కాగితాలపై ఎక్కువ పని దినాలు.. క్షేత్రస్థాయిలో తగ్గిన ఉపాధి

జూలైలో వీబీ జిరామ్ జి  కింద 7.67 కోట్ల వ్యక్తి-పని దినాలు.. గత ఏడాది  ఎంజిఎన్ఆర్ఈజి   లో 15.33 కోట్లు; ఉపాధి పొందిన కుటుంబాలు 51% తగ్గుదల

కొత్తగా ప్రవేశపెట్టిన వికసిత్ భారత్–గారంటీ ఫర్ రోజ్‌గార్ అండ్ అజీవికా మిషన్  వీబీ జిరామ్ జి   పథకం అమల్లోకి వచ్చిన తొలి నెలలోనే గ్రామీణ ఉపాధి కల్పనలో గణనీయమైన తగ్గుదల నమోదైంది. దీంతో కొత్త ఉపాధి హామీ పథకం అమలు, అందుబాటుపై ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. 2026 జూలైలో ఈ పథకం కింద 7.67 కోట్ల వ్యక్తి పని దినాలు  మాత్రమే నమోదయ్యాయి. 2025 జూలైలో మహాత్మా గాంధీ జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ పథకం  ఎంజిఎన్ఆర్ఈజి    కింద నమోదైన 15.33 కోట్ల వ్యక్తి-పని దినాలతో పోలిస్తే ఇది దాదాపు 50 శాతం తక్కువ. ఉపాధి పొందిన గ్రామీణ కుటుంబాల సంఖ్య కూడా 1.42 కోట్ల నుంచి 68.94 లక్షలకు తగ్గి, 51.45 శాతం క్షీణించింది. 2026 జూలై 1 నుంచి  వీబీ జిరామ్ జి ,  ఎంజిఎన్ఆర్ఈజి  స్థానంలో అమల్లోకి వచ్చింది. ఈ పథకం కింద ప్రతి గ్రామీణ కుటుంబానికి ఏడాదికి 100 రోజులకు బదులుగా 125 రోజుల ఉపాధి హామీ కల్పిస్తున్నారు.

కాలానుగుణ విరామమే ప్రధాన కారణమా?

కేంద్ర ప్రభుత్వ వర్గాల ప్రకారం, ఉపాధి తగ్గడానికి  ఎంజిఎన్ఆర్ఈజి నుంచి కొత్త విధానానికి మార్పు, వ్యవసాయ పనులు ముమ్మరంగా జరిగే కాలంలో ఉపాధి కల్పనకు విరామం, బిహార్, పశ్చిమ బెంగాల్ వంటి రాష్ట్రాల నుంచి వలస కార్మికుల సంఖ్య తగ్గడం వంటి అనేక కారణాలు ఉన్నాయి. కొత్త విధానం ప్రకారం, విత్తనాలు వేయడం, పంట కోత వంటి కీలక వ్యవసాయ కాలాల్లో 60 రోజుల వరకు ఉపాధి పనులను నిలిపివేసే అవకాశం రాష్ట్రాలకు ఉంది. దీంతో వ్యవసాయ పనులకు కార్మికులు అందుబాటులో ఉంటారని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. ఎంజిఎన్ఆర్ఈజి  లో ఇలాంటి నిబంధన లేదు.

గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ మాత్రం కొత్త విధానంలోకి మార్పు సజావుగానే జరిగిందని చెబుతోంది. ఉపాధి కోరిన గ్రామీణ కుటుంబాల్లో 98 శాతానికి పైగా కుటుంబాలకు పని కల్పించినట్లు పేర్కొంది. జూలైలో వాస్తవ ఉపాధి కల్పన సుమారు 9 కోట్ల వ్యక్తి-పని దినాలుగా ఉందని కూడా అంచనా వేసింది.అయితే, కాలానుగుణ పరిమితులు, సాంకేతిక నిబంధనలు, పాత పథకం నుంచి కొత్త పథకానికి మారే క్రమంలో ఏర్పడిన సమస్యలు ఉపాధి గణాంకాల భారీ తగ్గుదలకు కారణమై ఉండవచ్చని విమర్శకులు అంటున్నారు.

