తెలంగాణ రాష్ట్రం రూపుదిద్దుకున్న నాటి నుంచి దేశ ఆర్థిక పటంలో అత్యంత వేగంగా వృద్ధి చెందుతున్న రాష్ట్రంగా దూసుకుపోతోంది. ప్రస్తుత ఆర్థిక సంవత్సరంలో రాష్ట్ర స్థూల దేశీయోత్పత్తి (జీడీఎస్పీ) సుమారు రూ. 17.82 లక్షల కోట్లకు చేరి, స్థిరమైన 10.7 శాతం వార్షిక వృద్ధి రేటును నమోదు చేయడం విశేషం. దీనితో పాటు రాష్ట్ర తలసరి ఆదాయం రూ. 4,18,931 కి చేరి జాతీయ సగటు కంటే దాదాపు రెట్టింపు స్థాయిలో నిలిచింది. దేశ మొత్తం జనాభాలో కేవలం 3 శాతం లోపు జనాభా ఉన్న తెలంగాణ, దేశవ్యాప్త ఉద్యోగాల కల్పనలో ఏకంగా 5 శాతం వాటాను కలిగి ఉండటం నిజంగానే ఒక గొప్ప శుభపరిణామం. అయితే, ఈ ఆకర్షణీయమైన గణాంకాల వెనుక ఒక తీవ్రమైన ఉపాధి సంక్షోభం, ప్రాంతీయ అసమానతలు దాగి ఉన్నాయనే చేదు నిజాన్ని పాలకులతో పాటు సమాజం కూడా గుర్తించాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది.
రాష్ట్ర ఆర్థిక వ్యవస్థకు ప్రధానంగా ఐటీ, ఫార్మా రంగాలు పెద్ద ఎత్తున ఊపిరిపోస్తున్నాయి. రాష్ట్ర మొత్తం జీడీపీలో 54 శాతానికి పైగా సంపద కేవలం గ్రేటర్ హైదరాబాద్ మరియు దాని చుట్టుపక్కల పరిధి నుంచే వస్తోంది. అయితే, సేవా రంగం అందిస్తున్న ఈ భారీ సంపద కేవలం అత్యున్నత సాంకేతిక నైపుణ్యం కలిగిన కొద్దిమంది పట్టణ యువతకే పరిమితమవుతోంది. తెలంగాణలోని దాదాపు సగానికి పైగా జనాభా ఇంకా వ్యవసాయం, దాని అనుబంధ రంగాలపైనే పూర్తిగా ఆధారపడి బతుకుతోంది. సాగునీటి సౌకర్యాలు పెరిగి పంటల ఉత్పత్తి పెరిగినప్పటికీ, రైతులకు గిట్టుబాటు ధరలు లేకపోవడం, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో వ్యవసాయేతర ఉపాధి అవకాశాలు పూర్తిగా మృగ్యమవ్వడం నేడు తీవ్ర ఆందోళన కలిగిస్తున్న ప్రధాన సామాజికాంశం.
ప్రస్తుతం తెలంగాణ సమాజం ఎదుర్కొంటున్న అతిపెద్ద అంతర్గత సవాలు ‘ఉద్యోగ రహిత వృద్ధి’ . ఒకవైపు రాష్ట్రంలోని వందలాది కాలేజీల నుండి లక్షలాది మంది యువత ఇంజనీరింగ్, పీజీ డిగ్రీల సర్టిఫికెట్లతో ప్రతి ఏటా బయటకు వస్తుంటే, పరిశ్రమలకు అసలు కావాల్సిన ఆధునిక నైపుణ్యాలు వారిలో లోపిస్తున్నాయి. ఫలితంగా విద్యావంతుల్లో నిరుద్యోగిత రేటు ప్రమాదకరంగా పెరుగుతోంది. ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల భర్తీ ప్రక్రియలు కొంతవరకు నిరుద్యోగులకు ఊరటనిస్తున్నప్పటికీ, ప్రతి ఏటా పెరుగుతున్న అభ్యర్థుల సంఖ్యతో పోలిస్తే అవి సముద్రంలో చుక్క లాంటివే అనడంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు. మరోవైపు, ఐటీ రంగంలో వేగంగా వస్తున్న ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ , ఆటోమేషన్ వంటి సరికొత్త సాంకేతిక మార్పులు భవిష్యత్తులో కొత్త ఉద్యోగాల కల్పన వేగాన్ని మరింత తగ్గించే ప్రమాదం పొంచి ఉంది.
