పేదరికాన్ని జయించడం – భారతదేశ తదుపరి మహత్తర జాతీయ లక్ష్యం

పేదరికాన్ని చరిత్రలోని ఒక సమస్యగా చూడడమే మన దేశపు తదుపరి మహత్తర జాతీయ లక్ష్యం కావాలి. 80వ స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం జరుపుకుంటున్న ఈ సమయంలో, భారత్ ఎంత అభివృద్ధి చెందిందన్నది మాత్రమే ప్రశ్న కాదు. ఆ అభివృద్ధి ప్రతి కుటుంబానికీ స్థిరమైన అవకాశంగా మారిందా అన్నదే అసలు ప్రశ్న.

భారత్ పేదరిక నిర్మూలనలో గణనీయమైన పురోగతి సాధించింది. నీతి ఆయోగ్ నివేదిక ప్రకారం, బహుముఖ పేదరికం 2015-16లో 24.85 శాతం నుంచి 2019-21 నాటికి 14.96 శాతానికి తగ్గింది. అంతేకాదు, 2022-23 నాటికి ఇది 11.28 శాతానికి చేరినట్లు అంచనా. 2013-14 నుంచి 2022-23 మధ్య సుమారు 24.82 కోట్ల మంది బహుముఖ పేదరికం నుంచి బయటపడ్డారని ఈ గణాంకాలు తెలుపుతున్నాయి. ఈ పురోగతి భారత్ తదుపరి దశకు మరింత ధైర్యంగా వెళ్లేందుకు బలమైన పునాది వేస్తోంది.

పేదరికం అంటే కేవలం తక్కువ ఆదాయం మాత్రమే కాదు. ఒక కుటుంబం పేదరిక రేఖను దాటినా, తీవ్రమైన అనారోగ్యం, ఉద్యోగ నష్టం లేదా పంట వైఫల్యం వంటి ఒక్క దెబ్బ దాని ఆర్థిక స్థితిని మళ్లీ కుదేలు చేయగలదు. అందుకే పేదరికాన్ని ఆదాయం, ఆరోగ్యం, విద్య, గృహ వసతులు, పోషకాహారం వంటి అనేక కోణాల ద్వారా సంపూర్ణంగా పరిశీలించాలి. ప్రపంచ బ్యాంకు అంతర్జాతీయ తీవ్ర పేదరిక ప్రమాణాన్ని సవరించింది. ఇది దేశాల మధ్య పోలికలకు ఉపయోగపడే ప్రమాణమే అయినప్పటికీ భారతదేశానికి మాత్రం దేశీయ పరిస్థితులకు అనుగుణమైన కొలమానాలే విధాన రూపకల్పనలో కీలకం. అసలు నిజమైన విజయం కేవలం పేదరిక రేఖను దాటించడంలో లేదు. కుటుంబాలు మళ్లీ పేదరికంలోకి జారిపోకుండా శాశ్వత ఆర్థిక స్థిరత్వాన్ని కల్పించడంలో ఉంది.

ఆర్థిక వృద్ధి వేగంతో పాటు, అది ఎన్ని ఉత్పాదక ఉద్యోగాలను సృష్టిస్తోందన్నది కూడా ముఖ్యమే. తయారీ రంగం పెద్ద ఎత్తున ఉపాధిని ఇవ్వగలగగా, సేవా రంగం అధిక ఆదాయ అవకాశాలను విస్తరించగలదు. వ్యవసాయంలో సాగునీరు, ఉత్పాదకత, నిల్వ, ప్రాసెసింగ్, మార్కెట్ అనుసంధానాలను మెరుగుపరచడం ద్వారా గ్రామీణ ఆదాయాలను గణనీయంగా పెంచవచ్చు. అలాగే సూక్ష్మ సంస్థలకు తగినరుణం, సాంకేతికత, డిజిటల్ సామర్థ్యాలు అందితే అవి జీవనాధారం నుంచి ఉపాధి సృందించే సంస్థలుగా ఎదగగలవు.

విద్య, ఆరోగ్యం, పోషకాహారం అనేవి పేదరిక నిర్మూలనకు పెట్టే దీర్ఘకాలిక పెట్టుబడులు. పాఠశాలలో పిల్లల చేరిక ఎంత ముఖ్యమో వారు నిజంగా ఏమి నేర్చుకుంటున్నారన్నదే ఇప్పుడు ప్రధాన ప్రశ్న. యువతకు ఉద్యోగ మార్కెట్‌కు సరిపోయే నైపుణ్యాలు అందాలి. తీవ్రమైన అనారోగ్యం ఒక కుటుంబాన్ని ఆర్థికంగా వెనక్కి నెట్టకుండా బలమైన ఆరోగ్య రక్షణ అవసరం.

అలాగే ఒకే నమూనా అందరికీ సరిపోదు. జిల్లా స్థాయిలో పేదరికానికి అసలు కారణాన్ని గుర్తించి, దానికి తగిన స్థానిక పరిష్కారాన్ని అమలు చేయాలి. ఆహారం, పింఛన్లు, గృహం వంటి సామాజిక భద్రతా పథకాలు అనుకోని ఆర్థిక దెబ్బల నుంచి కుటుంబాలను కాపాడతాయి. అయితే వాటి అంతిమ లక్ష్యం ప్రభుత్వాలపై ఆధారపడే పరిస్థితిని కొనసాగించడం కాకుండా, ప్రతి కుటుంబాన్ని స్థిరమైన స్వయం ఉపాధి వైపు తీసుకెళ్లడం కావాలి.

1947 నుంచి భారత్ సాధించిన ప్రగతి అసాధారణమైనది. ఇప్పుడు ఆ ప్రగతికి తగినంత పెద్ద లక్ష్యాన్ని నిర్దేశించుకోవాలి. స్వాతంత్ర్యం   అంటే విదేశీ పాలన నుంచి విముక్తి మాత్రమే కాదు. పేదరికం, ఆకలి, అవకాశాల కొరత మనిషి జీవితాన్ని నిర్ణయించని స్వేచ్ఛా వాతావరణాన్ని సృష్టించడమే. 80వ స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం సందర్భంగా భారత్ తదుపరి దశాబ్దానికి ఒక స్పష్టమైన సంకల్పం చేయాలి. అదే – పేదరికాన్ని తగ్గించడం కాదు.దాని పునరుత్పత్తిని పూర్తిగా ఆపడం, ప్రతి భారతీయుడికి తన భవిష్యత్తును తానే నిర్మించుకునే అవకాశం కల్పించడం!