పౌర సమాజంలో నిశబ్దం.. తెలంగాణకే ప్రమాద సంకేతం

‌తెలంగాణ భూమి అంటే కేవలం భౌగోళిక ప్రాంతం కాదు; అది ఉద్యమాల గడ్డ, ప్రతిఘటనకు ప్రతీక, పౌర చైతన్యానికి చిరునామా. నిజాం కాలం నుంచీ, రైతాంగ పోరాటాల నుంచి, ఆ తర్వాతి దశాబ్దాల తెలంగాణ రాష్ట్ర ఉద్యమం వరకు ఈ నేలపై పౌర సమాజం ఎప్పుడూ నిద్రపోలేదు. మేధావులు, రచయితలు, విద్యార్థులు, సాంస్కృతిక కార్యకర్తలు-అందరూ కలిసి సమాజ సమస్యలను నెత్తిన పెట్టుకొని ప్రభుత్వాలను ప్రశ్నించారు. అదే తెలంగాణ ప్రత్యేకత. కానీ, రాష్ట్రం ఏర్పడిన తర్వాత పరిస్థితులు ఆశించిన విధంగా మారలేదనే విమర్శలు రోజురోజుకీ బలపడుతున్నాయి. ముఖ్యంగా పౌర సమాజంలో, మేధావుల వర్గంలో ఏర్పడిన చీలికలు తెలంగాణ భవిష్యత్తుపై అనేక సందేహాలు రేకెత్తిస్తున్నాయి. కొంత మంది రాజకీయ పార్టీలకు అనుగుణంగా, వారికి లబ్ధి చేకూర్చడానికి, ఏదో ఒక పని చేస్తూనే ఉన్నారు.

ఉద్యమాల నుంచి అధికారాల దాకా – మారిన మానసికత
ఒకప్పుడు ప్రజల సమస్యల కోసం నిర్భయంగా పోరాడిన మేధావులు, ఇప్పుడు రాజకీయ పార్టీల చుట్టూ తిరుగుతున్నారనే అభిప్రాయం బలపడుతోంది. ఉద్యమ కాలంలో ఎలాంటి లాభనష్టాలు ఆలోచించకుండా పోరాడిన వారు, రాష్ట్రం వచ్చిన తర్వాత పదవులు, హోదాలు, గుర్తింపుల కోసం ప్రయత్నించడం ప్రజల్లో అసహనాన్ని కలిగిస్తోంది. గత పదేళ్లలో కొంతమంది మేధావులు ప్రభుత్వ పదవులు పొందడం, అధికార వర్గాలతో దగ్గరవడం వల్ల ఈ ధోరణి మరింత పెరిగింది. ఇది వ్యక్తిగతంగా వారికి లాభదాయకమే కావచ్చు, కానీ పౌర సమాజం బలహీనపడటానికి కారణమవుతోంది. ప్రజలు ఇప్పుడు ఒక ప్రశ్న అడుగుతున్నారు—‘‘మా కోసం పోరాడిన వాళ్లు ఎక్కడికి పోయారు?’’

వర్గాలుగా విడిపోయిన మేధావులు
తెలంగాణలో ఒకప్పుడు మేధావుల మధ్య ఉన్న ఐక్యత ఇప్పుడు కనిపించడం లేదు. కులం, మతం, వర్గం, సిద్ధాంతం అనే పేర్లతో విభజన పెరిగింది. ప్రతి వర్గం తన వర్గానికి అనుకూలంగా మాట్లాడుతున్నట్లు ప్రజలకు అనిపిస్తోంది. ప్రెస్‌మీట్లు, ప్రకటనలకే పరిమితమైపోయిన ఈ మేధావుల పాత్ర ప్రజలకు దూరమవుతోంది.
ఈ విభజన వల్ల అసలు సమస్యలు వెనుకబడిపోతున్నాయి. రైతుల సమస్యలు, నిరుద్యోగం, విద్యా వ్యవస్థలో లోపాలు, ఆరోగ్య రంగంలో సమస్యలు—ఇవన్నీ చర్చకు రావడం తగ్గిపోయింది. బదులుగా భావోద్వేగాలపై ఆధారపడిన చర్చలు పెరిగాయి.

ప్రజాసమస్యలపై మౌనం – ప్రమాదకర ధోరణి
గత కొన్ని సంవత్సరాల్లో ప్రభుత్వాలు ఇచ్చిన హామీల అమలుపై సరైన చర్చ జరగడం లేదు. ఎన్నికల సమయంలో ఇచ్చిన హామీలు అమలు కాకపోయినా, వాటిని గట్టిగా ప్రశ్నించే మేధావుల స్వరం వినిపించడం లేదు. పాత పథకాలు ఆపివేయబడినా, కొత్త విధానాలు ప్రజలకు ఇబ్బందులు కలిగించినా, వాటిపై సమగ్ర చర్చ లేకపోవడం ఆందోళనకరం.
ప్రభుత్వాలను ప్రశ్నించడం అంటే వ్యతిరేకించడం కాదు. అది ప్రజాస్వామ్యంలో అత్యవసరమైన ప్రక్రియ. కానీ ఇప్పుడు ప్రశ్నించడమే  ప్రమాదంగా మారుతున్నదనే భావన ఏర్పడుతోంది. పౌర హక్కుల గురించి మాట్లాడినా, ప్రజల సమస్యలను లేవనెత్తినా ‘‘దేశద్రోహం’’ అనే ముద్ర వేయబడుతున్న వాతావరణం ఏర్పడింది.

