“తన సుఖదుఃఖాలను ఇతరుల సుఖదుఃఖాలతో పోల్చి, అందరినీ సమానంగా చూసేవాడే ఉత్తమ యోగి అని శ్రీకృష్ణుడు బోధించాడు.ఈ భావనను ఆచరిస్తే సమాజంలో అనేక సమస్యలు తగ్గుతాయి. ఆకలితో ఉన్నవారికి అన్నం పెట్టడం, నిరుపేద విద్యార్థులకు విద్య అందించడం, వృద్ధులను ఆదరించడం, అనారోగ్యంతో బాధపడేవారికి సహాయం చేయడం మానవత్వానికి నిదర్శనాలు. మతం మనిషిలో దయను పెంపొందించాలి కానీ ద్వేషాన్ని కాదు. ఆధ్యాత్మికత అహంకారాన్ని తగ్గించాలి కానీ ఆధిపత్యాన్ని కాదు. దేవాలయాలు, ప్రార్థనా మందిరాలు పెరగడం మాత్రమే ఆధ్యాత్మిక అభివృద్ధికి కొలమానం కాదు. అక్కడి నుంచి వెలువడే మానవీయ విలువలు సమాజంలో ఎంతవరకు ఆచరణలోకి వస్తున్నాయన్నదే అసలైన ప్రమాణం..”
మానవత్వానికి మార్గదర్శి… సమాజ పరివర్తనకు శక్తివంతమైన సందేశం!

(బ్యాంకు విశ్రాంత అధికారి)
వరంగల్
మొబైల్ :.9550200100
మానవ నాగరికత ఎంతగా అభివృద్ధి చెందుతున్నా సమాజంలో అసమానతలు, అన్యాయాలు, వివక్ష, స్వార్థం, అవినీతి, మానవ సంబంధాల మధ్య దూరాలు తగ్గకపోవడం ఆందోళన కలిగించే విషయం. ఒకవైపు అపారమైన సంపద కొందరి చేతుల్లో కేంద్రీకృతమవుతుంటే, మరోవైపు కోట్లాది మంది కనీస అవసరాల కోసం పోరాడుతున్నారు. విజ్ఞానం పెరుగుతున్నా విచక్షణ తగ్గుతోంది. హోదాలు పెరుగుతున్నా మానవత్వం క్షీణిస్తోంది. రాజకీయ చైతన్యం పెరుగుతున్నా ప్రజాసేవా దృక్పథం బలహీనపడుతోంది. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో సమసమాజ స్థాపనకు అవసరమైన నైతిక విలువలు, మానవీయ దృక్పథం, కర్తవ్యనిష్ఠ, సమానత్వ భావనలను అందించే మహోన్నత గ్రంథం భగవద్గీత. దానిని కేవలం మతపరమైన లేదా ఆధ్యాత్మిక గ్రంథంగా మాత్రమే చూడటం దాని విశాలమైన తాత్విక సందేశాన్ని పరిమితం చేయడమే అవుతుంది. వ్యక్తి పరివర్తన నుంచి సమాజ పరివర్తన వరకు దిశానిర్దేశం చేయగల జీవన తత్వం భగవద్గీతలో అంతర్లీనంగా ఉంది.
సమానత్వం మాటల్లో కాదు… ఆచరణలో కనిపించాలి! సమసమాజ నిర్మాణానికి తొలి మెట్టు సమానత్వం. కులం, మతం, ప్రాంతం, ఆర్థిక స్థితి, అధికార హోదా ఆధారంగా మనుషులను విభజించే ధోరణి ఉన్నంతకాలం సామాజిక ఐక్యత సాధ్యం కాదు.
