25 ఏళ్ల ‘సేవ’: ‘బ్రాండ్ మేనేజ్‌మెంట్’,నాటకీయతకే పరిమితం!

“ఇప్పుడు, అతను “హమ్ కర్కే రహేంగే” , వికసిత్ భారత్ 2047 అనే గొప్ప దార్శనికతతో తన అంతిమ, దీర్ఘకాలిక హామీని ఇచ్చాడు. శ్రేయస్సు కోసం గడువును చాకచక్యంగా భవిష్యత్తులోకి నెట్టివేసి, తక్షణ పనితీరు సమీక్షల నుండి తనను తాను పూర్తిగా రక్షించుకున్నాడు. మరో మాటలో చెప్పాలంటే, నాయకుడు ప్రజలకు లోపభూయిష్టమైన గతం గురించి ఉపన్యాసాలు ఇస్తూనే, వారి దృష్టిని ఒక ఉజ్వల భవిష్యత్తుపై కేంద్రీకరించేలా చాకచక్యంగా నిర్దేశిస్తాడు. తద్వారా వారు బాధాకరమైన వర్తమానం నుండి పూర్తిగా దృష్టి మరల్చేలా చూసుకుంటాడు. ఫలితంగా, ఈ రోజు విచ్ఛిన్నమైన సంస్థాగత ప్రక్రియ గురించి ఫిర్యాదు చేయడానికి మీరు సాహసిస్తే, 2047లో ప్రతిఒక్కరికీ ఎదురుచూస్తున్న వైభవాన్ని చూడగలిగే దేశభక్తి దూరదృష్టి లేని ఒక నిరాశావాదిగా మిమ్మల్ని కొట్టిపారేస్తారు..”

“పూఛ్ రహీ హై పుర్సిష్-ఎ-అహ్వాల్ ఏక్ ఖల్క్-ఎ-ఖుదా బా సర్కషీ / ఔర్ హాకిమ్-ఎ-వఖ్త్ హై బస్ నారా-బాజీ మే గుమ్ హువా జాతా హై” “ప్రజలు తిరుగుబాటు చేస్తూ తమ పరిస్థితి గురించి నిలదీస్తుంటే… మరోవైపు పాలకుడు మాత్రం ప్రజాసమస్యలను పట్టించుకోకుండా శబ్దాలంకారాల వెనుక దాక్కుంటున్నారనే కఠోర సత్యాన్ని ఈ కవిత గుర్తుచేస్తోంది. .” ఈ ప్రసిద్ధ ఉర్దూ పద్యం ఆధునిక పాలనలోని శాశ్వత విషాదాన్ని అద్భుతంగా ఆవిష్కరిస్తుంది. ఒకవైపు దేశం సమాధానాల కోసం డిమాండ్ చేస్తుంటే, మరోవైపు పాలకులు శూన్యమైన మాటల వలయంలో సురక్షితంగా ఉంటూ వాస్తవాలకు దూరంగా ఉండిపోవడం అనే కఠిన వాస్తవాన్ని ఇది ప్రతిబింబిస్తుంది. ఈ కవితాత్మక జ్ఞానం నేటి పరిస్థితులలో ఎంతో సముచితం అనిపిస్తోంది.