విశ్వవిద్యాలయాల్లో క్షీణిస్తున్న స్వేచ్ఛ
ఒకప్పుడు విశ్వవిద్యాలయాలు చర్చలకు, వాదప్రతివాదాలకు కేంద్రంగా ఉండేవి. ఇప్పుడు ఆ స్వేచ్ఛ క్రమంగా తగ్గిపోతోందనే విమర్శలు ఉన్నాయి. విద్యార్థులు, అధ్యాపకులు స్వేచ్ఛగా సమావేశాలు నిర్వహించడంలో ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నారు. ఈ పరిస్థితిని ప్రశ్నించే మేధావుల స్వరం కూడా బలహీనమవుతోంది.
ఇది కేవలం విద్యా రంగానికే కాదు, సమాజానికి కూడా ప్రమాదకరం. ఎందుకంటే విశ్వవిద్యాలయాలే కొత్త ఆలోచనలకు పుట్టినిల్లు.

మేధావుల పాత్ర – పునర్విమర్శ అవసరం
మేధావుల పాత్ర ప్రభుత్వానికి అనుకూలంగా ఉండటమే కాదు; ప్రజలకు అండగా నిలబడటం కూడా. ప్రభుత్వంతో కలిసి పనిచేయడం తప్పు కాదు, కానీ అదే సమయంలో ప్రజల సమస్యలను కూడా గట్టిగా లేవనెత్తాలి. ఈ సమతుల్యత కోల్పోతే మేధావులపై ప్రజల నమ్మకం దెబ్బతింటుంది. ఇప్పుడు అదే జరుగుతోంది. మేధావులు మౌనంగా ఉండటం వల్ల ప్రభుత్వాల నిర్ణయాలు ప్రశ్నించబడడం లేదు. ఫలితంగా ప్రజలకు న్యాయం జరగడం ఆలస్యం అవుతోంది.

తెలంగాణ ప్రత్యేకతను కాపాడాలంటే?
తెలంగాణ ఉద్యమం కేవలం రాజకీయ ఉద్యమం కాదు; అది అస్తిత్వ పోరాటం. ఆ ఉద్యమంలో పౌర సమాజం కీలక పాత్ర పోషించింది. ఇప్పుడు అదే పౌర సమాజం బలహీనపడితే, తెలంగాణ అస్తిత్వం  ప్రమాదంలో పడుతుంది. మేధావులు మళ్లీ ఉద్యమ స్ఫూర్తితో ముందుకు రావాలి. వర్గాలకతీతంగా, స్వార్థాలకు అతీతంగా, ప్రజల సమస్యలను ప్రాధాన్యంగా తీసుకోవాలి. కులం, మతం, ప్రాంతం అనే భేదాలు పక్కన పెట్టి సమగ్ర దృష్టితో వ్యవహరించాలి.

మౌనం కాదు, ప్రశ్నే పరిష్కారం
ప్రజాస్వామ్యంలో మౌనం ప్రమాదకరం. ప్రశ్నించడం, చర్చించడం, విమర్శించడం – ఇవి ప్రజాస్వామ్య బలానికి సూచనలు. తెలంగాణలో మేధావులు ఈ బాధ్యతను మళ్లీ గుర్తించాలి. రాజకీయ పార్టీల కనుసన్నల్లో కాకుండా, రాజ్యాంగం ఇచ్చిన స్వేచ్ఛను వినియోగిస్తూ నిర్భయంగా మాట్లాడాలి. ప్రజల సమస్యలపై గళమెత్తాలి. ఎన్నికల హామీల అమలు కోసం ప్రభుత్వాలను ఒత్తిడి చేయాలి.

తెలంగాణ చరిత్రలో మేధావులు ఎప్పుడూ మార్గదర్శకులు. ఇప్పుడు కూడా అదే పాత్ర పోషించాల్సిన అవసరం ఉంది. కానీ ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో వారు ఆ బాధ్యతను విస్మరిస్తున్నారనే విమర్శలు వస్తున్నాయి. ఈ పరిస్థితి మారాలి. పౌర సమాజం మళ్లీ చైతన్యవంతం కావాలి. మేధావులు ప్రజలకు దగ్గర కావాలి. రాజకీయాల మాయలో కాకుండా, నిజాయితీతో, ధైర్యంతో ముందుకు రావాలి. అప్పుడు మాత్రమే తెలంగాణ తన అసలు స్వరూపాన్ని కాపాడుకోగలదు. లేకపోతే ఉద్యమాల గడ్డగా పేరొందిన ఈ నేల, మౌనంగా మారిపోవడం అనివార్యం అవుతుంది.