బీటలువారుతున్న బీజేపీ కోటలు

“ఈ ఫలితాల వెనుక కేవలం భావోద్వేగ లేదా ముందస్తు సైద్ధాంతిక విజ్ఞప్తుల కంటే ప్రజలు నిత్యం ఎదుర్కొంటున్న భౌతిక, ప్రాథమిక సమస్యలే అత్యంత కీలక పాత్ర పోషించాయి. దేశంలో పెరిగిపోతున్న నిరుద్యోగం, విద్యా వ్యవస్థలో తీవ్రమైన లోపాలు, పదేపదే జరుగుతున్న ప్రశ్నాపత్రాల లీకేజీలు, తమ హక్కుల కోసం నిరసన తెలుపుతున్న విద్యావంతులైన విద్యార్థులపై ప్రభుత్వం ప్రయోగిస్తున్న తీవ్ర పోలీసు అణచివేత వంటి అంశాలు సామాన్య ప్రజల్లో మోదీ సర్కారుపై ఉన్న ఆగ్రహానికి తీవ్రంగా ఆజ్యం పోశాయి..”

నరేంద్ర మోదీ రాజకీయం అంటేనే ఓటమెరుగని అజేయ ఆధిపత్యం, ఉత్తరాది గుండెకాయలో చెక్కుచెదరని అధికార పక్ష కోటలు అనే అభిప్రాయం గత దశాబ్ద కాలంగా భారత రాజకీయాల్లో బలంగా పాతుకుపోయింది. కానీ, ఇటీవల వెలువడిన బీహార్‌లోని బాంకీపూర్, మధ్యప్రదేశ్‌లోని దాటియా అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాల ఉపఎన్నికల ఫలితాలు ఆ రాజకీయ రథచక్రాల వేగానికి అత్యంత గట్టి బ్రేకులు వేశాయి. సోమవారం అధికారికంగా వెలువడిన ఈ ఎన్నికల తీర్పు కేవలం రెండు అసెంబ్లీ స్థానాల గెలుపోటములకు మాత్రమే పరిమితమైన సాధారణ అంశం కానే కాదు. ఇది ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ వ్యక్తిగత బ్రాండ్ ఇమేజ్‌పై, అలాగే దశాబ్దాలుగా అధికార పార్టీ నిర్మించుకుంటూ వచ్చిన సంస్థాగత బలమైన ఆధిపత్యంపై క్షేత్రస్థాయి ప్రజల్లో రూపుదిద్దుకుంటున్న తీవ్ర అసంతృప్తికి, నిరసనకు స్పష్టమైన నిదర్శనం.

సొంత పాలనలో ఉన్న రాష్ట్రాల్లో, పార్టీకి అత్యంత సురక్షితమైనవిగా భావించే సొంత కోటల్లోనే ఎదురైన ఈ ఘోర పరాభవం కమలనాథుల అధిష్టానానికి ఒక భయంకరమైన స్వప్నంలా మారింది. 1995 నుంచి వరుసగా విజయం సాధిస్తూ, చివరికి పార్టీ జాతీయ అధ్యక్షుడు నితిన్ నబీన్ కుటుంబానికి అత్యంత బలీయమైన పట్టున్న బాంకీపూర్ వంటి పక్కా పట్టణ కోటలో జన సురాజ్ పార్టీ అధినేత ప్రశాంత్ కిశోర్ చేతిలో అధికార పక్షం ఘోరంగా ఓడిపోవడం సామాన్యమైన విషయమేమీ కాదు.

అక్కడ 19,324 వోట్ల భారీ మెజారిటీతో ప్రశాంత్ కిశోర్ విజయం సాధించడం, మరోవైపు మధ్యప్రదేశ్ లోని దాటియా స్థానంలో కాంగ్రెస్ అభ్యర్థి ఘనశ్యామ్ సింగ్ నెగ్గడం గమనిస్తే.. కమలనాథులకు ఏమాత్రం తిరుగులేదనుకున్న వోటర్ల మనోభావాలలో ఎంతటి గుణాత్మకమైన మార్పు వచ్చిందో స్పష్టంగా అర్థమవుతోంది. గత దశాబ్ద కాలంగా ప్రచార సాధనాలు, అధికార పక్ష నాయకులు కలసి ఎంతో కష్టపడి నిర్మించిన ‘అజేయమైన నాయకుడు’ అనే ప్రధాని మోదీ ఇమేజ్‌ను దిల్లీ కేంద్రంగా సాగిన యువజన నిరసనలు, వీధి పోరాటాలు క్షేత్రస్థాయిలో తీవ్రంగా దెబ్బతీశాయి. ఒకప్పుడు ప్రజల్లో ప్రధాని మోదీ పట్ల ఉన్న గౌరవ భావం స్థానంలో నేడు తీవ్రమైన విమర్శలు, పరిహాసాలు చోటుచేసుకున్నాయి. అంతర్జాతీయ ఆర్థిక విశ్లేషణల సంస్థ బ్లూమ్‌బెర్గ్ నివేదిక ప్రకారం అధికార పార్టీ సాధించే మొత్తం వోటు షేర్‌లో మోదీ వ్యక్తిగత ప్రజాదరణ వాటానే దాదాపు 40 శాతం వరకు ఉంటుంది. మరి అలాంటి అత్యంత కీలకమైన నాయకుడి వ్యక్తిగత బ్రాండ్ ఇమేజ్ క్రమంగా మసకబారడం, ప్రచారంలో వాడుకునే 56 ఇంచుల నాయకుడి ప్రతిష్ఠపై క్షేత్రస్థాయిలో విమర్శలు వెల్లువెత్తుతుండటం అనేది రాబోయే రోజుల్లో అధికార పార్టీ భవిష్యత్తు ప్రచార వ్యూహాలకు తీవ్రమైన గొడ్డలిపెట్టు లాంటిదే అని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.

