“అధికార కేంద్రీకరణ ప్రమాదం, శాసనసభ పర్యవేక్షణ బలహీనపడే అవకాశం, సమాఖ్య సమతుల్యత దెబ్బతినే అవకాశం, వ్యక్తి-కేంద్రిత రాజకీయాలు మరింత బలపడే అవకాశాలున్నాయనే వ్యతిరేక వాదనలు కూడా బలంగానే ఉన్నాయి. అందువల్ల వ్యవస్థ మార్పు అనే చర్చ కంటే, ప్రస్తుతం ఉన్న పార్లమెంటరీ వ్యవస్థను మరింత బాధ్యతాయుతంగా, పారదర్శకంగా, జవాబుదారీతనంతో నడపడం అనే లక్ష్యం ముందుండాలని అనేక రాజ్యాంగ నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.అందుకే ఆచార్యగారి ఈ సంపాదకీయం ఈరోజు చదివితే, అది కేవలం 1987 రాజకీయాలపై వ్యాఖ్య కాదు; భారత ప్రజాస్వామ్య భవిష్యత్తుపై ఒక శాశ్వత హెచ్చరికగా వినిపిస్తుంది.”
61 యం యస్ ఆచార్య ఘాటైన సంపాదకీయాలు, వరంగల్ వాణి
దేశంలో అధ్యక్షతరహా పరిపాలన ప్రవేశ పెట్టటం గూర్చి మళ్ళీ చర్చ ప్రారంభమైంది. ఇటీవల విజయవాడలో జరిగిన బిజెపి జాతీయమండలి సమావేశం ఈ ప్రతిపాదనపై బాగా చర్చజరగాలని కోరటంతో ఈ అంశం తిరిగి రంగం మీదకు వచ్చింది. స్వర్గీయ ఇందిరాగాంధీ సజీవంగా ఉన్న రోజులలో కేంద్రమంత్రి శ్రీ వసంత సాథే ఈ అంశం లేవనెత్తారు. అటువంటి ప్రతిపాదన గూర్చి బాగా చర్చ జరగాలని శ్రీ సాథే మాత్రమే గాక ప్రధానిగా స్వర్గీయ ఇందిరాగాంధీ కూడ సూచించారు. అధికారంలో ఉన్న పార్టీ అధిష్టానవర్గం సమ్మతించనిదే శ్రీ సాధే యిటువంటి ప్రస్తావన తీసుకొని రాజాలరని, అధ్యక్ష తరహా పరిపాలనను ప్రవేశ పెట్టడంవల్ల సర్వాధికారాలు ఒకే వ్యక్తికి చేజిక్కుతాయని, తానే అధ్యక్షురాలిగా ఎన్నిక కాగలరు. కనుక ఆ నమ్మకంతో ఇటువంటి ప్రయత్నాన్ని శ్రీమతి గాంధీ ప్రారంభించారని ఇది ప్రజాస్వామ్యానికి గొడ్డలి వేటువంటిదని చర్చించటానికే జాతీయ ప్రతిపక్షపార్టీల నేతలు విముఖత ప్రదర్శించారు.ఎమర్జెన్సీకి పిమ్మట 1977 సాధారణ ఎన్నికలు గెలిచి అధి కారం ప్రతిపక్ష పార్టీల కూటమి అయిన జనతా కైవసం చేసుకున్న తరువాత కూడ ఇటువంటి ప్రతిపాదన వికృతమైంది.