భగవద్గీతలో శ్రీకృష్ణుడు ఇలా బోధించాడు:
“విద్యావినయసంపన్నే బ్రాహ్మణే గవి హస్తిని।
శుని చైవ శ్వపాకే చ పండితాః సమదర్శినః॥” (5.18)
జ్ఞానవంతులు సమస్త జీవుల పట్ల సమదృష్టిని కలిగి ఉంటారని ఈ శ్లోకం తెలియజేస్తుంది. ఈ సందేశం నేటి సమాజానికి ఒక గట్టి హెచ్చరిక. సమానత్వం గురించి ప్రసంగిస్తూ, మరోవైపు కులం పేరుతో వివక్ష చూపడం ఎంతటి ద్వంద్వ వైఖరి? మనిషి గొప్పతనం అతని పుట్టుకలోనో, సంపదలోనో, హోదాలోనో లేదు; అతని వ్యక్తిత్వం, ప్రవర్తన, మానవత్వంలో ఉంది. హాస్పిటల్ లో ధనవంతుడికి, పేదవాడికి సమాన వైద్యం, న్యాయస్థానంలో సామాన్యుడికి, అధికారవంతుడికి ఒకే న్యాయం, విద్యలో అందరికీ సముచిత అవకాశాలు లభించినప్పుడే సమానత్వానికి నిజమైన అర్థం ఉంటుంది.
కర్మయోగం – అధికారానికి కాదు, బాధ్యతకు ప్రాధాన్యం!
“కర్మణ్యేవాధికారస్తే మా ఫలేషు కదాచన।” (2.47)
మనిషి ఫలితాలపై స్వార్థపూరితమైన మమకారం పెంచుకోకుండా తన కర్తవ్యాన్ని నిబద్ధతతో నిర్వహించాలని శ్రీకృష్ణుడు ఉపదేశించాడు. కానీ నేటి పరిస్థితుల్లో బాధ్యత కంటే అధికారం, సేవ కంటే స్వప్రయోజనం, కర్తవ్యనిష్ఠ కంటే పదవీ వ్యామోహం పెరుగుతున్నాయనే విమర్శలు వినిపిస్తున్నాయి. ప్రజాప్రతినిధులకు అధికారం ప్రజలిచ్చిన బాధ్యత. అది వ్యక్తిగత ప్రయోజనాలకు ఉపయోగపడకూడదు. ప్రభుత్వ ఉద్యోగం ప్రజలకు సేవ చేసే అవకాశం. అది అధికార ప్రదర్శనకు వేదిక కాకూడదు. ఉపాధ్యాయుడు నిబద్ధతతో పనిచేస్తే ఒక తరం భవిష్యత్తు మారుతుంది. వైద్యుడు సేవాభావంతో పనిచేస్తే అనేక కుటుంబాలకు భరోసా లభిస్తుంది. అధికారి నిజాయితీగా వ్యవహరిస్తే సామాన్యులకు న్యాయం జరుగుతుంది. ఇదే కర్మయోగం అందించే ఆచరణాత్మక సందేశం.
లోకసంగ్రహం – స్వార్థ రాజకీయాలకు గీత ఇచ్చే సమాధానం!
“యద్యదాచరతి శ్రేష్ఠస్తత్తదేవేతరో జనః।” (3.21)
సమాజంలో ఉన్నత స్థానాల్లో ఉన్నవారి ప్రవర్తనను ఇతరులు అనుసరిస్తారని శ్రీకృష్ణుడు స్పష్టం చేశాడు. ప్రజలకు ఆదర్శంగా నిలవాల్సిన నాయకులే పరస్పర ద్వేషాలు, కక్షసాధింపు రాజకీయాలు, వ్యక్తిగత విమర్శలకు ప్రాధాన్యత ఇస్తే ప్రజల్లో ఎలాంటి విలువలు పెంపొందుతాయి? ఎన్నికల సమయంలో సంక్షేమ హామీలు ఇచ్చి, అధికారంలోకి వచ్చిన తరువాత ప్రజా సమస్యలను విస్మరిస్తే అది ప్రజాసేవ ఎలా అవుతుంది? రాజకీయ భేదాభిప్రాయాలు ప్రజాస్వామ్యంలో సహజం. కానీ అవి వ్యక్తిగత శత్రుత్వాలుగా, సామాజిక విభజనకు కారణాలుగా మారకూడదు. నాయకత్వం అంటే ప్రజలను విభజించడం కాదు, ఏకం చేయడం. అధికారం అంటే ఆధిపత్యం కాదు, జవాబుదారీతనం. ఇదే లోకసంగ్రహం అందించే సందేశం.
