“తెలంగాణ ప్రజలు అమాయకులుగా కనిపించవచ్చు. కానీ ఈ నేల నిత్యచైతన్యానికి చిరునామా. ఇక్కడి గాలిలో పోరాటం, నీటిలో తెగువ, మట్టిలో త్యాగాల వారసత్వం ఉన్నాయి. అవసరమైతే గడ్డిపోచ కూడా గడ్డపారగా మారుతుందనే నమ్మకం ఈ సమాజానిది. పాలనపై అసంతృప్తి కలిగినప్పుడు దానిని పాటగా, మాటగా, నిరసనగా వ్యక్తం చేయడం తెలంగాణ ప్రజలకు కొత్తేమీ కాదు..”
మేధావుల మౌనం సమాజానికి నష్టమైతే, అసమర్థ పాలన మరింత ప్రమాదకరం. తెలంగాణలో ప్రస్తుత పరిణామాలు ఈ ప్రశ్నను ముందుకు తెస్తున్నాయి. ప్రజల సమస్యలపై స్పందించాల్సిన ఆలోచనాపరులు మౌనంగా ఉంటే, పాలకులను ప్రశ్నించే బాధ్యత ఎవరిది? ప్రజలు తమకు తెలిసిన రూపాల్లో అసంతృప్తిని వ్యక్తం చేస్తున్నప్పుడు, వారి గొంతును వినాల్సిన ప్రభుత్వం ఆ వ్యక్తీకరణపైనే ఆంక్షలు విధించాలనుకోవడం ఆందోళనకరం. తెలంగాణ ప్రజలు అమాయకులుగా కనిపించవచ్చు. కానీ ఈ నేల నిత్యచైతన్యానికి చిరునామా. ఇక్కడి గాలిలో పోరాటం, నీటిలో తెగువ, మట్టిలో త్యాగాల వారసత్వం ఉన్నాయి. అవసరమైతే గడ్డిపోచ కూడా గడ్డపారగా మారుతుందనే నమ్మకం ఈ సమాజానిది. పాలనపై అసంతృప్తి కలిగినప్పుడు దానిని పాటగా, మాటగా, నిరసనగా వ్యక్తం చేయడం తెలంగాణ ప్రజలకు కొత్తేమీ కాదు.
కాంగ్రెస్ అధికారంలోకి వచ్చినప్పటి నుంచి ప్రజల ఆశలకు, పాలనా అనుభవాలకు మధ్య అంతరం పెరుగుతోందన్న విమర్శలు వినిపిస్తున్నాయి. ఎన్నికల హామీల అమలు, ప్రజాసమస్యల పరిష్కారంపై ప్రశ్నలు ఎదురవుతున్నాయి. ప్రభుత్వాన్ని సమర్థించిన మేధావులు ఈ ప్రశ్నలపై కూడా మాట్లాడాలి. తాము కోరుకున్న ప్రభుత్వం వచ్చిందనే కారణంతో విమర్శను పక్కనపెడితే, వారి మౌనం అధికారానికి రక్షణగా మారుతుంది. మేధావులు మాట్లాడితేనే ప్రజలకు చైతన్యం వస్తుందనుకోవడం భ్రమ. తెలంగాణ సమాజానికి స్వతంత్రంగా ఆలోచించే శక్తి ఉంది. తమ జీవితాల్లో వచ్చిన మార్పులను, ఎదురవుతున్న ఇబ్బందులను ప్రజలు గుర్తించగలరు. సమావేశాల్లోనే కాదు, పండుగల్లోనూ, సామాజిక మాధ్యమాల్లోనూ తమ అభిప్రాయాలను ప్రకటించగలరు. వినాయక ఉత్సవాల్లో కేసీఆర్ పాటలకు కనిపించిన స్పందనను కూడా ఈ నేపథ్యంలో పరిశీలించాలి.