ప్రధానిగా శ్రీ రాజీవ్ గాంధీ పరిపాలిస్తున్న ఈ తరుణములో ఒకప్పుడు తాము తిరస్కరించిన అధ్యక్షతరహా పరిపాలన గూర్చి చర్చ జరగాలని ఎందుకు ప్రతి సాదించవలసి వచ్చిందో బిజెపి నాయకులు వివరించ ప్రయత్నిస్తూ నాటి పరిస్థితికి నేటి పరిస్థితికి తారతమ్యం ఉందన్నారు. ప్రధాని పరిపాలన ‘‘ఎఫెక్టివ్ ‘‘గా లేదన్న ‘‘ధ్వని’’తో చేసిన తీర్మానాల నేపథ్యంలో అధ్యక్ష తరహా పరిపాలన ప్రతిపాదనను పరిశీలించిన వారికి అధ్యక్షతరహా పరిపాలనలో శ్రీ రాజీవ్ గాంధికి ఎన్నికకాగల అవకాశం లేదన్న అభిప్రాయం ఈ బిజెపి నాయకత్వానికి ఉన్నట్లు ద్యోతకం అవుతుంది.
శ్రీమతి గాంధీ ఎన్నిక తథ్యం అన్న నమ్మకం అప్పుడు ఉండటం వల్ల తిరస్కరించారని, యిప్పుడు శ్రీ రాజీవ్ కు అటువంటి పాపులారిటీ లేదు అనుకుని ప్రతి పాదిస్తున్నారని ఎవరైన గ్రహించవచ్చు.కర్ణాటక ముఖ్యమంత్రి శ్రీ రామకృష్ణ హెగ్డే కూడ ఇప్పుడు అధ్యక్షతరహా పరిపాలనను సూచిస్తున్నారు. నిరక్షరాస్యత వల్ల పార్లమెంటరీ ప్రజాస్వామ్యం నిరుపయోగమవుతున్నదనీ, కేవలం 43 శాతం మంది పార్లమెంటులో మూడింట రెండువంతుల మెజార్టీతో గెలుపొందే వీలు కలుగుతున్నదనీ, ఇందువల్ల ఒకే పార్టీనాయకుడి చేతిలో సమస్తాధికారం గూడు కట్టుకుంటున్నదని దీనిని విచారించడానికే అధ్యక్షతరహా పరిపాలనను తాను సూచిస్తున్నాను తప్ప అధ్యక్షస్థానానికి అభ్యర్థిత్వం కోసం కాదని శ్రీ హెగ్డే వివరించారు.
ఎన్నికల సంస్కరణలు అధికార వికేంద్రీకరణ, దేశసమైక్యత సమగ్రతలు కాపాడటం అనేవి శ్రీ రాజీవ్ గాంధీ చేసిన వాగ్దానాలు కాగా అన్నిటా ఆయన విఫలం అయినారని కూడా శ్రీ హెగ్డే విమర్శించి నందువల్ల ‘‘సమాఖ్యతత్వం’’ నిర్మూలనం అవుతుందన్నారు. శ్రీమతి గాంధీ పార్టీలోని ప్రజాస్వామ్యాన్ని ధ్వంసం చేయగా శ్రీ రాజీవ్ గాంధీ పార్టీనే ధ్వంసం చేసినట్లు శ్రీ హెగ్దే భావించటం విచిత్రం. ఏ పార్టీకి, ఏ నాయకుడికి పాపులార్టీ ఉన్నది, ఎవరికి లేదు అన్న అంశం ఎన్నికల తరువాతనే స్పష్టపడుతుంది. అంతకుముందు ఊహలే.
43 శాతం మాత్రమే వోటు హక్కు వినియోగించుకుంటున్న మాట నిజమే. అందుక్కారణం శ్రీ హెగ్దే చెప్పినట్లు నిరక్షరాస్యత అధ్యక్షతరహాపాలన ప్రవేశ పెట్టినట్లయితే మొత్తం మంది వోటుహక్కు వినియోగించుకోగలరన్న నమ్మకం ఏమిటి? 57 శాతం వోట్లు పోటీచేసే మిగతా అభ్యర్థులకు పంపిణీ అయ్యి 43 శాతం పోలయిన వ్యక్తి అధ్యక్షస్థానానికి ఎన్నిక కాజాలడా? లేక రాత్రికి రాత్రి యావన్మంది అక్షరాస్యులు కాగలరా? వేర్వేరు ప్రతిపక్ష పార్టీలన్నీ కలిసి ఒకేవ్యక్తిని అధ్యక్షస్థాన అభ్యర్థిగా నిలిపితే ముఖముఖ పోటీలో 57 శాతం వోటు గెలిచి తీరుతుంది.
