన్యంలో తేమ శాతం, రవాణా , హమాలీ ఖర్చులు, నిల్వ సామర్థ్యాల కొరత వంటి అనేక సాంకేతిక అంశాలు మిల్లింగ్ ప్రక్రియను ప్రభావితం చేస్తాయి. ధాన్యం సేకరణ సమయంలో కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల అస్పష్టమైన విధానాల వల్ల కూడా మిల్లింగ్ ఆలస్యమవుతున్న‌దన‌ది వారి వాదన. కేవలం కొద్దిమంది చేసిన తప్పుల వల్ల పరిశ్రమలోని 3000 పైగా ఉన్న రైస్ మిల్లర్లందరినీ డిఫాల్టర్లుగా చిత్రీకరించడం సమంజసం కాదు. మిల్లర్లు ఎదుర్కొంటున్న పరిపాలనాపరమైన నిర్లక్ష్యాలు , పెరుగుతున్న నిర్వహణ వ్యయాలు, 2014 నుండి పెండింగ్‌లో ఉన్న పౌరసరఫరాల ఛార్జీల విడుదలలో ఆలస్యం వారిని మరింత కుంగదీస్తున్నాయి. 25 శాతం జరిమానా, 12 శాతం వడ్డీ విధించడం వంటి ఏకపక్ష నిర్ణయాలను మిల్లర్లు తీవ్రంగా వ్యతిరేకిస్తున్నారు.
ఈ ప్రతిష్ఠంభన ఇలాగే కొనసాగితే, రాబోయే ఖరీఫ్, రబీ సీజన్ల ధాన్యం సేకరణపై తీవ్ర ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది. మిల్లర్లు గనుక మిల్లింగ్ ప్రక్రియను పూర్తిగా బాయ్‌కాట్ చేస్తే, రైతుల నుంచి ధాన్యం కొనుగోలు చేయడం ప్రభుత్వానికి అసాధ్యంగా మారుతుంది. ఇది నేరుగా కోట్లాది మంది రైతుల జీవనోపాధిని దెబ్బతీస్తుంది. అందువల్ల, ఇరు వర్గాలు పంతాలకు పోకుండా ఒక మధ్యేమార్గ పరిష్కారాన్ని అన్వేషించాల్సిన అత్యవసర సమయం ఇది. ఇప్పటికే ఈ వివాదం కోర్టుల పరిధిలోకి వెళ్లిన నేపథ్యంలో, హైకోర్టు సూచించినట్లుగా ఇరుపక్షాలు చర్చల ద్వారా లేదా మధ్యవర్తిత్వం ద్వారా సమస్యను పరిష్కరించుకోవడమే శ్రేయస్కరం.
ప్రభుత్వం నిజాయితీ గల వ్యాపారులకు పూర్తి భరోసా ఇస్తూనే, వ్యవస్థలోని లోపాలను సరిదిద్దాలి. మిల్లింగ్ ఛార్జీల పెంపు, శాస్త్రీయ పద్ధతుల్లో ధాన్య పరీక్షలు వంటి మిల్లర్ల న్యాయమైన డిమాండ్లను పరిశీలించాలి. అదే సమయంలో, మిల్లర్లు కూడా ప్రభుత్వానికి సకాలంలో సీఎంఆర్ డెలివరీలను పూర్తి చేసి తమ చిత్తశుద్ధిని నిరూపించుకోవాలి. అన్నదాత శ్రమకు దక్కే ప్రతిఫలం, రాష్ట్ర ఆర్థిక క్రమశిక్షణ ఈ రెండు కూడా సజావుగా సాగాలంటే, ప్రభుత్వం-మిల్లర్ల మధ్య సమన్వయం , పారదర్శకత ఎంతో ముఖ్యం. ఈ ప్రతిష్ఠంభనకు త్వరలోనే శాశ్వత ముగింపు లభిస్తుందని ఆశిద్దాం.
మరో ముఖ్యమైన కోణం ఏమిటంటే, ఈ వివాదం కేవలం ఆర్థిక లావాదేవీలకు సంబంధించినది మాత్రమే కాదు, ఇది రాష్ట్ర బ్రాండ్ ఇమేజ్‌ను కూడా ప్రభావితం చేస్తుంది. తెలంగాణ దేశానికే ‘అన్నపూర్ణ’గా ఎదిగిన క్రమంలో రైస్ మిల్లర్ల పాత్రను తక్కువ చేసి చూడలేము. ఎఫ్‌సిఐ నిబంధనలు, నాణ్యతా ప్రమాణాల విషయంలో కేంద్ర ప్రభుత్వ ఒత్తిళ్లు కూడా ఈ సమస్యను మరింత క్లిష్టతరం చేస్తున్నాయి. ప్రభుత్వం కేవలం దండన విధానాలకే పరిమితం కాకుండా, ఆధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని ఉపయోగించి మిల్లింగ్ ప్రక్రియను డిజిటలైజ్ చేయాలి. బార్‌కోడింగ్, జీపీఎస్ ట్రాకింగ్ వంటి పద్ధతుల ద్వారా ధాన్యం దారిమళ్లకుండా శాశ్వత నివారణ చర్యలు చేపట్టవొచ్చు.
అలాగే, చిన్న , మధ్యతరహా మిల్లుల మనుగడను కాపాడటానికి ప్రత్యేక ప్యాకేజీలను పరిశీలించాలి. పాలకుల మొండివైఖరి, మిల్లర్ల పంతాలు వెరసి గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థ సంక్షోభంలో పడకుండా చూడవలసిన బాధ్యత అందరిపైనా ఉంది. తక్షణమే ఒక ఉన్నత స్థాయి కమిటీని ఏర్పాటు చేసి, ఇరు వర్గాలకు ఆమోదయోగ్యమైన రీతిలో సమస్యను పరిష్కరిస్తేనే రాష్ట్ర ప్రయోజనాలు నెరవేరుతాయి.
అలాగే, చిన్న , మధ్యతరహా మిల్లుల మనుగడను కాపాడటానికి ప్రత్యేక ప్యాకేజీలను పరిశీలించాలి. పాలకుల మొండివైఖరి, మిల్లర్ల పంతాలు వెరసి గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థ సంక్షోభంలో పడకుండా చూడవలసిన బాధ్యత అందరిపైనా ఉంది. తక్షణమే ఒక ఉన్నత స్థాయి కమిటీని ఏర్పాటు చేసి, ఇరు వర్గాలకు ఆమోదయోగ్యమైన రీతిలో సమస్యను పరిష్కరిస్తేనే రాష్ట్ర ప్రయోజనాలు నెరవేరుతాయి.