భారతదేశ అత్యున్నత నాయకుని ‘సేవ’కు 25 ఏళ్లు పూర్తవుతున్న తరుణంలో, రాజకీయ రంగం ఆయన కొత్త నినాదం “మేము చేసి తీరుతాం” (హమ్ కర్కే రహేంగే) హోరెత్తుతోంది. 2047 నాటికి ‘వికసిత్ భారత్’ (అభివృద్ధి చెందిన భారతదేశం)గా మారుస్తామనే భారీ వాగ్దానంతో దీనిని అందంగా అలంకరించారు. ఇదే సమయంలో, వాస్తవ ప్రపంచంలో యువత, ప్రతిపక్షాలు వీధుల్లోకి వచ్చి నిరసనలు తెలుపుతున్నాయి. లక్షలాది మంది పౌరుల వోటు హక్కును హరించినట్లు ఆరోపణలున్న సర్ (సిస్టమిక్ ఇన్‌స్టిట్యూషనల్ రిజిస్ట్రేషన్) ప్రక్రియలోని లోపాలపై వారు సమాధానాలు కోరుతున్నారు. కానీ, ఒక కొత్త మార్కెటింగ్ ప్రచారాన్ని మొదలుపెట్టగలిగినప్పుడు, లోపభూయిష్టమైన వోటింగ్ ప్రక్రియను సరిదిద్దాల్సిన అవసరం ఏముంది? కేంద్రంలో ఆయన పాలన విధానపరమైన నిర్ణయాల కంటే ‘బ్రాండ్ మేనేజ్‌మెంట్’ , నాటకీయతతోనే ఎక్కువగా సాగిందని ఆయన విమర్శకులు వాదిస్తుంటారు. నైక్ సంస్థ “జస్ట్ డూ ఇట్” (అలా చేసేయండి) అనే నినాదాన్ని స్ఫూర్తిగా తీసుకుని, దానికి బదులుగా సవాలు విసిరేలా “వుయ్ విల్ డూ ఇట్” (మేము చేసి తీరుతాం) అని మార్చుకోవడం ద్వారా, ఆయన రాజకీయ ‘పంచ్‌లైన్’ (ఆకట్టుకునే నినాదం) కళలో ఆరితేరారు.

ఈ కాలానికి సంబంధించిన చారిత్రక గ్రంథ రచన భవిష్యత్తులో జరిగినప్పుడు, అది విసుగు పుట్టించే ఆర్థిక త్రైమాసికాలు లేదా గణించదగిన ఆర్థిక సూచికల ఆధారంగా కాకుండా, ఆకర్షణీయమైన మార్కెటింగ్ దశల ఆధారంగా వర్గీకరించబడుతుంది. నినాదాలు చేయడం అనేది ప్రజల దృష్టిని మళ్లించే అత్యంత శక్తివంతమైన ఆయుధంగా మారింది; ఇది ఒక రకమైన మానసిక మాయాజాలం. ప్రజలు తమ కాళ్ల కింద కుప్పకూలుతున్న నేల వైపు చూడటం మొదలుపెట్టినప్పుడల్లా, వారి దృష్టిని ఆకర్షణీయమైన కొత్త ‘బిల్ బోర్డ్’ (ప్రచార బోర్డు) వైపు మళ్లించేలా ఇది పనిచేస్తుంది. ఇదంతా “అచ్చే దిన్” అనే తొలి ఆకర్షణతో ప్రారంభమైంది. అది ఒక అస్పష్టమైన, ఆదర్శవంతమైన వాగ్దానం. వాగ్దానం చేసిన శ్రేయస్సు వాస్తవరూపం దాల్చనంత వరకే అది అత్యంత ప్రభావవంతంగా పనిచేసింది. కానీ ఆ తర్వాత, ఆ కథనం జవాబుదారీతనాన్ని పూర్తిగా పక్కనపెట్టి, ఒక అద్భుతమైన రీబ్రాండింగ్‌కు దిగింది. పెరుగుతున్న ద్రవ్యోల్బణం, యువత నిరుద్యోగంతో ప్రస్తుత వాస్తవికత దిగజారుతున్న తరుణంలో, అమృతకాలం అనే దివ్యమైన “స్వర్ణయుగం” సౌకర్యవంతంగా రంగంలోకి దిగింది. ఇది తక్షణ ఆర్థిక ఇబ్బందులను, భవిష్యత్తులో లభించే ప్రతిఫలం కోసం చేసే ఒక గొప్ప త్యాగంగా, శుభప్రదమైన కాలంగా సమర్థవంతంగా పునర్నిర్మించింది.

