“కాలం మారుతుంది. కొత్త నాయకత్వం రావడం సహజం. యువతకు అవకాశాలు కల్పించడం కూడా అవసరం. కానీ యువ నాయకత్వాన్ని ప్రోత్సహించడం వేరు; రాజకీయ వారసత్వాన్ని ముందుగానే ఖరారు చేయడం వేరు. ఈ రెండింటి మధ్య తేడాను ప్రజాస్వామ్య పార్టీలు గుర్తించాలి.2026 ఏప్రిల్‌లో నారా లోకేశ్‌ను తెలుగుదేశం పార్టీ జాతీయ వర్కింగ్ ప్రెసిడెంట్‌గా నియమించడం ఈ చర్చకు కొత్త ప్రాధాన్యం ఇచ్చింది. చంద్రబాబు నాయుడు జాతీయ అధ్యక్షుడిగా కొనసాగుతుండగా, లోకేశ్‌కు పార్టీ వ్యవహారాల్లో మరింత కీలకమైన బాధ్యతలు అప్పగించారు. ఈ పరిణామాన్ని ఇండియా టుడే తన 2026 మే విశ్లేషణలో పార్టీ వారసత్వ రాజకీయాల కోణంలో పరిశీలించింది..”
2వ భాగం: సుడిగాలిలో పుట్టిన తెలుగుదేశం: అప్పుడు ఇప్పుడూ
1983లో యం.ఎస్. ఆచార్య చేసిన హెచ్చరికకు నలభై మూడేళ్ల తరువాత అర్థం ఏమిటి?
1983 జనవరి 8న వరంగల్ వాణిలో యం.ఎస్. ఆచార్య రాసిన ‘సుడిగాలి’ సంపాదకీయం తెలుగుదేశం పార్టీ చరిత్రలో ఒక ముఖ్యమైన సందర్భాన్ని మాత్రమే నమోదు చేయలేదు. ఒక కొత్త రాజకీయ శక్తి అధికారంలోకి వస్తున్న సమయంలోనే దాని భవిష్యత్తుకు సంబంధించిన ప్రశ్నలను కూడా ముందుకు తెచ్చింది. ఎన్.టి. రామారావు ప్రభంజనాన్ని చూసి కాంగ్రెస్ కంగుతిన్న రోజుల్లో, విజయోత్సాహంలో ఉన్న తెలుగుదేశం పార్టీకి కూడా ఆచార్యగారు ఒక హెచ్చరిక చేశారు. వ్యక్తి ఆకర్షణతో అధికారాన్ని సాధించవచ్చు. కానీ ప్రజల విశ్వాసాన్ని నిలబెట్టుకోవాలంటే సిద్ధాంతాలు, సంస్థాగత నిర్మాణం, ప్రజాశ్రేయస్సు తప్పనిసరి. నలభై మూడేళ్ల తరువాత ఆ సంపాదకీయాన్ని మళ్లీ చదివితే, అది అప్పటి కాంగ్రెస్ ఓటమికి సంబంధించిన వ్యాఖ్యానంగా మాత్రమే మిగిలిపోదు. తెలుగుదేశం పార్టీ పరిణామాన్ని, దాని నాయకత్వ స్వరూపాన్ని, ఎన్టీఆర్ ఆశయాల నుంచి నేటి రాజకీయాల వరకు జరిగిన మార్పులను పరిశీలించడానికి ఒక కొలమానంగా కనిపిస్తుంది.
కాంగ్రెస్‌ను కుదిపిన ప్రజాప్రభంజనం
1982లో ఎన్.టి. రామారావు తెలుగుదేశం పార్టీని స్థాపించినప్పుడు ఆయన కేవలం చలనచిత్ర రంగంలో అపారమైన ప్రజాదరణ కలిగిన నటుడు మాత్రమే కాదు. అప్పటి కాంగ్రెస్ పాలనపై ప్రజల్లో పేరుకుపోయిన అసంతృప్తికి రాజకీయ రూపం ఇవ్వగల నాయకుడిగా ఎదిగారు. సినిమా గ్లామర్ వల్ల జనం వస్తున్నారని తొలుత కొందరు భావించారు. కానీ ఆయన పర్యటనలు కొనసాగుతున్న కొద్దీ ప్రజల స్పందన తగ్గకపోగా పెరిగింది. అది కేవలం నటుడిని చూడటానికి వచ్చిన జనసమూహం కాదని, రాజకీయ మార్పును కోరుతున్న ప్రజల సమీకరణమని స్పష్టమైంది.