గుణకర్మ ప్రాధాన్యం – జన్మ ఆధారిత వివక్షకు తావెక్కడ?
“చాతుర్వర్ణ్యం మయా సృష్టం గుణకర్మవిభాగశః।” (4.13)
గుణం, కర్మల విభాగం ఆధారంగా చాతుర్వర్ణ్యాన్ని శ్రీకృష్ణుడు వివరించాడు. ఈ శ్లోకాన్ని జన్మ ఆధారిత ఆధిపత్యానికి లేదా వివక్షకు సమర్థనగా ఉపయోగించడం సరికాదు. గీతలోని సమదృష్టి సందేశాన్ని కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి. రైతు, కార్మికుడు, ఉపాధ్యాయుడు, వైద్యుడు, పారిశుద్ధ్య కార్మికుడు… ప్రతి ఒక్కరి శ్రమ సమాజ అభివృద్ధికి అవసరమే. అయినప్పటికీ వృత్తుల ఆధారంగా మనుషులను ఉన్నత, నీచులుగా చూడటం అన్యాయం. శ్రమకు గౌరవం, ప్రతిభకు గుర్తింపు, ప్రతి పౌరుడికి సమాన హక్కులు లభించినప్పుడే సమసమాజ లక్ష్యం సాకారమవుతుంది.
కామం, క్రోధం, లోభం – వ్యక్తి పతనమే కాదు, వ్యవస్థల పతనం కూడా!
“త్రివిధం నరకస్యేదం ద్వారం నాశనమాత్మనః।
కామః క్రోధస్తథా లోభస్తస్మాదేతత్త్రయం త్యజేత్॥” (16.21)
కామం, క్రోధం, లోభం మనిషి పతనానికి కారణమయ్యే మూడు ప్రధాన లక్షణాలని గీత హెచ్చరిస్తుంది. నేటి సమాజంలో అవినీతి, అక్రమ సంపాదన, అధికార దుర్వినియోగం, ఆస్తి తగాదాలు, వ్యక్తిగత కక్షలు ఈ దుర్గుణాల ప్రభావాన్ని ప్రతిబింబిస్తున్నాయి. ప్రజల కోసం కేటాయించిన నిధులను దుర్వినియోగం చేయడం కేవలం ఆర్థిక నేరం మాత్రమే కాదు; పేదల హక్కులను హరించడమే. వ్యక్తిగత లోభం సామాజిక అన్యాయంగా మారినప్పుడు వ్యవస్థల పతనం ప్రారంభమవుతుంది.
మానవత్వం – మతాలకూ, సిద్ధాంతాలకూ అతీతమైన విలువ!
“ఆత్మౌపమ్యేన సర్వత్ర సమం పశ్యతి యోఽర్జున।” (6.32)
తన సుఖదుఃఖాలను ఇతరుల సుఖదుఃఖాలతో పోల్చి, అందరినీ సమానంగా చూసేవాడే ఉత్తమ యోగి అని శ్రీకృష్ణుడు బోధించాడు.ఈ భావనను ఆచరిస్తే సమాజంలో అనేక సమస్యలు తగ్గుతాయి. ఆకలితో ఉన్నవారికి అన్నం పెట్టడం, నిరుపేద విద్యార్థులకు విద్య అందించడం, వృద్ధులను ఆదరించడం, అనారోగ్యంతో బాధపడేవారికి సహాయం చేయడం మానవత్వానికి నిదర్శనాలు. మతం మనిషిలో దయను పెంపొందించాలి కానీ ద్వేషాన్ని కాదు. ఆధ్యాత్మికత అహంకారాన్ని తగ్గించాలి కానీ ఆధిపత్యాన్ని కాదు. దేవాలయాలు, ప్రార్థనా మందిరాలు పెరగడం మాత్రమే ఆధ్యాత్మిక అభివృద్ధికి కొలమానం కాదు. అక్కడి నుంచి వెలువడే మానవీయ విలువలు సమాజంలో ఎంతవరకు ఆచరణలోకి వస్తున్నాయన్నదే అసలైన ప్రమాణం.
