“ప్రజలు ప్రభుత్వాలను సృష్టిస్తారు; ప్రజలే వాటిని మార్చుతారు. కానీ ప్రజాస్వామ్యం నిలబడాలంటే అధికారపక్షం మాత్రమే కాదు, బలమైన ప్రతిపక్షం కూడా అవసరం.” 1977లో కాంగ్రెస్ ఓడిపోయింది. 1980లో తిరిగి అధికారంలోకి వచ్చింది. ఆ తర్వాత భారత రాజకీయాలు ఎన్నో మార్పులు చూశాయి. కానీ ఎం.ఎస్. ఆచార్య గారి ఆ సంపాదకీయంలోని మూలసందేశం మాత్రం 2026లో కూడా యథాతథంగా వర్తిస్తుంది: “ఏ పార్టీ శాశ్వతం కాదు. ప్రజాస్వామ్యమే శాశ్వతం.” అదే జనధర్మ సంపాదకీయ ఆత్మ. అదే నేటి భారత రాజకీయాలకు కూడా అత్యంత విలువైన పాఠం..”
కొత్త ప్రభుత్వానికి స్వాగతం 22-4-1977 నాటి ఎం. ఎస్. ఆచార్య సంపాదకీయం సందేశం నేటి సందర్భం
| జనధర్మ పత్రిక లక్ష్య సూత్రం ‘‘అనవరత జాగృతియే ప్రజాస్వామ్య సుస్థిరతకు ఆధారం’’
విదేశీయ బానిసత్వం నుండి విముక్తి పొందటానికి మహాత్మాగాంధీ నేతృత్వాన అనేక దశాబ్దాలు పోరాటం సాగించి విజయం పొంది ముప్పయ్యేళ్లు పాలక పార్టీగా నిలిచిన ‘‘కాంగ్రెసు’’ అధికారచ్యుతికి గురి అయింది. దేశం స్వతంత్రమైన నాటికి పూర్వం నుండే దేశప్రధానిగా వరింపబడి స్వతంత్ర భారత ప్రథమ ప్రధానిగా పదిహేడేళ్లు నిర్నిరోధ పరిపాలన సాగించి, పంచశీల సిద్ధాంతానికి అలీన దేశాల మూడో ప్రపంచానికి మూలపురుషుడై కోటాను కోట్ల భారత ప్రజల సర్వతోముఖ వికాస సాధనకూ, కులమతవర్గ రహితసమాజ నిర్మాణానికీ పునాదులు వేసిన కీర్తిశేషులు జవహర్లాల్ నెహ్రూ తనయ, ప్రపంచంలోనే అత్యంత శక్తిశాలినీ, అనుపమాన ధైర్యసాహసోపేత, నెహ్రూ, పటేల్, రాజాజీ, గోవిందవల్లభ్ వంటి మహనీయుల గుణశీలాల పుట్ట, సమసమాజ నిర్మాణానికి దేశం నుండి దారిద్రాన్ని నిర్మూలించటానికి దీక్షాకంకణ బద్దురాలైన శ్రీమతి ఇందిరా గాంధీ, చైనా-పాకిస్తాన్ వంటి పొరుగు భయంకర శత్రువులకు, రష్యా అమెరికావంటి దేశాలకూ దడపుట్టించిన శ్రీమతి ఇందిరాగాంధీ అణుశక్తి రంగంలో, ఖగోళ పరిశోధనతో దేశాన్ని అగ్రశ్రేణికి నడిపించి, ప్రపంచంలోనే వ్యాపించిన ద్రవ్యోల్బణ పరిస్థితిని అదుపుచేసిన అసరాజిత శ్రీమతి గాంధీ ఎన్నికల్లో వోడించబడింది. దేశాన్ని కాపాడుకోడానికి ఆవరమైనప్పుడు ప్రజలు విశ్వరూపం ధరిస్తారని ఈ ఎన్నికల ద్వారా మూడోసారి