ఒకవైపు మేధావుల మౌనం ప్రశ్నలకు తావిస్తుంటే, మరోవైపు కేసీఆర్ మౌనం రాజకీయ చర్చగా మారుతోంది. ఆయన బహిరంగంగా తక్కువగా మాట్లాడుతున్నా, అభిమానులు ఆయన పేరును వినిపిస్తున్నారు. వినాయక మండపాలు, నిమజ్జన వేడుకల్లో కేసీఆర్ పాటలకు యువత నృత్యాలు చేయడం, ‘మళ్లీ సారే రావాలి’ అంటూ నినదించడం ఆయన పట్ల కొనసాగుతున్న అభిమానానికి వ్యక్తీకరణగా కనిపిస్తోంది. హైదరాబాద్ ట్యాంక్ బండ్, నెక్లెస్ రోడ్ పరిసరాల్లో వినిపించిన ఈ పాటలను కేవలం వినోదంగా కొట్టిపారేయలేం. వాటిలో నాయకుడిపై అభిమానం, గత పాలనపై జ్ఞాపకం, ప్రస్తుత ప్రభుత్వంపై అసంతృప్తి కలిసివుండవచ్చు. అయితే కొన్ని వేడుకల్లో కనిపించిన స్పందననే మొత్తం రాష్ట్ర ప్రజాభిప్రాయంగా నిర్ధారించడం కూడా సరికాదు. అయినప్పటికీ, అందులోని రాజకీయ సందేశాన్ని ప్రభుత్వం విస్మరించకూడదు.
కేసీఆర్ పాటలు పెడితే కేసులు నమోదు చేస్తామని, అరెస్టులు చేస్తామని పోలీసులు హెచ్చరించారన్న ఆరోపణలు వస్తున్నాయి. సామాజిక మాధ్యమాల్లో దృశ్యాలను పరిశీలించి గుర్తిస్తామన్న హెచ్చరికలపైనా విమర్శలున్నాయి. ఈ ఆరోపణలపై ప్రభుత్వం స్పష్టత ఇవ్వాలి. నిజంగా ఆంక్షలు విధించి ఉంటే, వాటి కారణాలు ఏమిటి? అందరికీ వర్తించే నియమాలా, ఒక నాయకుడి పాటలకే పరిమితమైన చర్యలా? ఉత్సవాల్లో శాంతిభద్రతలు కాపాడటం పోలీసుల బాధ్యత. శబ్ద నియంత్రణ, రాకపోకలు, భక్తుల భద్రతకు సంబంధించిన నిబంధనలు అమలు చేయవచ్చు. అయితే వాటిని రాజకీయ అభిమానాన్ని అణచివేసే సాధనంగా మార్చకూడదు. ఒకే పరిస్థితుల్లో ఒకరి పాటలకు అనుమతిస్తూ, మరొకరి పాటలను అడ్డుకుంటే నిష్పాక్షికతపై సందేహాలు తలెత్తుతాయి. అందుకే ఆంక్షల అమలులో పారదర్శకత, సమానత్వం అవసరం.
ప్రతిపక్ష నాయకుడిని అభిమానించడం నేరమా? ఆయన మళ్లీ అధికారంలోకి రావాలని కోరుకోవడం తప్పా? పాట ద్వారా రాజకీయ అభిప్రాయాన్ని వ్యక్తం చేయడాన్ని అనుమానంతో ఎందుకు చూడాలి? హింసను ప్రేరేపించని, ఇతరుల హక్కులకు భంగం కలిగించని వ్యక్తీకరణను పాలకులు సహించాలి. ప్రభుత్వానికి నచ్చని స్వరం వినిపించినంత మాత్రాన దానిని శాంతిభద్రతల సమస్యగా చిత్రించడం ప్రజాస్వామ్య స్ఫూర్తికి విరుద్ధం.
కేసీఆర్ను రాజకీయంగా బలహీనపరచాలన్న ప్రయత్నాలు ఆయనను ప్రజలకు మరింత గుర్తుచేస్తున్నాయని అభిమానులు భావిస్తున్నారు. ఆయన పాలనను నిరంతరం విమర్శిస్తూ, ప్రతి చర్చనూ ఆయన చుట్టూ తిప్పడం వల్ల ప్రభుత్వం తన పనితీరుపై సమాధానం చెప్పాల్సిన బాధ్యత నుంచి తప్పించుకోలేదు. గత ప్రభుత్వాన్ని ప్రశ్నించే హక్కు ఉన్నట్లే, ప్రస్తుత ప్రభుత్వాన్ని నిలదీసే హక్కు ప్రజలకు ఉంటుంది. ఎన్నికల్లో ఓటమితో ఒక నాయకుడి సామాజిక ప్రభావం అంతరించదు. అధికారంలో లేకపోయినా ప్రజల జ్ఞాపకాల్లో నిలిచే నాయకులు ఉంటారు. కేసీఆర్ విషయంలోనూ అదే జరుగుతోందని ఆయన అభిమానుల వాదన. పెళ్లిళ్లు, పండుగలు, నిమజ్జనాల్లో ఆయన పాటలు వినిపించడం ఆ అనుబంధానికి సూచన. దానిని పోలీసు చర్యలతో తొలగించవచ్చనుకోవడం రాజకీయ అవగాహన లోపమే అవుతుంది.