ఇందిరా గాంధీ నాయకత్వంలోని కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం కూడా ఈ ప్రభావాన్ని తేలికగా తీసుకోలేకపోయింది. ముఖ్యమంత్రిని మార్చడం, ప్రజాకర్షక పథకాలను ముందుకు తేవడం, విస్తృత ప్రచారం నిర్వహించడం వంటి చర్యలు చేపట్టింది. అయినప్పటికీ, 1983 జనవరిలో జరిగిన ఆంధ్రప్రదేశ్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో తెలుగుదేశం పార్టీ ఘనవిజయం సాధించింది. ఆచార్యగారి సంపాదకీయంలోని ప్రధాన పరిశీలన ఇదే: పాలకుల ప్రచార బలం కంటే ప్రజల్లో మార్పు కోసం ఏర్పడిన ఆకాంక్ష బలమైనది. ఆ ఆకాంక్షకు ప్రత్యామ్నాయ నాయకత్వం లభించినప్పుడు, దీర్ఘకాలంగా అధికారంలో ఉన్న పార్టీ కూడా ఓడిపోవచ్చు. అయితే, ఆచార్యగారు తెలుగుదేశం విజయాన్ని కీర్తించి ఆగిపోలేదు. కాంగ్రెస్ ఓటమి నుంచి పాఠాలు నేర్చుకోవాల్సింది కాంగ్రెస్ ఒక్కటే కాదని, విజయ దుందుభులు మోగిస్తున్న తెలుగుదేశం కూడా నేర్చుకోవాలని స్పష్టంగా రాశారు. ఆ హెచ్చరికే ఈ సంపాదకీయానికి చారిత్రక ప్రాధాన్యాన్ని ఇచ్చింది.
ఎన్టీఆర్ పార్టీ ఒక కుటుంబానికి పరిమితమైన రాజకీయ సంస్థా?
తెలుగుదేశం పార్టీ ఆవిర్భావంలో ఎన్టీఆర్ వ్యక్తిత్వానికి అసాధారణమైన ప్రాధాన్యం ఉంది. అయితే ఆయన ముందుకు తెచ్చిన రాజకీయ సందేశం వ్యక్తిగత ప్రజాదరణతోనే పరిమితం కాలేదు. తెలుగు ప్రజల ఆత్మగౌరవం, కాంగ్రెస్‌కు ప్రత్యామ్నాయం, పేదల సంక్షేమం, సామాజిక న్యాయం వంటి అంశాలు పార్టీకి ప్రజా పునాదిని ఏర్పరిచాయి. “సమాజమే దేవాలయం, ప్రజలే దేవుళ్లు” అనే ఎన్టీఆర్ నినాదం రాజకీయ అధికారానికి ప్రజలే మూలమనే భావనను ప్రతిబింబించింది. రెండు రూపాయల కిలో బియ్యం వంటి సంక్షేమ పథకాలు పేద కుటుంబాల జీవితాల్లో ప్రభుత్వ పాత్రను స్పష్టంగా చూపించాయి. పార్టీ చరిత్రలో ఈ సంక్షేమ కార్యక్రమాలకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది.
ఉదాహరణ: “https://visakhapatnamtdp.com/our-history/“, “తెలుగుదేశం పార్టీ చరిత్ర”లోనూ ఈ పథకాలను పార్టీ వారసత్వంలో భాగంగా ప్రస్తావించారు. అయితే, ఒక నాయకుడి వ్యక్తిగత ఆకర్షణతో ప్రారంభమైన పార్టీ, కాలక్రమంలో ఆ నాయకుడి ఆశయాలను మించి నిలిచే సంస్థగా ఎదగగలిగిందా అన్నది అసలు ప్రశ్న. పార్టీకి నాయకుడు అవసరం. కానీ నాయకుడికి మించి పార్టీ ఉండాలి. నాయకత్వ మార్పు జరిగినప్పటికీ సిద్ధాంతాలు, సంస్థాగత విలువలు, ప్రజలతో సంబంధాలు కొనసాగాలి.
ఎన్టీఆర్ నాయకత్వంలో పార్టీ ఒక రాజకీయ ఉద్యమంగా ఎదిగింది. 1995లో చంద్రబాబు నాయుడు నాయకత్వ మార్పు తరువాత తెలుగుదేశం పార్టీ కొత్త దిశలో ప్రయాణించింది. పరిపాలనా సంస్కరణలు, సాంకేతిక అభివృద్ధి, పెట్టుబడుల ఆకర్షణ, పట్టణీకరణ వంటి అంశాలకు ఎక్కువ ప్రాధాన్యం లభించింది. ఇవి అభివృద్ధి రాజకీయాల్లో అవసరమైన అంశాలే. అయితే, ఈ పరిణామంలో ఎన్టీఆర్ నొక్కిచెప్పిన ఆత్మగౌరవం, సామాజిక న్యాయం, పేదల సంక్షేమం వంటి విలువలు ఎంతవరకు కొనసాగాయి? వాటికి కొత్త కాలానికి తగిన రూపం ఇచ్చారా? లేక అభివృద్ధి అనే పదం క్రమంగా పార్టీ సిద్ధాంతాల స్థానాన్ని ఆక్రమించిందా? ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానం పార్టీ ప్రకటించే నినాదాల్లో మాత్రమే దొరకదు. ప్రభుత్వ విధానాలు, బడ్జెట్ ప్రాధాన్యాలు, సంక్షేమ పథకాల అమలు, సామాజిక వర్గాలకు లభిస్తున్న అవకాశాలు, పార్టీ అంతర్గత ప్రజాస్వామ్యం వంటి అంశాలను పరిశీలించాలి.
