“వాస్తవానికి, ఆర్ఎస్ఎస్ ఇటువంటి వ్యూహాన్ని ప్రయోగించడం ఇదే మొదటిసారి కాదు. తన ప్రతిష్టను కాపాడుకోవడానికి, వాజ్పేయి ప్రభుత్వ ఆర్థిక సరళీకరణను తీవ్రంగా వ్యతిరేకించడం నుండి, 2024 తర్వాత నాయకత్వానికి నిర్మాణాత్మక వినయం గురించి బహిరంగంగా ఉపన్యాసాలు ఇవ్వడం, నిర్లక్ష్యానికి గురై హింసాత్మక ఘటనలతో అట్టుడికిపోతున్న మణిపూర్లో తక్షణ జోక్యం చేసుకోవాలని డిమాండ్ చేయడం వరకు, అది గతంలో కూడా ఇలాంటి నాటకాలను ప్రదర్శించింది. అయితే, ఈ చారిత్రక పునరావృతంలో ఒక పెద్ద లోపం ఉంది. నేటి ప్రేక్షకులు ఈ కథను నమ్మడం లేదు..”
“గాలి లక్షల సార్లు మారినా, ఇది గుర్తుంచుకోండి. తుఫానుకు ఎదురుగా దీపాలను వెలిగిస్తూ ఉన్నది మేమే” – అజ్ఞాత విప్లవ కవి. ఈ కవితాత్మక ధిక్కారం, అసమ్మతి యువ దళం దృఢమైన స్ఫూర్తిలో ఆధునిక ప్రతిధ్వనిని కనుగొంది. ప్రభుత్వ అణచివేతలు, ఇంటర్నెట్ నిషేధాలు, “దేశద్రోహులు” అనే ఆయుధాలుగా మారిన ముద్రలను ఎదుర్కొన్న జెన్ జెడ్, వ్యవస్థ నష్ట నివారణ చర్యలు చేపట్టే వరకు మొండిగా తమ స్థానంలో నిలబడింది. పాలకవర్గపు భయాందోళన, దాని అగ్రశ్రేణి నాయకులు ప్రయోగించిన నిస్సహాయమైన, నాటకీయమైన ప్రచార వ్యూహాల విశ్లేషణ ఇది. వాస్తవానికి, తమ పాలకవర్గ సంతానం దారి తప్పినప్పుడల్లా, ఒక మాతృసంస్థ తన సైద్ధాంతిక స్వాతంత్య్రాన్ని చాటుకుంటూ బహిరంగంగా జోక్యం చేసుకోవడం ఇదే మొదటిసారి కాదు. 1970వ దశకపు బ్రిటన్లోని గందరగోళ వాతావరణంలో, సంస్థాగత మాతృసంస్థ అయిన కార్మిక సంఘాలు తమ సొంత లేబర్ పార్టీ ప్రభుత్వంతో బహిరంగంగా విభేదించినప్పుడు, రాజకీయ నాటకంలో ఒక అద్భుత ఘట్టం ఆవిష్కృతమయింది .