ప్రతిపక్ష పార్టీలు అట్లా సమైక్యమై అధికారం చేజిక్కించుకుంటున్న సాక్ష్యం ఇప్పుడు కూడ ఉన్నది. అందుకోసం అధ్యక్షతరహా పాలనకు మారవల్సిందేనా? దేశం విచ్చిన్నం కాలేదు. విచ్చిన్నశక్తుల హింసా విధ్వంసాలు తగ్గలేదు. సరిహద్దుల వెంట రక్షణ వలయం వల్ల పంజాబ్లో ఎదురైన వేలాది మంది రైతులు భూములు వదిలి వలసవెళ్లే స్థితిని ఎదుర్కొనటానికి రక్షణ వలయం ఏర్పాటు చేయనందుకు ఆక్షేపిస్తున్న వారి సూచనలేమిటి? రక్షణవలయం చట్టం పార్లమెంటు ఆమోదించినప్పటికీ అధ్యక్షుని సంతకం కానిదే అమలుకు రాజాలని రాజ్యాంగ ఆవశ్యకత ఎదుర్కొనగల తీరును సూచించారా? పంజాబ్లో అధ్యక్ష పాలనకు సైతం అధ్యక్షుని సంతకం అవసరం లేదా?
పంజాబ్లో ఉగ్రవాదుల చర్యలు భయానకంగానే ఉన్నాయి.పంజాబ్ ఒప్పందం అమలుపరచటానికి హర్యానా ఎన్నికల విజయానికి అంటగట్టే తీరు విచిత్రం. కేంద్ర రాష్ట్రాల సంబంధాలను సమీక్షించి నివేదిక సమర్పించటానికి సర్కారియా కమిషన్ ఉంది. ఆ కమిషన్ అధ్యక్షతరహా పాలనకు తమనివేదికలో సిఫార్సు చేసి ఉండవచ్చు.’’ దేశ సమైక్యత, సమగ్రతలు, శాంతి అభ్యుదయ సాధన కోరని ఏ పార్టీ, ఏ నాయకుణ్ని కూడా ప్రజలు సహించరు. అధికారం మీద దృష్టితో ఎవరు ఎన్ని పార్టీలు వ్యవహరించినా అది దేశ విహితం కానేకాదు. అటువంటిది అవకాశవాదమే ఆవు తుంది. నిరక్షరాస్యులైన ప్రజలు అవకాశవాదానిక్కూడా అధికారం అప్పగించగల ప్రమాదం లేదా?
వరంగల్ వాణి 17-1-1987 ప్రధానమంత్రి-కేంద్రిత పాలన బలపడుతున్నదా?
యం.యస్. ఆచార్య గారు 17 జనవరి 1987న రాసిన ఈ సంపాదకీయం కేవలం “అధ్యక్ష తరహా పాలన మంచిదా? చెడ్డదా?” అనే ప్రశ్నకు సమాధానం చెప్పదు. అంతకంటే లోతైన ప్రశ్నను లేవనెత్తుతుంది: “పాలనా విధానం మారితే ప్రజాస్వామ్య సమస్యలు పరిష్కారమవుతాయా? లేక రాజకీయ సంస్కృతి మారాలా?”
అధ్యక్ష తరహా పాలనపై చర్చ రాజకీయ అవసరమా? లేక రాజకీయ ప్రయోజనమా?