 డిమాండ్ ఆధారిత విధానంపై ప్రశ్నలు

వీబీ జిరామ్ జి , ఎంజిఎన్ఆర్ఈజి  లోని డిమాండ్ ఆధారిత విధానం నుంచి మరింత నియంత్రిత, సరఫరా ఆధారిత విధానానికి మార్పును సూచిస్తోందని కార్మిక సంఘాలు, విమర్శకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.వ్యవసాయ పనులు జరిగే కాలంలో ఉపాధిపై పరిమితులు విధించడం వల్ల ప్రత్యామ్నాయ ఉపాధి అవకాశాలు తక్కువగా ఉన్న కార్మికులు నష్టపోయే ప్రమాదం ఉందని వారు అంటున్నారు. డిజిటల్ ధ్రువీకరణ, సాంకేతిక ఆధారిత అమలుపై కూడా ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. ముఖ్యంగా డిజిటల్ ధ్రువీకరణలో ఇబ్బందులు ఎదుర్కొనే గ్రామీణ కార్మికులకు ఈ నిబంధనలు సమస్యగా మారవచ్చని విమర్శకులు పేర్కొంటున్నారు.

125 రోజులు.. పార్లమెంటరీ కమిటీ సిఫార్సు 150 రోజులు

వీబీ జిరామ్ జి లో ప్రధాన మార్పుల్లో ఒకటి వార్షిక ఉపాధి హామీని 100 నుంచి 125 రోజులకు పెంచడం. అయితే, గ్రామీణాభివృద్ధిపై పార్లమెంటరీ స్థాయి సంఘం చేసిన సిఫార్సు కంటే ఇది తక్కువ. 2025 మార్చి 12న సమర్పించిన నివేదికలో పార్లమెంటరీ స్టాండింగ్ కమిటీ, ప్రతి కుటుంబానికి హామీ ఇచ్చే ఉపాధి దినాలను 100 నుంచి కనీసం 150 రోజులకు పెంచాలని సిఫార్సు చేసింది. గ్రామీణ సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొనేందుకు  ఎంజిఎన్ఆర్ఈజి  ను సమగ్రంగా సమీక్షించడంతో పాటు, పనుల స్వభావాన్ని విస్తరించాలని కూడా కమిటీ సూచించింది.

వేతనాలపై ఆందోళన

కొత్త విధానంలో నైపుణ్యం లేని కూలీలకు ఏకరీతి వేతన రేటును నిర్ణయించే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ, ద్రవ్యోల్బణానికి అనుగుణంగా వేతనాలను క్రమం తప్పకుండా సవరించే స్పష్టమైన విధానం లేదని విమర్శకులు అంటున్నారు. ధరలు పెరుగుతున్న సమయంలో వేతనాలకు తగిన సూచీ ఆధారిత సవరణలు లేకపోతే గ్రామీణ కార్మికుల వాస్తవ ఆదాయం తగ్గిపోయే ప్రమాదం ఉందని వారు హెచ్చరిస్తున్నారు. ఇది పేద కుటుంబాలకు సామాజిక భద్రతా వలయంగా ఉండాల్సిన పథకం ప్రభావాన్ని బలహీనపరచవచ్చని అభిప్రాయపడుతున్నారు.