రాజకీయ నాయకులు ఆగ్రహంతో ఉన్న యువ కార్మికులపై పొదుపు చర్యలను బలవంతంగా రుద్దుతూ “కఠినమైన పోలీసు” పాత్ర పోషిస్తుండగా, కార్మిక సంఘాల నాయకులు బహిరంగంగా ఒక అద్భుతమైన మలుపు తీసుకున్నారు. వారు యువత నిరసనలను ఆమోదించి, దయగల సంరక్షకులుగా రంగంలోకి దిగి, తమ సొంత ప్రధానమంత్రి ని ప్రజాగ్రహం ముందు వరుసలో పూర్తిగా ఒంటరిగా వదిలేశారు. నేడు, ఈ క్లాసిక్ బ్రిటిష్ కథనం భారత రాజకీయ రంగంలో సంపూర్ణంగా ప్రతిధ్వనిస్తోంది. ఈ ఎత్తుగడ తాజా పునరావృతం ఆర్ఎస్ఎస్ అధిపతి మోహన్ భగవత్ నుండి ఒక సైద్ధాంతిక బాంబులా వెలుగులోకి వచ్చింది, ఆయన భిన్నాభిప్రాయాలు గల జెన్ జెడ్ పౌరులు దేశద్రోహులు కారని ప్రకటించారు. తాతలాంటి ఆప్యాయతతో అకస్మాత్తుగా, ప్రభుత్వం జెన్ జెడ్ ను నమ్మాలని అధినేత ప్రకటించారు. నిరసన చేపట్టడం వల్ల ఒక యువకుడు దేశానికి శత్రువు అయిపోడని ఆయన స్పష్టం చేశారు. ఈ ఆకస్మిక వైఖరి మార్పు, గతంలో అసమ్మతిని దేశద్రోహంగా ముద్ర వేయడానికి ఏ డిజిటల్ బటన్నూ వదలకుండా వాడిన పార్టీ శక్తివంతమైన ట్రోల్ సైన్యాన్ని, ట్రోల్ చేయాలో లేదో తేల్చుకోలేక సంపూర్ణ గందరగోళంలోకి నెట్టింది. మనం ఇప్పుడు చూస్తున్నది రాజకీయ వ్యవస్థ అంతటా జరుగుతున్న, అత్యంత కీలకమైన, అద్భుతంగా సమన్వయం లేని ‘మంచి పోలీసు, చెడ్డ పోలీసు’ తంతు.
ఈ ఏకకాలిక వ్యూహం, విస్తృత రాజకీయ ఉద్యమాన్ని విచ్ఛిన్నం చేయకుండా ప్రజల తీవ్ర ఆగ్రహాన్ని తట్టుకోవడానికి ఉద్దేశపూర్వకంగా రూపొందించినది. అధికార పార్టీ తీవ్రమైన పరిపాలనాపరమైన పరిణామాలను ఎదుర్కొంటుండగా, సుప్రీం లీడర్ జాగ్రత్తగా నిర్మించుకున్న ‘అమోఘమైన వ్యక్తి’ అనే ప్రతిష్ట, సోషల్ మీడియాలో తక్షణమే ఒక అవమానకరమైన బహిరంగ హాస్యానికి గురైంది. యువ వోటర్లు ప్రభుత్వం స్పష్టమైన భయాందోళనను బహిరంగంగా ఎగతాళి చేయడంతో ఆయన ప్రతిష్ట పూర్తిగా అపహాస్యం పాలైంది. ఈ మొత్తం వ్యూహం ఆర్ఎస్ఎస్ , బీజేపీల యుద్ధ గదులలో నెలకొన్న భయాందోళనను స్పష్టం చేస్తున్నది. వాస్తవానికి, ఆర్ఎస్ఎస్ ఇటువంటి వ్యూహాన్ని ప్రయోగించడం ఇదే మొదటిసారి కాదు. తన ప్రతిష్టను కాపాడుకోవడానికి, వాజ్పేయి ప్రభుత్వ ఆర్థిక సరళీకరణను తీవ్రంగా వ్యతిరేకించడం నుండి, 2024 తర్వాత నాయకత్వానికి నిర్మాణాత్మక వినయం గురించి బహిరంగంగా ఉపన్యాసాలు ఇవ్వడం, నిర్లక్ష్యానికి గురై హింసాత్మక ఘటనలతో అట్టుడికిపోతున్న మణిపూర్లో తక్షణ జోక్యం చేసుకోవాలని డిమాండ్ చేయడం వరకు, అది గతంలో కూడా ఇలాంటి నాటకాలను ప్రదర్శించింది. అయితే, ఈ చారిత్రక పునరావృతంలో ఒక పెద్ద లోపం ఉంది.