ఇందిరాగాంధీ కాలంలో కాంగ్రెస్ అధ్యక్ష తరహా పాలనను సూచించినప్పుడు ప్రతిపక్షాలు వ్యతిరేకించాయి. తరువాత రాజీవ్ గాంధీ కాలంలో అదే ప్రతిపక్షాలు చర్చకు సిద్ధమయ్యాయి. రాజ్యాంగ మార్పు దేశ ప్రయోజనం కోసమా? లేక అధికార రాజకీయాల కోసమా? ఈ ప్రశ్న నేటికీ వర్తిస్తుంది. రాజ్యాంగ సంస్కరణలు ఎన్నికల లాభనష్టాల కోసం ప్రతిపాదించబడితే ప్రజాస్వామ్యానికి ప్రమాదమే.
వ్యక్తులు మారితే వ్యవస్థ మార్చాలా?
అధ్యక్ష తరహా పాలనను కొందరు ఒక నాయకుడు గెలుస్తాడని భావించినప్పుడు వ్యతిరేకించారు. మరో నాయకుడు ఓడిపోతాడని అనుకున్నప్పుడు సమర్థించారు. అంటే వ్యక్తిని బట్టి రాజ్యాంగాన్ని మార్చకూడదు. ఈ సిద్ధాంతం నేటి భారతదేశంలో మరింత ప్రాముఖ్యత పొందింది. ఎందుకంటే ఇప్పుడు కూడా రాజకీయ చర్చల్లో తరచుగా వినిపించేది, బలమైన నాయకుడు కావాలి. ఒకే కేంద్రంలో నిర్ణయాలు ఉండాలి.త్వరితగతిన నిర్ణయాలు కావాలి. కానీ ఆచార్యగారి హెచ్చరిక: వ్యక్తి కోసం వ్యవస్థను మార్చితే, రేపు అదే వ్యవస్థ ప్రజాస్వామ్యాన్ని బలహీనపరచవచ్చు.
హెగ్డే చేసిన వాదనను ప్రశ్నించారు. నిరక్షరాస్యత వల్ల పార్లమెంటరీ విధానం విఫలమవుతుందని చెప్పడం సరైంది కాదన్నారు.అధ్యక్ష ఎన్నికల్లో కూడా అదే ప్రజలే ఓటు వేస్తారు. అప్పుడు వ్యవస్థ మారితే ఓటర్ల ఆలోచన ఒక్కరాత్రిలో మారిపోతుందా? అనే ప్రశ్న సంపాదకీయంలో లేవదీసారు. ఇది నేటి కాలంలో ఇలా మారింది. సోషల్ మీడియా, తప్పుడు ప్రచారం, డీప్ ఫేక్లు, డిజిటల్ ప్రచారం— ఇవి ఉన్నంత మాత్రాన ప్రజాస్వామ్యం బలపడదు. ఓటరు చైతన్యం, పారదర్శక సమాచారం, స్వతంత్ర మీడియా అవసరం.
ఎన్నికల సంస్కరణలే అసలు పరిష్కారం
ప్రజాస్వామ్య సమస్యలకు ఎన్నికల సంస్కరణలు, అధికార వికేంద్రీకరణ, పార్టీ అంతర్గత ప్రజాస్వామ్యం, సమాఖ్య స్ఫూర్తి– వీటినే బలోపేతం చేయాలి. వ్యవస్థ మార్చడం ఒక్కటే పరిష్కారం కాదు. 1987లో చర్చ అధ్యక్ష తరహా పాలనపై ఉండేది. 2026లో అధికారికంగా అలాంటి ప్రతిపాదన లేకపోయినా, రాజకీయ శాస్త్రవేత్తలు తరచుగా ఒక అంశాన్ని ప్రస్తావిస్తున్నారు. అది “భారతదేశం పార్లమెంటరీ రాజ్యాంగం కలిగిన దేశమే అయినా, రాజకీయ ఆచరణలో ప్రధానమంత్రి-కేంద్రిత పాలన బలపడుతున్నదా?”