వినాయక ఉత్సవాలకు సామూహిక చైతన్యంతో చారిత్రక అనుబంధం ఉంది. స్వాతంత్ర్యోద్యమ కాలంలో బాలగంగాధర్ తిలక్ ఈ వేడుకలను ప్రజలను సమీకరించే వేదికగా ఉపయోగించారు. భక్తితోపాటు సామాజిక, రాజకీయ భావాల వ్యక్తీకరణకూ అవి సందర్భాలయ్యాయి. అందువల్ల ఉత్సవాల్లో ప్రజలు తమ అభిమానాలను ప్రకటించడాన్ని అసహజంగా చూడలేం. అదే సమయంలో అందరి విశ్వాసాలు, ప్రశాంతతను గౌరవించడం అవసరం. తెలంగాణ ఉద్యమంలో పాట ప్రజలను ఏకం చేసింది. బాధను చెప్పింది, ఆశను రగిలించింది, అధికారాన్ని ప్రశ్నించింది. ఆ వారసత్వం ఉన్న రాష్ట్రంలో రాజకీయ పాట వినిపించడమే సమస్యగా మారకూడదు. నాడు ఉద్యమగీతాలను చైతన్యంగా కీర్తించి, నేడు అసమ్మతి గీతాలను ఇబ్బందిగా భావిస్తే అది అధికార దృక్పథంలోని వైరుధ్యం. పాటలోని సందేశానికి రాజకీయంగా సమాధానం చెప్పాలి. దానిని వినిపించే వ్యక్తిని బెదిరించడం వల్ల ప్రభుత్వ బలహీనతే బయటపడుతుంది.
కేసీఆర్ పాటల రూపంలో కొందరు తమ అభిమానాన్ని చాటుకుంటే, మరికొందరు ప్రభుత్వంపై అసమ్మతిని ప్రకటించి ఉండవచ్చు. ఈ రెండు భావాలనూ వినగలగడం పాలకుల పరిణతికి పరీక్ష. ప్రజలు ఎందుకు గత పాలనను గుర్తుచేసుకుంటున్నారు? ప్రస్తుత పాలనలో ఏ లోటును అనుభవిస్తున్నారు? అనే ప్రశ్నలకు సమాధానం వెతకాలి. పాటను ఆపడం వల్ల ఆ ప్రశ్నలు మాయంకావు. ‘జై కేసీఆర్’ అన్నందుకు ట్రాన్స్జెండర్లపై కేసులు పెట్టారన్న వార్తలు కూడా వచ్చాయని ఆరోపణలున్నాయి. ఇలాంటి విషయాల్లో వాస్తవాలను ప్రభుత్వం వెల్లడించాలి. కేసులుంటే వాటి ఆధారాలను స్పష్టం చేయాలి. రాజకీయ నినాదమే చర్యకు కారణమైతే అది తీవ్రంగా ప్రశ్నించాల్సిన అంశం. వ్యక్తుల సామాజిక స్థితి ఏదైనా, వారి గౌరవాన్ని, అభిప్రాయాన్ని సమానంగా చూడాల్సిన బాధ్యత అధికారులది.
పాటపై ఆంక్షను చిన్న విషయంగా తీసుకోలేం. ప్రభుత్వానికి ఇబ్బందికరంగా అనిపించే వ్యక్తీకరణను అడ్డుకోవడం అలవాటైతే, రేపు మాటపైనా, రాతపైనా అదే ధోరణి విస్తరించే ప్రమాదం ఉంది. అందుకే పాత్రికేయులు, రచయితలు, మేధావులు ఇలాంటి పరిణామాలపై స్పందించాలి. ఏ పార్టీ అధికారంలో ఉన్నా ప్రజల ప్రశ్నించే స్వేచ్ఛకు ఒకే ప్రమాణంతో మద్దతివ్వాలి. ఈ వేడుకల్లో పాల్గొన్న యువతను కేవలం ఎవరో నడిపిస్తున్న గుంపుగా చూడటం పొరపాటు. వారికి రాజకీయ అభిప్రాయాలు, ఆకాంక్షలు ఉంటాయి. వాటిని పాటల్లోనూ, నినాదాల్లోనూ వ్యక్తం చేస్తారు. వారి అభిప్రాయంతో విభేదించవచ్చు; కానీ వినకుండా బెదిరించడం పరిష్కారం కాదు. అణచివేత అసంతృప్తిని తగ్గించకపోగా మరింత పెంచుతుంది. తెలంగాణ ఉద్యమ చరిత్ర ఈ విషయాన్ని గుర్తుచేస్తుంది.