నిరూపించినారు. దేశంలో ప్రజాస్వామ్యం మంటకలిసి పోకుండా, జనతంత్రం ఏకపార్టీతంత్రంగా మారకుండా కాపాడుకున్నారు. ప్రజాస్వామ్యం మనుగడకు ముఖ్యమైన పటిష్టమైన బాధ్యతాయుతమైన ప్రతిపక్షాన్నీ, చిల్లర మల్లర పార్టీలనన్నింటిని కలిపివేసి చిలికి ఒకేఒక పక్షంగా ప్రత్యామ్నాయ పక్షంగా రూపుదిద్దటమేగాక దానికి అధికారాన్ని కూడ అప్పగింపబడటానికి కారకులై నారు. అకలంక చరిత్రుడు, దైవభీతి, పాపభీతిగలవాడూ, నిర్మొగమాటి, నిశ్చితదృష్టి, దృఢసంకల్ప దీక్షగలవాడు, పరిపాలనా దక్షుడు, గాంధీ నెహ్రూ పటేల్ త్రిమూర్తుల కీలకశక్తులు గుణశీలాలనాకళింపు చేసుకొన్న శ్రీ మురార్జి జనరా పార్టీ నాయకుడుగా దేశ ప్రధానిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేసి అనిర్దిష్టమైన స్పష్టంగా కనిపించని కొత్త ఆశలను చిగురింపచేసినారనటం నిర్వివాదం. ఈ జనతా మహా శక్తికి శ్రీ జయప్రకాశ్ విజయసారధిగా లభ్యపడటం జనతా పార్టీ అదృష్టమును కోవచ్చు. అప్పుడే జనతా ప్రభుత్వాన్ని గూర్చి అపభ్రంశాలెన్ని వ్యాప్తికి వచ్చినప్పటికీ భారతదేశంలో జనతా కాంగ్రెసు పార్టీలు ప్రత్యామ్నాయ పార్టీలుగా ప్రజాస్వామ్యం సుస్థిరంగా ఉండటానికి బలమైన పునాదులేర్పడ్డాయని నమ్మవచ్చు. ఈ సందర్భంలో దేశాధికారాన్ని జనతాపార్టీ చేతికి అప్పగించిన ఉత్తరభారత ప్రజలనూ, బాధ్యత గల ప్రతిపక్షంగా వ్యవహరించే అవకాశాన్ని ముప్పయ్యేళ్ల దేశ పరిపాలనాసుభవం గల కాంగ్రెసు పార్టీకి అప్పగించిన జనతాపార్టీ నేతగా ప్రధాని పదవిని స్వీకరించిన శ్రీ మురార్జీని, ప్రతిపక్ష నాయకత్వం స్వీకరించిన శ్రీచవన్నూ నేటి ఈ పరిణామాలకు పరోక్షంగా కారకులైన శ్రీమతి ఇందిరాగాంధీ శ్రీ సంజయ్ గాంధీలను మేము అభినందిస్తున్నాము. జనతా పార్టీ మురార్జీ పాలనలో ప్రజలు నిర్భయంగా. సమస్త నిర్బంధాల విముక్తులై శాననబద్ధమైన, దేశభక్తియుతమైన జీవితంలో సర్వవికాసం పొందుతారని ఆశిస్తున్నాం. |
1977 నాటి ప్రభుత్వానికి స్వాగతం ఈనాటి రాజకీయాల పోలిక
ఎం.ఎస్. ఆచార్య గారి సంపాదకీయంలో ప్రధాన సందేశం ఏమిటంటే, “ప్రజలు కోరుకుంటే ఎంతటి శక్తివంతమైన ప్రభుత్వాన్నైనా గద్దె దించగలరు; ప్రజాస్వామ్యంలో శాశ్వత అధికారమనే దాని లేదు.”
