“నైతిక విలువల పరిరక్షణ విలేఖరి ఒక్కరి బాధ్యత కాదు. సంపాదకులు, యాజమాన్యాలు కలిసి వృత్తిపరమైన ప్రమాణాలను పాటించే వాతావరణం కల్పించాలి. సంచలనాల కోసం ఒత్తిడి చేయకుండా పరిశోధనకు సమయం ఇవ్వాలి. పాఠకుల అభ్యంతరాలను వినాలి. సమాజంలోని బలహీనవర్గాల సమస్యలకు స్థానం కల్పించాలి. ప్రజల గౌరవాన్ని కాపాడుతూ, అధికార దుర్వినియోగాన్ని ప్రశ్నించాలి ..”
( విశ్రాంత బ్యాంక్ అధికారి)
మట్టెవాడ,వరంగల్
సెల్: 9550200100
సమాజ శ్రేయస్సుకు దోహదపడే జర్నలిజానికి సత్యసంధత, నిష్పాక్షికత, నైతికత పునాదులు. వాస్తవాలను వెలికితీయడం, ప్రజల సమస్యలను పాలకుల దృష్టికి తీసుకెళ్లడం, అధికారాన్ని ప్రశ్నించడం పాత్రికేయుల బాధ్యత. అయితే వ్యాపార ప్రయోజనాలు, రాజకీయ అనుబంధాలు, సంచలనాల పోటీ కారణంగా ఈ విలువలు ఒత్తిడికి గురవుతున్నాయి. సమాచార వ్యాప్తి వేగం పెరిగినంతగా దాని విశ్వసనీయత పెరుగుతున్నదా అన్న ప్రశ్న ఎదురవుతున్నది. ఈ పరిస్థితిని సమీక్షించి, ప్రజల నమ్మకాన్ని నిలబెట్టుకోవడం మీడియా ముందున్న ప్రధాన కర్తవ్యం.
డిజిటల్‌ మీడియా సమాచారాన్ని క్షణాల్లో ప్రపంచానికి చేరవేస్తున్నది. ప్రజలకు తమ అభిప్రాయాలను వ్యక్తంచేసే అవకాశమూ కల్పిస్తున్నది. అదే సమయంలో నిర్ధారణ కాని సమాచారం, తప్పుదోవ పట్టించే ప్రచారం వేగంగా వ్యాపిస్తున్నాయి. ముందుగా వార్త ఇవ్వాలనే తొందరలో వాస్తవ నిర్ధారణను విస్మరిస్తే వ్యక్తులకు, సమాజానికి నష్టం కలుగుతుంది. వేగంతోపాటు ఖచ్చితత్వానికి ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి. సమాచారం అందిన వెంటనే ప్రచురించకుండా మూలాలను పరిశీలించాలి. సంబంధిత వర్గాల వివరణ తీసుకోవాలి. ఆధారాలను పరీక్షించిన తరువాతే పాఠకుల ముందుంచాలి.
టీఆర్పీలు, వీక్షణలు, సర్క్యులేషన్‌, సామాజిక మాధ్యమాల్లో ఆదరణ సంస్థ వ్యాప్తిని సూచించవచ్చు. అవే విశ్వసనీయతకు కొలమానాలు కావు. సంచలనాత్మక శీర్షికలు తాత్కాలికంగా ఆకర్షించినా, వాస్తవాలకు విరుద్ధంగా ఉంటే నమ్మకాన్ని దెబ్బతీస్తాయి. పాఠకులు వివిధ వనరుల సమాచారాన్ని పోల్చి చూస్తున్నారు. వార్తలో ఏ అంశాన్ని చూపించారు, దేనిని దాచారు అన్నదీ గుర్తించగలుగుతున్నారు. అందువల్ల ప్రజాదరణ కోసం వాస్తవాలను వక్రీకరించడం సంస్థ దీర్ఘకాలిక ప్రయోజనాలకూ విరుద్ధమే. నమ్మకం సంపాదించడం కష్టం; కోల్పోవడం మాత్రం సులభం.
వార్తకు, ప్రచారానికి హద్దు ఉండాలి
కొన్ని మీడియా సంస్థలపై వ్యాపార సమూహాలు, రాజకీయ పార్టీల ప్రభావం పెరుగుతున్నది. యాజమాన్య ప్రయోజనాలు సంపాదకీయ నిర్ణయాలను నిర్దేశిస్తే ప్రజాప్రయోజనం వెనక్కిపోతుంది. రాజకీయ అనుబంధమున్న సంస్థలు తమ వైఖరిని పాఠకులకు స్పష్టంగా తెలియజేయాలి. వార్త, అభిప్రాయం, ప్రకటన మధ్య తేడా కనిపించాలి. ఒక పార్టీ ప్రచారాన్ని స్వతంత్ర వార్తగా అందించడం పాఠకులను తప్పుదోవ పట్టించడమే. సంపాదకీయ స్వేచ్ఛకు రక్షణ కల్పించడంతోపాటు యాజమాన్య పారదర్శకతకూ ప్రాధాన్యం అవసరం.
