“దేశవ్యాప్తంగా ఉపాధి కోరుతున్న వారి సంఖ్య పెరుగుతుండటం పరిస్థితి తీవ్రతను తెలియజేస్తోంది. జూలైలో 1.25 కోట్లుగా ఉన్న పని కోరుతున్న వారి సంఖ్య అక్టోబర్ నాటికి 2.33 కోట్లకు చేరడం సాధారణ పరిణామం కాదు. సాధారణంగా ఈ సమయంలో వ్యవసాయ పనులు పెరిగి గ్రామీణ కూలీలకు ఉపాధి లభించాలి. కానీ కరువు పరిస్థితులు, వ్యవసాయ సంక్షోభం కారణంగా కూలీలు ప్రభుత్వ ఉపాధి పనులపై ఆధారపడాల్సి వస్తోంది. ఇలాంటి సమయంలో పథకం అమలును వేగవంతం చేయాల్సింది పోయి నిధుల సమస్యలతో పనులు మందగించడం పాలకుల పనితీరుపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతోంది.,”

సీనియర్ జర్నలిస్ట్
దేశంలో వ్యవసాయ రంగం సంక్షోభంలో ఉన్నప్పుడు గ్రామీణ ప్రజలకు అండగా నిలవాల్సిన ఉపాధి హామీ పథకమే నిధుల సమస్యలతో నీరసించడం ఆందోళన కలిగిస్తోంది. కరువు కాటకాలతో పంటలు పండక, వ్యవసాయ పనులు దొరక్క, కుటుంబాలను పోషించుకునేందుకు కూలీలు ఇబ్బందులు పడుతున్న వేళ ఉపాధి కల్పించాల్సిన ప్రభుత్వ యంత్రాంగం నిబంధనలు, నిధుల కేటాయింపుల మధ్య కాలం వెళ్లదీస్తోంది. గ్రామీణ పేదలకు పని కల్పించడం ప్రభుత్వ బాధ్యత. కానీ ఆ బాధ్యతను నెరవేర్చడంలో కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల మధ్య నిధుల వాటా వివాదాలు అడ్డంకిగా మారడం విచారకరం.
2005లో ప్రారంభమైన మహాత్మాగాంధీ జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ పథకం గ్రామీణ పేదలకు ఒక భరోసాగా నిలిచింది. వ్యవసాయ పనులు లేని సమయంలో కూలీలకు పని కల్పించడం, వలసలను తగ్గించడం, గ్రామాల్లో మౌలిక సదుపాయాలను అభివృద్ధి చేయడం ఈ పథకం ప్రధాన లక్ష్యాలు. అయితే ప్రస్తుతం ఈ పథకం స్థానంలో వికసిత్ భారత్ – రోజ్గార్ అండ్ ఆజీవికా మిషన్ (గ్రామీణ్) పేరుతో కొత్త విధానం అమలులోకి వచ్చింది. గతంలో పని కోరిన ప్రతి ఒక్కరికీ ఉపాధి కల్పించే విధానం ఉండగా, కొత్త పథకంలో నిధుల కేటాయింపుల ఆధారంగా పనులు చేపట్టే విధానం ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. కేంద్రం 60 శాతం, రాష్ట్రాలు 40 శాతం నిధులు సమకూర్చాల్సి ఉంటుంది. రాష్ట్రాలు తమ వాటా నిధులు విడుదల చేయకపోతే కూలీలకు పనులు కల్పించడం కష్టంగా మారుతుంది. ఇక్కడే అసలు సమస్య మొదలవుతోంది.
కొత్త పథకంలో ప్రతి గ్రామీణ కుటుంబానికి ఏడాదికి 125 రోజుల వేతనంతో కూడిన పని కల్పించాలనే లక్ష్యం ఉంది. గతంలో ఉన్న 100 రోజుల పరిమితిని 125 రోజులకు పెంచడం స్వాగతించదగిన పరిణామమే. కానీ పని దినాలు పెంచినంత మాత్రాన కూలీల జీవితాల్లో మార్పు రాదు. ఆ మేరకు నిధులు విడుదల చేసి, పనులు కల్పించి, చేసిన పనికి సకాలంలో వేతనాలు చెల్లించినప్పుడే పథకానికి సార్థకత ఉంటుంది. హామీ ఇచ్చిన రోజులు కాగితాలకే పరిమితమైతే గ్రామీణ పేదలకు ప్రయోజనం ఏమిటి?
దేశవ్యాప్తంగా ఉపాధి కోరుతున్న వారి సంఖ్య పెరుగుతుండటం పరిస్థితి తీవ్రతను తెలియజేస్తోంది. జూలైలో 1.25 కోట్లుగా ఉన్న పని కోరుతున్న వారి సంఖ్య అక్టోబర్ నాటికి 2.33 కోట్లకు చేరడం సాధారణ పరిణామం కాదు. సాధారణంగా ఈ సమయంలో వ్యవసాయ పనులు పెరిగి గ్రామీణ కూలీలకు ఉపాధి లభించాలి. కానీ కరువు పరిస్థితులు, వ్యవసాయ సంక్షోభం కారణంగా కూలీలు ప్రభుత్వ ఉపాధి పనులపై ఆధారపడాల్సి వస్తోంది. ఇలాంటి సమయంలో పథకం అమలును వేగవంతం చేయాల్సింది పోయి నిధుల సమస్యలతో పనులు మందగించడం పాలకుల పనితీరుపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతోంది.