1977లో అత్యంత శక్తివంతురాలిగా భావించబడిన ఇందిరాగాంధీ ఎన్నికల్లో ఓడిపోవడం ఆయనకు ప్రజాస్వామ్య విజయంగా కనిపించింది. 2026లో కూడా ఇదే ప్రశ్న మనదేశ రాజకీయాల్లో వినిపిస్తోంది.
ఒకప్పుడు కాంగ్రెస్కు ఎదురైన సవాలు ఇప్పుడు భారతీయ జనతా పార్టీ Bharatiya Janata Party ప్రభుత్వానికి ఎదురవుతోందా? అధికార కేంద్రీకరణ, సంస్థల స్వతంత్రత, ఎన్నికల సమానత్వం, మీడియా స్వేచ్ఛ వంటి అంశాలపై జరుగుతున్న చర్చలు 1977 కాలపు జ్ఞాపకాలను గుర్తు చేస్తున్నాయి.
ఒకే పార్టీ ఆధిపత్యం: అప్పుడు కాంగ్రెస్, ఇప్పుడు బీజేపీ?
ఆచార్య గారు ఈ విధంగా వ్రాశారు: “జనతంత్రం ఏకపార్టీ తంత్రంగా మారకుండా ప్రజలు కాపాడుకున్నారు.” 1977లో కాంగ్రెస్ ఆధిపత్యం భారత రాజకీయాల్లో దాదాపు సంపూర్ణంగా ఉండేది. 2026లో విమర్శకులు ఇదే ఆందోళనను బీజేపీ గురించి వ్యక్తం చేస్తున్నారు. అయితే ఇక్కడ ఒక తేడా ఉంది. 1977లో కాంగ్రెస్కు వ్యతిరేకంగా అన్ని శక్తులూ కలసి జనతా పార్టీగా ఏర్పడ్డాయి. 2026లో ప్రతిపక్షాలు ఇంకా విభజితంగానే ఉన్నాయి. జాతీయ స్థాయిలో జనతా పార్టీ తరహా ప్రత్యామ్నాయ శక్తి ఇంకా పూర్తిగా రూపుదిద్దుకోలేదు.
జయప్రకాశ్ నారాయణ్ – నేటి రాజకీయాలకు పాఠమా?
1977 విజయానికి వెనుక ఉన్న నైతిక శక్తి జయప్రకాశ్ నారాయణ్. ఆచార్య గారు జనతా పార్టీ అదృష్టంగా జయప్రకాశ్ నారాయణ్ నాయకత్వాన్ని అభివర్ణించారు. 2026లో భారత రాజకీయాల్లో అలాంటి సర్వస్వీకృత నైతిక నాయకత్వం కనిపించడం లేదు. ప్రతిపక్షాలకు ఒక పెద్ద సవాలు ఇదే:
- ప్రజా అసంతృప్తిని ఓట్లుగా మార్చగలరా?
- విభిన్న సిద్ధాంతాలను ఒకే వేదికపై నిలబెట్టగలరా?
- ప్రత్యామ్నాయ పాలనపై ప్రజలకు నమ్మకం కల్పించగలరా?
1977లో ఈ మూడు సాధ్యమయ్యాయి. 2026లో అవి ఇంకా పరీక్షలోనే ఉన్నాయి.
బాధ్యతాయుతమైన ప్రతిపక్షం
ఆచార్య గారి సంపాదకీయంలోని అత్యంత ప్రగతిశీలమైన ఆలోచన: అధికారంలో ఉన్నవారికంటే బలమైన ప్రతిపక్షం కూడా ప్రజాస్వామ్యానికి అవసరం. ఆయన కాంగ్రెస్ ఓటమిని మాత్రమే కాదు, కాంగ్రెస్కు బాధ్యతాయుత ప్రతిపక్ష పాత్ర లభించడాన్ని కూడా స్వాగతించారు. 2026లో ఈ అంశం మరింత ప్రాధాన్యం పొందింది. పార్లమెంటు, రాష్ట్ర శాసనసభలు, మీడియా, పౌరసమాజం, ఇవన్నీ ప్రజాస్వామ్య ప్రతిపక్ష వ్యవస్థలో భాగాలు. ప్రస్తుతం ప్రతిపక్షాల బలహీనతపై ఎంత చర్చ జరుగుతుందో, అదే స్థాయిలో అధికారపక్షం బలంపై కూడా చర్చ జరుగుతోంది.