ఈ ఫలితాల వెనుక కేవలం భావోద్వేగ లేదా ముందస్తు సైద్ధాంతిక విజ్ఞప్తుల కంటే ప్రజలు నిత్యం ఎదుర్కొంటున్న భౌతిక, ప్రాథమిక సమస్యలే అత్యంత కీలక పాత్ర పోషించాయి. దేశంలో పెరిగిపోతున్న నిరుద్యోగం, విద్యా వ్యవస్థలో తీవ్రమైన లోపాలు, పదేపదే జరుగుతున్న ప్రశ్నాపత్రాల లీకేజీలు, తమ హక్కుల కోసం నిరసన తెలుపుతున్న విద్యావంతులైన విద్యార్థులపై ప్రభుత్వం ప్రయోగిస్తున్న తీవ్ర పోలీసు అణచివేత వంటి అంశాలు సామాన్య ప్రజల్లో మోదీ సర్కారుపై ఉన్న ఆగ్రహానికి తీవ్రంగా ఆజ్యం పోశాయి. బాంకీపూర్ ఏమీ వెనుకబడిన గ్రామీణ ప్రాంతం కాదు, అది పాట్నా నగర పరిధిలోని విద్యావంతులు, ఎగువ మధ్యతరగతి, అగ్రకులాల జనాభా ఎక్కువగా ఉండే పట్టణ నియోజకవర్గం. ఇన్నాళ్లూ అధికార పక్షానికి అత్యంత సానుకూలమైన అండగా ఉండే ఇలాంటి వర్గాలు కూడా ప్రభుత్వ ప్రచార ఆర్భాటాలను పూర్తిగా తిరస్కరించి, ప్రజా సమస్యల ఆధారంగానే తీర్పు ఇచ్చాయని ఈ ఓటమి స్పష్టంగా రుజువు చేసింది.

అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా, మోదీకి వ్యతిరేకంగా వోటర్లందరూ ఒకే సమర్థుడైన అభ్యర్థి వెనుక ఏకమవుతున్నారనే సరికొత్త రాజకీయాన్ని ఈ ఫలితాలు చాటిచెప్పాయి. ఇప్పటివరకు ప్రతిపక్షాల మధ్య ఉండే అంతర్గత విభేదాలు, ఇతర పార్టీల పోటీల వల్ల అధికార పార్టీ వ్యతిరేక వోట్లు చీలిపోయి అంతిమంగా అధికార పక్షం లబ్ధి పొందేది. కానీ బాంకీపూర్, దాటియా ఫలితాలు అందించిన పాఠాలు పూర్తిగా వేరుగా ఉన్నాయి. ప్రజలు తమ పాత రాజకీయ అనుబంధాల కంటే అధికార పక్షాన్ని ఓడించగల బలమైన ప్రత్యామ్నాయ అభ్యర్థికే వోటేస్తున్నారని స్పష్టమవుతోంది. ఇది భవిష్యత్తులో రాహుల్ గాంధీ, సమాజ్‌వాదీ పార్టీ లాంటి ప్రతిపక్ష శక్తులు ఏకమై పోరాడటానికి, నియోజకవర్గ స్థాయిలో వ్యూహాత్మకంగా అధికార పక్షాన్ని దెబ్బతీయడానికి ఒక పెద్ద ఊపును, మార్గాన్ని ఇస్తుంది.

అంతేకాకుండా, ఒక బలమైన నాయకుడి రాజకీయాధిపత్యం బలహీనపడే కొద్దీ ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థల్లో గుణాత్మక మార్పులు రావడం నైజం. ప్రధాని రాజకీయ ఇమేజ్ దెబ్బతింటే, ఇన్నాళ్లూ ప్రభుత్వ ఒత్తిడికి లోనైన వార్తా సాధనాలు, న్యాయస్థానాలు వంటి రాజ్యాంగ వ్యవస్థలు కూడా పునరుజ్జీవనం పొందేందుకు నూతన స్థలం ఏర్పడుతుంది. అధికార పార్టీపై తీవ్రస్థాయిలో నిష్పాక్షికమైన నివేదికలు, క్రియాశీలక న్యాయ సమీక్షలు పెరిగే కొద్దీ ప్రభుత్వానికి మునుపటి లాంటి కవచాలు కరువవుతాయి. కనుక, ఈ ఉపఎన్నిక ఫలితాలను కేవలం రెండు నియోజకవర్గాల సాధారణ ఓటమిగా భావిస్తే కమలనాథులకు మున్ముందు మరిన్ని భయంకరమైన రోజులు తప్పవు. కేవలం భావజాల ప్రచారాల కంటే ప్రజా సమస్యలే ముఖ్యమని భావిస్తున్న వోటర్ల మనోభావాలలో వచ్చిన మార్పును అంగీకరించి, తీరు మార్చుకోకపోతే అధికార పార్టీ తన సొంత గడ్డపైనే మరింత ప్రజాదరణను కోల్పోక తప్పదు.