ఈ నిరంతర ఆకర్షణ సృష్టి, శ్రేయస్సు, బలం, రక్షణ వంటి వాగ్దానాలపై ఎక్కువగా ఆధారపడి ఉంటుంది. ఇవన్నీ ఈ వాక్చాతుర్య నినాదాల ముసుగులో చక్కగా పొందుపరచబడి ఉంటాయి. విధానపరమైన వైఫల్యాలపై అసౌకర్యకరమైన వ్యతిరేకత కారణంగా నాయకుడు ఇరుకున పడినప్పుడల్లా, ఆ కథనం సునాయాసంగా మలుపు తిరుగుతుంది. ప్రజల ఆగ్రహాన్ని బాహ్య శత్రువుల వైపు లేదా బలహీనమైన మైనారిటీల వైపు మళ్లిస్తుంది. ప్రతీకార నినాదాలతో ఒక దృఢమైన, లొంగని నాయకత్వం ఆడంబరమైన ప్రదర్శనను చాకచక్యంగా అందిస్తుండగా, మతపరమైన విభజన ఎన్నికల ప్రయోజనం కోసం అసలైన దేశీయ ఇంధనాన్ని అందిస్తున్నది.ఈ విధంగా, ఎప్పటినుంచో వాగ్దానం చేసిన “అచ్చే దిన్”ను అందించడంలో విఫలమైన అదే నాయకుడు, జవాబుదారీ రాజనీతిజ్ఞుడి నుండి ఒక ఆధ్యాత్మిక ప్రవక్తగా లేదా దైవిక శక్తులున్న వ్యక్తిగా సునాయాసంగా మారిపోతాడు. సుదూర భవిష్యత్తులో అంతుచిక్కని స్వర్గాన్ని అందించగల ఏకైక రక్షకుడిగా తనను విశ్వసించమని ప్రజలను కోరతాడు.

ఇప్పుడు, అతను “హమ్ కర్కే రహేంగే” , వికసిత్ భారత్ 2047 అనే గొప్ప దార్శనికతతో తన అంతిమ, దీర్ఘకాలిక హామీని ఇచ్చాడు. శ్రేయస్సు కోసం గడువును చాకచక్యంగా భవిష్యత్తులోకి నెట్టివేసి, తక్షణ పనితీరు సమీక్షల నుండి తనను తాను పూర్తిగా రక్షించుకున్నాడు. మరో మాటలో చెప్పాలంటే, నాయకుడు ప్రజలకు లోపభూయిష్టమైన గతం గురించి ఉపన్యాసాలు ఇస్తూనే, వారి దృష్టిని ఒక ఉజ్వల భవిష్యత్తుపై కేంద్రీకరించేలా చాకచక్యంగా నిర్దేశిస్తాడు. తద్వారా వారు బాధాకరమైన వర్తమానం నుండి పూర్తిగా దృష్టి మరల్చేలా చూసుకుంటాడు. ఫలితంగా, ఈ రోజు విచ్ఛిన్నమైన సంస్థాగత ప్రక్రియ గురించి ఫిర్యాదు చేయడానికి మీరు సాహసిస్తే, 2047లో ప్రతిఒక్కరికీ ఎదురుచూస్తున్న వైభవాన్ని చూడగలిగే దేశభక్తి దూరదృష్టి లేని ఒక నిరాశావాదిగా మిమ్మల్ని కొట్టిపారేస్తారు.