అత్యవసర పరిస్థితి (Emergency) – నేటి హెచ్చరిక
1977 ఎన్నికల మూలకారణం ఎమర్జన్సీ The Emergency.
ఆ కాలంలో: పత్రికా స్వేచ్ఛపై నియంత్రణ, రాజకీయ అరెస్టులు, పౌర హక్కుల పరిమితులు, ప్రజలలో తీవ్ర వ్యతిరేకతను కలిగించాయి. 2026లో భారతదేశంలో అత్యవసర పరిస్థితి లేదు. అయితే,
- మీడియా స్వేచ్ఛ,
- డిజిటల్ నిఘా,
- డేటా రక్షణ చట్టాలు,
- పౌర హక్కులు,
- భావ ప్రకటనా స్వేచ్ఛ
వంటి అంశాలపై జరుగుతున్న చర్చలు ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థ ఎల్లప్పుడూ అప్రమత్తంగా ఉండాలని గుర్తు చేస్తున్నాయి. ఇది ఆచార్య గారి సంపాదకీయంలో అంతర్లీనంగా కనిపించే సందేశం.
మురార్జీ దేశాయ్పై ఆశలు – నేటి నాయకత్వంపై అంచనాలు
ఆచార్య గారు మొరార్జీ దేశాయ్ గురించి వ్రాస్తూ: నైతికత, పరిపాలనా దక్షత, ప్రజాస్వామ్య నిబద్ధత
అనే గుణాలను ప్రస్తావించారు. కానీ చరిత్ర చెబుతున్నది ఏమిటంటే జనతా ప్రభుత్వం ఎక్కువకాలం నిలబడలేదు. అంటే ప్రజాస్వామ్యంలో గెలవడం ఒక దశ మాత్రమే; సమర్థంగా పాలించడం మరొక దశ.
2026లో కూడా ఇదే వర్తిస్తుంది. ఏ రాజకీయ పార్టీ అయినా: ఎన్నికలు గెలవడం, ప్రజల విశ్వాసాన్ని నిలబెట్టుకోవడం, సంస్థలను బలోపేతం చేయడం వేర్వేరు విషయాలు.
2026కు ఆచార్య సంపాదకీయం ఇచ్చే ప్రధాన సందేశం
ఈ సంపాదకీయాన్ని నేడు చదివితే ఒక గొప్ప ప్రజాస్వామ్య సూత్రం కనిపిస్తుంది: “ప్రజలు ప్రభుత్వాలను సృష్టిస్తారు; ప్రజలే వాటిని మార్చుతారు. కానీ ప్రజాస్వామ్యం నిలబడాలంటే అధికారపక్షం మాత్రమే కాదు, బలమైన ప్రతిపక్షం కూడా అవసరం.” 1977లో కాంగ్రెస్ ఓడిపోయింది. 1980లో తిరిగి అధికారంలోకి వచ్చింది. ఆ తర్వాత భారత రాజకీయాలు ఎన్నో మార్పులు చూశాయి. కానీ ఎం.ఎస్. ఆచార్య గారి ఆ సంపాదకీయంలోని మూలసందేశం మాత్రం 2026లో కూడా యథాతథంగా వర్తిస్తుంది: “ఏ పార్టీ శాశ్వతం కాదు. ప్రజాస్వామ్యమే శాశ్వతం.” అదే జనధర్మ సంపాదకీయ ఆత్మ. అదే నేటి భారత రాజకీయాలకు కూడా అత్యంత విలువైన పాఠం.