సీనియర్ల అనుభవం కంటే వారసత్వానికే ప్రాధాన్యమా?
తెలుగుదేశం పార్టీ నేడు ఎదుర్కొంటున్న అత్యంత కీలకమైన ప్రశ్నల్లో నాయకత్వ వారసత్వం ఒకటి. ఎన్టీఆర్ కాలంలో అనేక మంది సీనియర్ నాయకులు పార్టీ నిర్మాణంలో కీలక పాత్ర పోషించారు. ప్రజల్లోకి వెళ్లడం, ఉద్యమాలు నిర్వహించడం, ఎన్నికల్లో పోటీ చేయడం, ప్రభుత్వ బాధ్యతలు నిర్వహించడం ద్వారా వారు తమ రాజకీయ గుర్తింపును సంపాదించుకున్నారు. కాలం మారుతుంది. కొత్త నాయకత్వం రావడం సహజం. యువతకు అవకాశాలు కల్పించడం కూడా అవసరం. కానీ యువ నాయకత్వాన్ని ప్రోత్సహించడం వేరు; రాజకీయ వారసత్వాన్ని ముందుగానే ఖరారు చేయడం వేరు. ఈ రెండింటి మధ్య తేడాను ప్రజాస్వామ్య పార్టీలు గుర్తించాలి.
2026 ఏప్రిల్‌లో నారా లోకేశ్‌ను తెలుగుదేశం పార్టీ జాతీయ వర్కింగ్ ప్రెసిడెంట్‌గా నియమించడం ఈ చర్చకు కొత్త ప్రాధాన్యం ఇచ్చింది. చంద్రబాబు నాయుడు జాతీయ అధ్యక్షుడిగా కొనసాగుతుండగా, లోకేశ్‌కు పార్టీ వ్యవహారాల్లో మరింత కీలకమైన బాధ్యతలు అప్పగించారు. ఈ పరిణామాన్ని ఇండియా టుడే తన 2026 మే విశ్లేషణలో పార్టీ వారసత్వ రాజకీయాల కోణంలో పరిశీలించింది. ఈ నియామకం ఒక్కటే పార్టీ ప్రజాస్వామ్యానికి విరుద్ధమని తేల్చడం సరికాదు. లోకేశ్‌కు రాజకీయ అనుభవం ఉంది; మంత్రిగా బాధ్యతలు నిర్వహిస్తున్నారు. ఆయన పనితీరు, ప్రజలతో సంబంధాలు, పార్టీని విస్తరించే సామర్థ్యం ఆధారంగా ఆయన నాయకత్వాన్ని అంచనా వేయాలి. అయితే, అదే సమయంలో పార్టీ సీనియర్లకు, ఇతర సమర్థులైన నాయకులకు సమానమైన అవకాశాలు ఉన్నాయా? నిర్ణయాలు తీసుకునే వ్యవస్థల్లో వారి అభిప్రాయాలకు తగిన స్థానం ఉందా? నాయకత్వ ఎంపికలో పార్టీ కార్యకర్తల పాత్ర ఎంత? అనే ప్రశ్నలు కూడా అంతే ముఖ్యమైనవి.
సీనియర్ నాయకులు తమకు తగిన గౌరవం లేదని భావిస్తున్నారనే విమర్శలు వినిపిస్తే, వాటిని కేవలం వ్యక్తిగత అసంతృప్తిగా కొట్టిపారేయడం కంటే సంస్థాగత కోణంలో పరిశీలించాలి. అదే సమయంలో, నిర్దిష్ట వ్యక్తులు అవమానించబడ్డారని లేదా పార్టీ పూర్తిగా ఒక కుటుంబం చేతుల్లో ఉందని ఆధారాలు లేకుండా ప్రకటించడం సముచితం కాదు. అసలు పరీక్ష ఏమిటంటే, పార్టీ నిర్ణయాలు ఎంత పారదర్శకంగా తీసుకుంటున్నారు, నాయకుల ఎదుగుదలకు ఎంతవరకు సమాన అవకాశాలు ఉన్నాయి, ప్రజల సమస్యలపై అంతర్గత చర్చకు ఎంత స్థానం ఉంది అన్నది. ప్రజాస్వామ్యంలో వారసత్వం సహజంగా ఏర్పడవచ్చు. కానీ అది ప్రజాస్వామ్య ప్రక్రియకు ప్రత్యామ్నాయం కాలేదు.