ప్రభుత్వం చేసే ప్రతి పనినీ సమర్థించడం ఎంత తప్పో, ప్రతి నిర్ణయాన్నీ రాజకీయ కారణాలతో వ్యతిరేకించడం కూడా అంతే తప్పు. విధానాలను వాటి ప్రజాప్రయోజనం, అమలు, ఫలితాల ఆధారంగా పరిశీలించాలి. పాలకుల మెప్పు, ప్రత్యర్థుల ప్రయోజనం వార్తకు ప్రమాణాలు కాకూడదు. అధికారంలో ఎవరున్నా ఒకే ప్రశ్నించే వైఖరి ఉండాలి. తప్పులను ఆధారాలతో చూపుతూ, ప్రజలకు ఉపయోగపడే చర్యలను వాస్తవికంగా వివరించాలి. విమర్శకు విశ్లేషణ, విశ్లేషణకు సమాచారం ఆధారం కావాలి.
ఒక ప్రభుత్వ పథకం లక్షమందికి ప్రయోజనం చేకూర్చాల్సి ఉండగా పదివేలమందికి అందలేదనుకుందాం. మిగిలినవారికి అందిందంటూ లోపాన్ని దాచడం సరికాదు. పదివేలమందికి ఎందుకు అందలేదు, అడ్డంకులేమిటి, బాధ్యత ఎవరిదో తెలుసుకోవాలి. బాధితుల సమస్యలను ప్రభుత్వ దృష్టికి తీసుకెళ్లి పరిష్కారాన్ని అనుసరించాలి. పథకం ప్రకటించిన రోజుతో వార్త ముగియకూడదు. అర్హులకు ఫలితాలు చేరేవరకు పరిశీలన కొనసాగాలి. ఇదే ప్రజల పక్షాన నిలిచే జర్నలిజానికి ఆచరణాత్మక ఉదాహరణ.
పరిజ్ఞానం, పరిశీలన అవసరం
పాత్రికేయులకు భాష, పదజాలం, విశ్లేషణపై పట్టు అవసరం. పదాలను బాధ్యతతో ఉపయోగించాలి. ఆరోపణను నిర్ధారిత వాస్తవంగా చూపకూడదు. అసంపూర్ణ సమాచారంతో తీర్పులు ఇవ్వకూడదు. వార్తలు, వ్యాసాలు రాసేముందు అంశాన్ని సమగ్రంగా తెలుసుకోవాలి. పత్రికలు, పుస్తకాలు చదవడం, భిన్న దృక్కోణాలను పరిశీలించడం, క్షేత్రస్థాయిలో ప్రజలను కలవడం పరిజ్ఞానాన్ని పెంచుతాయి. నిరంతర అధ్యయనం లేకుండా సంక్లిష్టమైన సామాజిక పరిణామాలను పాఠకులకు స్పష్టంగా వివరించడం సాధ్యంకాదు.
సామాజిక మాధ్యమాల్లో కనిపించే సమాచారం వార్తకు ప్రారంభ సూచన కావచ్చు. దానినే పూర్తి ఆధారంగా పరిగణించకూడదు. ఫొటో, వీడియో ఎప్పటివి, ఎక్కడివి, ఏ సందర్భానికి చెందినవో నిర్ధారించాలి. జరిగిన ఘటనతోపాటు దాని నేపథ్యం, ప్రభావాన్ని వివరించాలి. భవిష్యత్‌ పరిణామాలపై విశ్లేషణ చేస్తే అంచనాలకు, నిర్ధారిత విషయాలకు తేడా చూపాలి. తప్పు ప్రచురితమైతే వెంటనే, స్పష్టంగా సవరించాలి. సవరణను బలహీనతగా కాకుండా పాఠకుల పట్ల బాధ్యతగా భావించాలి.
నైతిక విలువల పరిరక్షణ విలేఖరి ఒక్కరి బాధ్యత కాదు. సంపాదకులు, యాజమాన్యాలు కలిసి వృత్తిపరమైన ప్రమాణాలను పాటించే వాతావరణం కల్పించాలి. సంచలనాల కోసం ఒత్తిడి చేయకుండా పరిశోధనకు సమయం ఇవ్వాలి. పాఠకుల అభ్యంతరాలను వినాలి. సమాజంలోని బలహీనవర్గాల సమస్యలకు స్థానం కల్పించాలి. ప్రజల గౌరవాన్ని కాపాడుతూ, అధికార దుర్వినియోగాన్ని ప్రశ్నించాలి. సంస్థ అంతర్గత విధానాల్లోనూ నైతికత ప్రతిఫలించినప్పుడే వార్తల నాణ్యత నిలుస్తుంది. బాధ్యతాయుతమైన నాయకత్వం పాత్రికేయులకు మార్గదర్శకంగా ఉండాలి.
జర్నలిజం ప్రజల అవగాహనను, ప్రజాస్వామిక చర్చను ప్రభావితం చేస్తుంది. అందుకే దాని స్వేచ్ఛకు నైతిక బాధ్యత తోడవాలి. సమాచారాన్ని అందించడంతోపాటు ప్రజలు స్వతంత్రంగా ఆలోచించేందుకు అవసరమైన సందర్భాన్ని వివరించాలి. పార్టీల ప్రయోజనాలకంటే ప్రజల అవసరాలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి. సత్యసంధత, నిష్పాక్షికత, పారదర్శకతతో పనిచేసినప్పుడే మీడియాపై విశ్వాసం బలపడుతుంది. మెరుగైన సమాజ నిర్మాణానికి విలువలతో కూడిన జర్నలిజం అవసరం. ఆ విలువలను రోజువారీ ఆచరణలో నిలబెట్టడమే పాత్రికేయ వృత్తికి నిజమైన గౌరవం.
-పాములపర్తి లక్ష్మణ్ రావు
( విశ్రాంత బ్యాంక్ అధికారి)
మట్టెవాడ,వరంగల్
సెల్: 9550200100