ఈ ప్రశ్నపై విభిన్న అభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. కొంతమంది దీన్ని సమర్థిస్తారు. వారు బలమైన నాయకత్వం వేగవంతమైన నిర్ణయాలకు దోహదపడుతుందని అంటారు. మరికొందరు పార్లమెంటు చర్చలు, కేబినెట్ సమిష్టి బాధ్యత, సమాఖ్య వ్యవస్థ, స్వతంత్ర సంస్థల పాత్ర తగ్గకూడదని వాదిస్తారు. పాలనా నిర్మాణం కంటే ప్రజాస్వామ్య విలువలు ముఖ్యమైనవి.
సమాఖ్య వ్యవస్థ
1987లో ఆచార్యగారు సర్కారియా కమిషన్ను ప్రస్తావించారు. నేడు కూడా కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలు భారత రాజకీయాల్లో ప్రధాన అంశంగానే ఉన్నాయి. గవర్నర్ల పాత్ర, ఆర్థిక పంపిణీ, కేంద్ర దర్యాప్తు సంస్థల వినియోగం, శాసనాల ఆమోదం, అంతర్రాష్ట్ర మండలి పాత్ర వంటి అంశాలు సమాఖ్య వ్యవస్థపై చర్చకు దారితీస్తున్నాయి. కాబట్టి అధ్యక్ష విధానం కంటే సమాఖ్య వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడమే ముఖ్యమని ఆచార్యగారి భావన ఇప్పటికీ విలువైనదే.
రాజకీయ అవకాశవాదం
చివరి వాక్యాలు అత్యంత దూరదృష్టితో రాసినవి. అధికారం కోసం రాజ్యాంగాన్ని ఉపయోగించుకోవద్దు. ఈ మాట నేటికీ అన్ని రాజకీయ పార్టీలకు సమానంగా వర్తిస్తుంది. ప్రతిపక్షంలో ఉన్నప్పుడు ఒక అభిప్రాయం, అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత మరో అభిప్రాయం, అనే రాజకీయ సంస్కృతి ప్రజాస్వామ్యాన్ని బలహీనపరుస్తుందని ఆచార్య ప్రస్తావించారు..
అధ్యక్ష తరహా పాలన ప్రమాదకరం
భారతదేశం వంటి వైవిధ్యభరిత దేశంలో అధ్యక్ష విధానం మంచిదా కాదా అనే ప్రశ్నకు ఒకే సమాధానం లేదు. దానికి అనుకూలంగా చెప్పే వాదనలు ఉన్నాయి: స్థిర ప్రభుత్వం, నిర్ణయాల్లో వేగం, కూటమి రాజకీయాల ప్రభావం తగ్గడం అనేవి వస్తాయి. అధికార కేంద్రీకరణ ప్రమాదం, శాసనసభ పర్యవేక్షణ బలహీనపడే అవకాశం, సమాఖ్య సమతుల్యత దెబ్బతినే అవకాశం, వ్యక్తి-కేంద్రిత రాజకీయాలు మరింత బలపడే అవకాశాలున్నాయనే వ్యతిరేక వాదనలు కూడా బలంగానే ఉన్నాయి. అందువల్ల వ్యవస్థ మార్పు అనే చర్చ కంటే, ప్రస్తుతం ఉన్న పార్లమెంటరీ వ్యవస్థను మరింత బాధ్యతాయుతంగా, పారదర్శకంగా, జవాబుదారీతనంతో నడపడం అనే లక్ష్యం ముందుండాలని అనేక రాజ్యాంగ నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.అందుకే ఆచార్యగారి ఈ సంపాదకీయం ఈరోజు చదివితే, అది కేవలం 1987 రాజకీయాలపై వ్యాఖ్య కాదు; భారత ప్రజాస్వామ్య భవిష్యత్తుపై ఒక శాశ్వత హెచ్చరికగా వినిపిస్తుంది.