మహారాష్ట్రలోని పరిస్థితులు దీనికి నిదర్శనం. రాష్ట్రంలో 74 శాతం ప్రాంతం కరువు ప్రభావానికి గురైనట్లు కథనం వెల్లడిస్తోంది. గ్రామీణ ఉపాధి కోసం రూ.6,789 కోట్లు కేటాయించినప్పటికీ అవసరమైన వారందరికీ పనులు కల్పించేందుకు ఈ నిధులు సరిపోతాయా అనే సందేహాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. జూలై నుంచి అక్టోబర్ మధ్య ఉపాధి కోరుతున్న వారి సంఖ్య 30.7 శాతం పెరిగి 8.81 లక్షలకు చేరింది. మరాఠ్వాడా ప్రాంతంలోని బీడ్ జిల్లాలో ఈ పెరుగుదల 94.7 శాతంగా ఉండటం అక్కడి గ్రామీణ పరిస్థితుల తీవ్రతను తెలియజేస్తోంది. కరువు ప్రాంతాల్లో ప్రజలకు ఉపాధి కల్పించాల్సిన అవసరం ఎంత ఉందో ఈ గణాంకాలే చెబుతున్నాయి.
తెలంగాణ పరిస్థితులను పరిశీలించినా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఉపాధి హామీ ప్రాధాన్యం స్పష్టమవుతుంది. వ్యవసాయంపై ఆధారపడిన కుటుంబాలకు పంటలు పండని సమయంలో కూలి పనులే జీవనాధారం. వర్షాభావం, సాగునీటి కొరత, పంట నష్టాలు ఎదురైనప్పుడు గ్రామీణ కూలీలు పట్టణాలకు వలస వెళ్లాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. ఉపాధి హామీ పనులు సక్రమంగా కొనసాగితే ఈ వలసలను కొంతవరకు అరికట్టవచ్చు. గ్రామాల్లోనే పని దొరికితే కుటుంబాలు విడిపోకుండా, పిల్లల చదువులు దెబ్బతినకుండా, అప్పుల ఊబిలో కూరుకుపోకుండా ఉండే అవకాశం ఉంటుంది.
అయితే కొత్త పథకంలో రాష్ట్రాలపై 40 శాతం నిధుల భారం విధించడం ఆచరణలో సమస్యగా మారే ప్రమాదం ఉంది. ఇప్పటికే ఆర్థిక ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్న రాష్ట్రాలు తమ వాటా నిధులను సకాలంలో సమకూర్చలేకపోతే నష్టపోయేది ప్రభుత్వాలు కాదు, రెక్కాడితే గానీ డొక్కాడని పేద కూలీలే. కేంద్రం, రాష్ట్రాలు తమ మధ్య ఆర్థిక బాధ్యతలపై చర్చించుకోవచ్చు. కానీ ఆ వివాదాల కారణంగా కూలీలకు పని లేకుండా చేయడం మాత్రం సమర్థనీయం కాదు. మరోవైపు గతంలో ఉపాధి హామీ పథకంలో నిధుల దుర్వినియోగం, వేతనాల చెల్లింపులో జాప్యం, అసంపూర్తి పనులు వంటి సమస్యలు ఉన్నాయనే విమర్శలు ఉన్నాయి. వాటిని అరికట్టేందుకు పారదర్శక విధానాలు, సామాజిక తనిఖీలు, బాధ్యులపై చర్యలు అవసరం. కానీ అక్రమాలను అరికట్టాలనే పేరుతో నిజమైన కూలీలకు ఉపాధి అవకాశాలు తగ్గకూడదు.
అవినీతిని నియంత్రించడం ప్రభుత్వ బాధ్యతే తప్ప పేదలకు పని నిరాకరించడానికి అది కారణం కాకూడదు. ప్రభుత్వాలు గుర్తించాల్సిన విషయం ఒక్కటే. ఉపాధి హామీ పథకం కేవలం ఒక సంక్షేమ కార్యక్రమం కాదు. అది గ్రామీణ పేదల జీవన భద్రతకు సంబంధించిన హక్కు. కరువు వచ్చినప్పుడు, పంటలు ఎండిపోయినప్పుడు, వ్యవసాయ పనులు నిలిచిపోయినప్పుడు ప్రజలకు అండగా నిలవాల్సింది ప్రభుత్వమే. నిధుల విడుదలలో జాప్యం లేకుండా చూడాలి. పని కోరిన ప్రతి కుటుంబానికి నిర్ణీత వ్యవధిలో ఉపాధి కల్పించాలి. చేసిన పనికి వేతనాలు సకాలంలో చెల్లించాలి. గ్రామాల్లో ఉపయోగపడే శాశ్వత ఆస్తుల నిర్మాణానికి ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి.
గ్రామీణ ప్రజలకు ఉపాధి కల్పించడం ప్రభుత్వాల దయాదాక్షిణ్యం కాదు. వారి జీవన హక్కుకు సంబంధించిన బాధ్యత. 125 రోజుల పని హామీ ప్రకటించడం గొప్ప విషయం కాదు.. ఆ 125 రోజులు నిజంగా పని కల్పించినప్పుడే ప్రభుత్వ ప్రకటనకు విలువ ఉంటుంది. కరువు కాటకాలతో అల్లాడుతున్న గ్రామీణ భారతానికి కావాల్సింది నిబంధనల భారం కాదు, చేతినిండా పని.. సమయానికి వేతనం.. గౌరవప్రదమైన జీవనం. ఈ దిశగా కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు రాజకీయాలకు అతీతంగా తక్షణ చర్యలు తీసుకోవాలి. లేకపోతే ఉపాధి హామీ పథకం పేదలకు భరోసా కల్పించాల్సింది పోయి మరో నిరాశగా మిగిలిపోయే ప్రమాదం ఉంది.