“మాతృసంస్థకు, దాని రాజకీయ శాఖకు మధ్య ఉన్న నాటకీయ విభజనను అసమ్మతి యువత సులభంగా పసిగట్టింది. ‘మంచి పోలీసు’ అనే శాంతి చిహ్నాన్ని, ‘చెడ్డ పోలీసు’ అనే ఇంటర్నెట్ నిషేధాన్ని పట్టుకున్న చేతులు రెండూ ఒకే రాజకీయ సంస్థకు చెందినవని వారికి తెలుసు. వ్యవస్థాగత జవాబుదారీతనం, నిర్దిష్ట విధాన మార్పులను డిమాండ్ చేస్తున్న యువ వోటర్లకు, మాతృసంస్థ నుండి లభించే ఆదరణపూర్వకమైన తల నిమరడం అనేది నిజమైన పరిపాలనకు ఒక పేలవమైన ప్రత్యామ్నాయం… ”
నేటి ప్రేక్షకులు ఈ కథను నమ్మడం లేదు. 1970వ దశకంలో బ్రిటన్లోని యూనియన్ అధినేతలు తమ మద్దతుదారులను సులభంగా ప్రభావితం చేయగలిగినప్పటికీ, భారతదేశంలోని డిజిటల్ యుగంలో పుట్టిన జెన్-జెడ్ తరం చాలా ఎక్కువ సందేహాన్ని వ్యక్తం చేస్తోంది. మీమ్స్ ద్వారా, నిజ సమయంలో వాస్తవాలను సరిచూసుకోవడం ద్వారా సంభాషించే ఈ తరానికి, తాతయ్యలాంటి ఈ ఆకస్మిక ప్రేమ ప్రదర్శన ఒక స్పష్టమైన ప్రచార ఎత్తుగడగా భావిస్తూ, దానిని అందరూ ఏకగ్రీవంగా తిరస్కరిస్తున్నారు.
మాతృసంస్థకు, దాని రాజకీయ శాఖకు మధ్య ఉన్న నాటకీయ విభజనను అసమ్మతి యువత సులభంగా పసిగట్టింది. ‘మంచి పోలీసు’ అనే శాంతి చిహ్నాన్ని, ‘చెడ్డ పోలీసు’ అనే ఇంటర్నెట్ నిషేధాన్ని పట్టుకున్న చేతులు రెండూ ఒకే రాజకీయ సంస్థకు చెందినవని వారికి తెలుసు. వ్యవస్థాగత జవాబుదారీతనం, నిర్దిష్ట విధాన మార్పులను డిమాండ్ చేస్తున్న యువ వోటర్లకు, మాతృసంస్థ నుండి లభించే ఆదరణపూర్వకమైన తల నిమరడం అనేది నిజమైన పరిపాలనకు ఒక పేలవమైన ప్రత్యామ్నాయం. ఆగ్రహాన్ని చల్లార్చడానికి బదులుగా, ఈ పథకం ప్రకారం చేస్తున్న సమతుల్య చర్య, అధికార వర్గం జయించాలని ప్రయత్నిస్తున్న అదే ఇన్స్టాగ్రామ్ ఫీడ్లలోనే ఎగతాళికి గురవుతోంది.
అంతిమంగా, ఈ నిస్సహాయ వ్యూహం విఫలం కాక తప్పదు, ఎందుకంటే పాలక వ్యవస్థ ఇప్పటికే ఆటను మార్చేసిన తరానికి వ్యతిరేకంగా కాలం చెల్లిన వ్యూహాలను అమలు చేస్తోంది. సామాజిక శాస్త్రవేత్త మాన్యుయెల్ కాస్టెల్స్ తన ‘నెట్వర్క్స్ ఆఫ్ ఔట్రేజ్ అండ్ హోప్’ గ్రంథంలో ప్రముఖంగా పేర్కొన్నట్లుగా, “ఆధునిక అధికార సంక్షోభం, ఇప్పటికే తమ సొంత స్వయంప్రతిపత్తి గల నెట్వర్క్లను నిర్మించుకున్న తరాన్ని పాలించడానికి, వారిని తమవైపు తిప్పుకునే పాతకాలపు పద్ధతులపై ఆధారపడటంలోనే ఉంది.”
ప్రజాస్వామ్య ఏకాభిప్రాయంపై ఇచ్చే ఆదరణ పూర్వకమైన ఉపన్యాసం, నెలల తరబడి జరిగిన ప్రభుత్వ అణచివేతలను, ఇంటర్నెట్ నిషేధాలను, లక్షిత దుష్ప్రచారాలను తుడిచి పెట్టలేదు. లోతైన వ్యవస్థాగత ఆగ్రహాన్ని, ఒక మృదువైన వ్యాఖ్యతో పరిష్కరించగల కేవలం ఒక ప్రజా సంబంధాల సమస్యగా పరిగణించడం ద్వారా, అధికార వర్గం వాస్తవానికి ఎంత దూరంగా ఉందో బయట పెట్టుకుంటుంది.