నిజమైన మరియు స్థిరమైన ఉపాధి కల్పన పెద్ద పెద్ద కార్పొరేట్ సంస్థల కంటే స్థానిక సూక్ష్మ, చిన్న, మధ్య తరహా పరిశ్రమల (ఎంఎస్ ఎంఈలు) ద్వారానే సాధ్యమవుతుంది. కానీ, గత కొంతకాలంగా పెరుగుతున్న విద్యుత్ ఛార్జీల భారం, సకాలంలో పెట్టుబడి సాయం అందకపోవడం, మార్కెటింగ్ సదుపాయాల కొరత వంటి కారణాలతో రాష్ట్రంలోని అనేక చిన్న పరిశ్రమలు మూతపడే స్థితికి వచ్చాయి. ఇది గ్రామీణ, అర్ధ-పట్టణ ప్రాంతాల్లో స్థానిక ఉపాధి అవకాశాలను కోలుకోలేని విధంగా దెబ్బతీసింది. ఫలితంగా గ్రామీణ యువత పొట్టకూటి కోసం హైదరాబాద్ వంటి నగరాలకో లేదా గల్ఫ్ దేశాలకో ప్రాణాలను పణంగా పెట్టి వలస వెళ్లాల్సిన దయనీయ పరిస్థితులు ఇంకా మారలేదు.
పరిశ్రమలు కేవలం హైదరాబాద్ చుట్టుపక్కలే కేంద్రీకృతం కాకుండా వరంగల్, కరీంనగర్, నిజామాబాద్, నల్గొండ, ఖమ్మం వంటి ద్వితీయ శ్రేణి నగరాలకు (టైర్-2 నగరాలు) వేగంగా విస్తరించేలా పారిశ్రామికవేత్తలకు ప్రత్యేక రాయితీలు మరియు మౌలిక వసతులు కల్పించాలి. విద్యాసంస్థల సిలబస్ను ప్రస్తుత గ్లోబల్ పరిశ్రమల అవసరాలకు తగ్గట్టుగా తక్షణమే ప్రక్షాళన చేయాలి. యువతకు కేవలం కాగితపు సర్టిఫికెట్లు కాకుండా, ఉపాధినిచ్చే సరికొత్త సాంకేతిక శిక్షణను అందించేలా ప్రభుత్వ నైపుణ్యాభివృద్ధి కేంద్రాలను క్షేత్రస్థాయిలో బలోపేతం చేయాలి. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఫుడ్ ప్రాసెసింగ్ (ఆహార శుద్ధి) యూనిట్లను, కోల్డ్ స్టోరేజ్ నెట్వర్క్ను పెద్ద ఎత్తున పబ్లిక్-ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యంతో ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా గ్రామీణ యువతకు వారి సొంత జిల్లాల్లోనే ఉపాధి కల్పించవచ్చు. మహిళా వ్యవస్థాపకులకు, నూతన స్టార్టప్లకు తక్కువ వడ్డీకే రుణాలు, మార్కెట్ లింకేజీలు త్వరితగతిన అందించి స్వయం ఉపాధిని ప్రోత్సహించాలి.
ఆర్థిక వృద్ధి అనేది కేవలం బడ్జెట్ అంకెల ప్రదర్శనగానో, లేక నగరాల్లో నిర్మించే ఎత్తైన కార్పొరేట్ భవనాల నిర్మాణ వైభవంగానో మిగిలిపోకూడదు. సంపద సృష్టి ఎంత ముఖ్యమో, ఆ సృష్టించబడిన సంపద సమాజంలోని అన్ని వర్గాల ప్రజలకు సమానంగా పంపిణీ కావడం అంతే ముఖ్యం. సంపద సమాన పంపిణీకి అత్యుత్తమ మరియు గౌరవప్రదమైన సాధనం కేవలం ‘నాణ్యమైన ఉపాధి’ మాత్రమే. తెలంగాణ ప్రభుత్వం కేవలం విదేశీ పెట్టుబడుల ఆకర్షణపైనే కాకుండా, ఆ పెట్టుబడులు స్థానిక యువతకు నిర్దిష్టంగా ఎన్ని ఉద్యోగాలను ఇస్తున్నాయనే కచ్చితమైన లెక్కలపై ప్రత్యేక నిఘా మరియు శ్రద్ధ పెట్టాలి. అప్పుడే తెలంగాణ సాధిస్తున్న సంపూర్ణ వృద్ధి రేటు నిజమైన ‘ఆర్థికాభివృద్ధి’గా మారి రేపటి సుస్థిర, సమసమాజ నిర్మాణానికి గట్టి పునాది వేస్తుంది.