రాజ్యాంగ విలువలకు గీత అందించే నైతిక ప్రేరణ
భారత రాజ్యాంగం ప్రతి పౌరుడికి సమానత్వం, స్వేచ్ఛ, న్యాయం, సౌభ్రాతృత్వం వంటి విలువలను అందించింది. గీతలోని సమదృష్టి, నిష్కామ కర్మ, లోకసంగ్రహం వంటి బోధనలు వాటిని వ్యక్తిగత జీవితంలో ఆచరించడానికి నైతిక ప్రేరణను అందిస్తాయి. రాజ్యాంగం మనకు హక్కులను కల్పిస్తే, భగవద్గీత మన కర్తవ్యాన్ని గుర్తుచేస్తుంది. అయితే సామాజిక న్యాయం, కులవివక్ష నిర్మూలన, ఆర్థిక అసమానతల తగ్గింపు వంటి లక్ష్యాలకు నైతిక చైతన్యంతోపాటు సమర్థవంతమైన చట్టాలు, పారదర్శక పరిపాలన, న్యాయమైన విధానాలు కూడా అవసరం.
ముగింపు – గీతను పఠించడం కాదు… గీతాసారాన్ని జీవించడం ముఖ్యం!
నేటి సమాజానికి కొత్త సిద్ధాంతాల కంటే ఉన్నతమైన ఆచరణాత్మక విలువలు అవసరం. వ్యక్తిగత స్వార్థం కంటే సామాజిక బాధ్యత, అధికార దాహం కంటే ప్రజాసేవ, కులమత విభేదాల కంటే మానవత్వం, ద్వేషం కంటే సహనం, మాటల కంటే చేతల్లో నిజాయితీకి ప్రాధాన్యత ఇవ్వాల్సిన సమయం ఆసన్నమైంది.సమసమాజం అంటే అందరూ ఒకే స్థాయిలో ఉండటం కాదు; ప్రతి ఒక్కరికీ గౌరవంగా జీవించే అవకాశం, సమాన హక్కులు, న్యాయమైన అవకాశాలు, సామాజిక గౌరవం లభించడం.భగవద్గీతను పూజా మందిరాల్లో ఉంచి పూజించడం మాత్రమే కాకుండా, దాని బోధనలను కుటుంబాల్లో, కార్యాలయాల్లో, రాజకీయ వ్యవస్థల్లో, సామాజిక జీవితంలో ఆచరించాలి. మనిషి మారితే కుటుంబం మారుతుంది. కుటుంబం మారితే సమాజం మారుతుంది. సమాజం మారితే దేశం మారుతుంది.గీతను చేతిలో పట్టుకోవడం కన్నా, గీత చూపిన ధర్మమార్గంలో నడవడం ముఖ్యం. గీతను ఉటంకించడం కన్నా, గీత బోధించిన మానవత్వాన్ని పాటించడం ముఖ్యం. అదే భగవద్గీతకు మనం ఇచ్చే నిజమైన గౌరవం. అదే సమసమాజ నిర్మాణానికి బలమైన పునాది!
పాములపర్తి లక్ష్మణ్ రావు
(బ్యాంకు విశ్రాంత అధికారి)
వరంగల్
మొబైల్ :.9550200100