మాతృసంస్థకు, దాని రాజకీయ శాఖకు మధ్య ఉన్న నాటకీయ విభజనను అసమ్మతి యువత సులభంగా పసిగట్టింది. ‘మంచి పోలీసు’ అనే శాంతి చిహ్నాన్ని, ‘చెడ్డ పోలీసు’ అనే ఇంటర్నెట్ నిషేధాన్ని పట్టుకున్న చేతులు రెండూ ఒకే రాజకీయ సంస్థకు చెందినవని వారికి తెలుసు. వ్యవస్థాగత జవాబుదారీతనం, నిర్దిష్ట విధాన మార్పులను డిమాండ్ చేస్తున్న యువ వోటర్లకు, మాతృసంస్థ నుండి లభించే ఆదరణపూర్వకమైన తల నిమరడం అనేది నిజమైన పరిపాలనకు ఒక పేలవమైన ప్రత్యామ్నాయం. ఆగ్రహాన్ని చల్లార్చడానికి బదులుగా, ఈ పథకం ప్రకారం చేస్తున్న సమతుల్య చర్య, అధికార వర్గం జయించాలని ప్రయత్నిస్తున్న అదే ఇన్స్టాగ్రామ్ ఫీడ్లలోనే ఎగతాళికి గురవుతోంది.
అంతిమంగా, ఈ నిస్సహాయ వ్యూహం విఫలం కాక తప్పదు, ఎందుకంటే పాలక వ్యవస్థ ఇప్పటికే ఆటను మార్చేసిన తరానికి వ్యతిరేకంగా కాలం చెల్లిన వ్యూహాలను అమలు చేస్తోంది. సామాజిక శాస్త్రవేత్త మాన్యుయెల్ కాస్టెల్స్ తన ‘నెట్వర్క్స్ ఆఫ్ ఔట్రేజ్ అండ్ హోప్’ గ్రంథంలో ప్రముఖంగా పేర్కొన్నట్లుగా, “ఆధునిక అధికార సంక్షోభం, ఇప్పటికే తమ సొంత స్వయంప్రతిపత్తి గల నెట్వర్క్లను నిర్మించుకున్న తరాన్ని పాలించడానికి, వారిని తమవైపు తిప్పుకునే పాతకాలపు పద్ధతులపై ఆధారపడటంలోనే ఉంది.”
ప్రజాస్వామ్య ఏకాభిప్రాయంపై ఇచ్చే ఆదరణ పూర్వకమైన ఉపన్యాసం, నెలల తరబడి జరిగిన ప్రభుత్వ అణచివేతలను, ఇంటర్నెట్ నిషేధాలను, లక్షిత దుష్ప్రచారాలను తుడిచి పెట్టలేదు. లోతైన వ్యవస్థాగత ఆగ్రహాన్ని, ఒక మృదువైన వ్యాఖ్యతో పరిష్కరించగల కేవలం ఒక ప్రజా సంబంధాల సమస్యగా పరిగణించడం ద్వారా, అధికార వర్గం వాస్తవానికి ఎంత దూరంగా ఉందో బయట పెట్టుకుంటుంది.
బహిరంగంగా ప్రదర్శించే ఈ విభేదాల వెనుక అసలు వ్యూహం మాత్రం స్పష్టమే. రాజకీయ విభాగం తన ‘సాఫ్ట్వేర్’ను కాలానుగుణంగా నవీకరించుకునేందుకు తంటాలు పడుతున్నా, మొత్తం వ్యవస్థను నడిపించే ‘మదర్షిప్’ మాత్రం ‘మాస్టర్ కోడ్’పై తన నియంత్రణను ఎప్పటికీ వదులుకోదు. దేశ యువత ఇప్పటికే ఆ వ్యవస్థపై నమ్మకం కోల్పోయి, పూర్తిగా ‘లాగ్ అవుట్’ అయిపోయినప్పటికీ ఈ నియంత్రణ మాత్రం కొనసాగుతూనే ఉంటుంది.
-శామ్ సుందర్
పొలిటికల్ అనలిస్ట్