ఈ నిరంతర నినాదాల సృష్టి కేవలం ఒక భాషాపరమైన ట్రిక్ కాదు; ఇది అపారమైన కార్యనిర్వాహక శక్తి ప్రదర్శన. ఇది ఒక చక్రవర్తి సామ్రాజ్యం అన్ని లక్షణాలను కలిగి ఉంది, అక్కడ పాలకుడు జాతీయ సంభాషణను తన ఇష్టాయిష్టాలకు అనుగుణంగా మలచుకునే ఏకపక్ష అధికారాన్ని కలిగి ఉంటాడు. వ్యవస్థాగత సంస్థాగత వైఫల్యాలు, హక్కుల ఉల్లంఘన, లేదా ఆర్థిక దుస్థితి గురించి కఠినమైన ప్రశ్నలు అడగడానికి యువత, కార్యకర్తలు , సాధారణ పౌరులు ముందుకు వచ్చినప్పుడు, వారికి పత్రికా సమావేశాలు లేదా డేటా ఆధారిత ఖండనలు ఎదురుకావు. దానికి బదులుగా, వారికి ధ్వని గోడ, చెవులు చిల్లులుపడేలా చేసే కొత్త సంక్షిప్త పదాల కోరస్, ప్రభుత్వ ప్రాయోజిత వేడుకలు, పెద్ద శబ్దంతో కూడిన ప్రచారాలు, లేదా అసమ్మతిని “దిమాగీ నక్సల్స్”గా చిత్రీకరించే ముద్రలు ఎదురవుతాయి. ఈ సామూహిక ప్రసార పద్ధతి అంతిమ విజయం, ప్రజల చెవులు చిల్లులు పడేలా చేయగల దాని సామర్థ్యమే. పేద ప్రజల ఆవేదనతో కూడిన గుసగుసలను గానీ, నిరాశ చెందిన జెన్-జెడ్ తరం వారి ఆగ్రహాన్ని గానీ సర్వోన్నత నాయకుడు ఇకపై వినవలసిన అవసరం లేదు. 2047 నాటి సుదూరపు మెరుపుపై దృష్టి పెట్టగలిగినప్పుడు, రోడ్డుపై ఉన్న గుంతల వైపు ఎందుకు చూడాలి? చివరికి, అధికారంలో కొనసాగడానికి సమస్యలను పరిష్కరించాల్సిన అవసరం లేదని భారతదేశ రాజకీయ యంత్రాంగం నిరూపించింది. ప్రతిపక్షం కంటే మెరుగైన రచయిత ఉంటే చాలు. పాలకుడు తన సింహాసనంపై సురక్షితంగా కూర్చుని డొల్ల నినాదాలు చేస్తుండగా, ఎప్పటికైనా ఈ నినాదాల వాక్చాతుర్యం ఆగి, నిజమైన పరిపాలన మొదలవుతుందనే ఆశతో ప్రజలు మిగిలిపోయారు.

సంక్షిప్తంగా చెప్పాలంటే, “మేము సాధిస్తాం” అనే తాజా నినాదం, అమృత్‌కాలపు గొప్ప వాక్చాతుర్యాన్ని గానీ, దేశం ప్రపంచంలో నాల్గవ ఆర్థిక శక్తిగా ఎదుగుతుందనే అతిశయోక్తులను గానీ, వాస్తవానికి చెప్పుకోదగ్గ పురోగతి ఇంకా కార్యరూపం దాల్చలేదని, దాని గురించి చేసిన వాదనలన్నీ కేవలం అబద్ధాలేనని అనుకోకుండా సూచిస్తూ, సూక్ష్మంగా ఛేదిస్తుంది.సాధనను ఒక సుదూర భవిష్యత్ వాగ్దానంగా చిత్రీకరించడం ద్వారా, ఈ ట్యాగ్‌లైన్ వ్యంగ్యంగా ప్రసిద్ధ క్యాడ్‌బరీ 5 స్టార్ మార్కెటింగ్ ప్రచారమైన “ఈట్ 5 స్టార్. డూ నథింగ్”ను ప్రతిధ్వనిస్తుంది. ఇది, సంవత్సరాల తరబడి చేసిన ఆశావహ ప్రకటనలు కేవలం సుదీర్ఘ నిష్క్రియాత్మక కాలానికి మాత్రమే దారితీశాయా అని ప్రజలను ఆశ్చర్యపోయేలా చేస్తుంది.
-శామ్ సుందర్
పొలిటికల్ అనలిస్ట్