రాజ్యాంగ పరిరక్షణ గురించి మాట్లాడుతున్న కాంగ్రెస్ నాయకత్వం తెలంగాణలో వస్తున్న ఈ ఆరోపణలకు సమాధానం చెప్పాలి. ప్రతిపక్షంలో ఉన్నప్పుడు భావప్రకటన స్వేచ్ఛను సమర్థిస్తూ, అధికారంలో ఉన్నప్పుడు అసమ్మతిని అడ్డుకోవడం సమర్థనీయం కాదు. రాహుల్ గాంధీ తన పార్టీ పాలిత రాష్ట్రాల్లోనూ అదే ప్రజాస్వామ్య ప్రమాణాలను కోరాలి. జాతీయస్థాయి ప్రసంగాలకు రాష్ట్రస్థాయి పాలన అనుగుణంగా ఉండాలి. కేంద్ర ప్రభుత్వంపై కాంగ్రెస్ చేసే విమర్శలకు విశ్వసనీయత రావాలంటే, తన ప్రభుత్వాల ప్రవర్తనలోనూ ప్రజాస్వామ్య నిబద్ధత కనిపించాలి. పార్టీ మారినంత మాత్రాన అధికార దుర్వినియోగం స్వభావం మారదు. విమర్శించే స్వరాన్ని శత్రువుగా చూడటం ఎవరు చేసినా తప్పే. రాజకీయ ప్రత్యర్థిని ఎదుర్కోవడానికి పాలనా ఫలితాలు, ప్రజావిశ్వాసమే ఆధారం కావాలి. పోలీసు నియంత్రణ ప్రత్యామ్నాయం కాలేదు.
ప్రజల్లో కేసీఆర్ పట్ల అభిమానం పెరుగుతోందన్న వాదనను కాంగ్రెస్ రాజకీయంగానే ఎదుర్కోవాలి. తమ పాలన ఎందుకు మెరుగైనదో ప్రజలకు వివరించాలి. విమర్శలకు గణాంకాలతో, పనితీరుతో జవాబివ్వాలి. ప్రజల రోజువారీ అనుభవమే చివరికి పాలనకు కొలమానం. ఆ అనుభవం సంతృప్తికరంగా ఉంటే ప్రతిపక్ష పాటల గురించి ప్రభుత్వం ఆందోళన చెందాల్సిన అవసరమే ఉండదు. అసంతృప్తి ఉంటే పాటలు ఆపినా అది సమాజంలో కొనసాగుతూనే ఉంటుంది. మేధావుల బాధ్యత కూడా ఇక్కడే ఉంది. కేసీఆర్కు మద్దతివ్వాలా, కాంగ్రెస్కు మద్దతివ్వాలా అన్నది వారి వ్యక్తిగత నిర్ణయం. కానీ పౌరుల వ్యక్తీకరణపై వివక్షపూరిత ఆంక్షలు వస్తే ప్రశ్నించడం సామాజిక బాధ్యత. తమకు నచ్చిన ప్రభుత్వం తప్పు చేసినప్పుడు మౌనం పాటించడం వల్ల స్వతంత్ర ఆలోచన విలువ తగ్గుతుంది. ప్రజల హక్కులను పార్టీలకు అతీతంగా చూడాలి.
అందుకే ఈ వివాదాన్ని ఒక నాయకుడి ప్రతిష్ఠకు పరిమితం చేయకూడదు. పౌరులు తమ రాజకీయ ఇష్టాన్ని బహిరంగంగా ప్రకటించగలరా అన్నదే ప్రశ్న. ఈరోజు కేసీఆర్ అభిమానులకు ఉన్న స్వేచ్ఛ రేపు ఇతర నాయకుల అభిమానులకూ ఉండాలి. ప్రజాస్వామ్యానికి అవసరమైన పరస్పర గౌరవం ఇదే. ప్రజల మనసు గెలవాలంటే వారి పాటలను ఆపాల్సిన అవసరం లేదు; వారి సమస్యలను పరిష్కరించాలి. హామీల అమలు, సమర్థ పాలన, గౌరవప్రదమైన సంభాషణ ద్వారా విశ్వాసాన్ని సంపాదించాలి. కేసీఆర్ మౌనం అయినా, ఆయనపై పాట అయినా ప్రభుత్వాన్ని ఎందుకు కలవరపెడుతోంది అనే ప్రశ్నకు పాలకులే జవాబివ్వాలి. ప్రజల గొంతు వినడమే ప్రజాపాలనకు నిజమైన పరీక్ష.
-తోటకూర రమేష్