రాష్ట్రాలపై పెరగనున్న ఆర్థిక భారం

వీబీ జిరామ్ జి లో కేంద్ర-రాష్ట్రాల మధ్య నిధుల భాగస్వామ్య విధానంలో కూడా మార్పు వచ్చింది. ఈశాన్య, హిమాలయ రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలకు కేంద్రం 90 శాతం వ్యయాన్ని భరిస్తుంది. ఇతర రాష్ట్రాలు, శాసనసభ కలిగిన కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో 60:40 నిష్పత్తిలో కేంద్రం-రాష్ట్రాలు వ్యయాన్ని భరించాల్సి ఉంటుంది.ఫిస్కల్ మెమొరాండం ప్రకారం, వేతనాలు, మెటీరియల్, పరిపాలనా ఖర్చులతో కలిపి ఈ పథకం వార్షిక వ్యయం ₹1,51,282 కోట్లుగా అంచనా. ఇందులో కేంద్రం వాటా ₹95,692.31 కోట్లు కాగా, రాష్ట్రాలపై సుమారు ₹56,000 కోట్ల భారం పడనుంది. ఆర్థిక వనరులు పరిమితంగా ఉన్న రాష్ట్రాలపై పెరిగిన వాటా అదనపు ఆర్థిక ఒత్తిడిని కలిగించవచ్చని విమర్శకులు అంటున్నారు.

గ్రామీణ సంక్షోభం నేపథ్యంలో ప్రాధాన్యత

వర్షపాతం, వ్యవసాయ పరిస్థితులపై ఆందోళనలు కొనసాగుతున్న సమయంలో గ్రామీణ ఉపాధి తగ్గడం మరింత ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది. దేశంలోని సుమారు సగం జిల్లాల్లో వర్షపాతం లోటుగా నమోదైందని, ఖరీఫ్ పంటల విస్తీర్ణం 26.50 శాతం తగ్గిందని అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం సూచిస్తోంది. వ్యవసాయంలో అనిశ్చితి పెరిగినప్పుడు గ్రామీణ కుటుంబాలకు ఉపాధి, ఆదాయ భద్రత అవసరం మరింత పెరుగుతుంది. ఈ నేపథ్యంలో వ్యక్తి-పని దినాల తగ్గుదల కొత్త పథకం గ్రామీణ కుటుంబాలకు తగిన ఆదాయ మద్దతు అందించగలదా అనే ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతోంది.

మహిళలకు కొనసాగుతున్న ప్రాధాన్యం

మొత్తం ఉపాధి తగ్గినప్పటికీ, మహిళల భాగస్వామ్యం గణనీయంగా ఉంది. మొత్తం వ్యక్తి-పని దినాల్లో మహిళలు సుమారు 63 శాతం వాటాను కలిగి ఉన్నారు. ఇది చట్టబద్ధంగా నిర్దేశించిన కనీసం మూడో వంతు కంటే చాలా ఎక్కువ. దీంతో మొత్తం ఉపాధి గణనీయంగా తగ్గినప్పటికీ, గ్రామీణ మహిళలకు ఈ పథకం ఇప్పటికీ ముఖ్యమైన ఉపాధి వనరుగా కొనసాగుతున్నట్లు తెలుస్తోంది.

ముందున్న అసలు పరీక్ష

వీబీ జిరామ్ జి  తొలి నెల ఫలితాలు మిశ్రమంగా ఉన్నాయి. ఒకవైపు ఉపాధి హామీని 100 నుంచి 125 రోజులకు పెంచింది, మహిళల భాగస్వామ్యం కూడా గణనీయంగా ఉంది. మరోవైపు వ్యక్తి-పని దినాలు, ఉపాధి పొందిన కుటుంబాల సంఖ్యలో భారీ తగ్గుదల పథకం అమలు, అందుబాటు, ప్రభావంపై ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతోంది.జూలైలో నమోదైన తగ్గుదల కేవలం కాలానుగుణ పరిస్థితులు, ఎంజిఎన్ఆర్ఈజి  నుంచి కొత్త విధానానికి మార్పు కారణంగానే జరిగిందా? లేక కొత్త పథకంలో మరింత లోతైన నిర్మాణాత్మక సమస్యలు ఉన్నాయా? అన్నది రాబోయే నెలల్లో స్పష్టమవుతుంది.

అంతిమంగా, కాగితాలపై ఎన్ని రోజుల ఉపాధికి హామీ ఇచ్చారన్నది కాదు.. గ్రామీణ కార్మికులు అవసరమైన సమయంలో ఉపాధిని కోరగలరా, పొందగలరా, సకాలంలో పని మరియు వేతనాలు అందుకోగలరా అన్నదే   వీబీ జిరామ్ జి   విజయానికి అసలు కొలమానం.