కేసీఆర్ ఫెయిలైనకాడ రేవంత్ స‌క్సెస్ అవుతాడా

తెలంగాణ జల రాజకీయాలు ఎల్లప్పుడూ కేవలం సాంకేతిక అంశాలపైనే కాకుండా, రాష్ట్ర అధికార పీఠాన్ని శాసించే వ్యూహాత్మక రాజకీయ సమీకరణాలపైనే నడుస్తుంటాయి. ఈ నేపథ్యంలో ఇటీవల ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి మహారాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి దేవేంద్ర ఫడ్నవీస్‌కు రాసిన ఒకే ఒక్క అధికారిక లేఖ ప్రస్తుతం ఉత్తర తెలంగాణ రాజకీయాలను  కుదిపేస్తోంది. కాళేశ్వరం ఎత్తిపోతల పథకం పరిధిలోని మేడిగడ్డ, అన్నారం, సుందిళ్ల బ్యారేజీల వైఫల్యాల తర్వాత, కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం వేసిన అత్యంత వ్యూహాత్మక అడుగుగా ఈ లేఖను విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. గతంలో బీఆర్ఎస్ ప్రభుత్వం మహారాష్ట్రతో కుదుర్చుకున్న 148 మీటర్ల తుమ్మిడిహెట్టి బ్యారేజీ ఎత్తును, ఇప్పుడు రేవంత్ రెడ్డి మళ్లీ 150 మీటర్లకు పెంచాలని డిమాండ్ చేయడం వెనుక సాంకేతిక కారణాలతోపాటు లోతైన రాజకీయ ఎజెండా దాగి ఉన్నది. ఉత్తర తెలంగాణలోని ఆదిలాబాద్, నిజామాబాద్, కరీంనగర్, మెదక్ జిల్లాల ఓటర్లను ఆకర్షించేందుకు కాంగ్రెస్ రూపొందించిన ఈ భారీ వ్యూహం, కేసీఆర్ విఫలమైన జల దౌత్యంలో రేవంత్ రెడ్డి సక్సెస్ కాగలరా అనే చర్చను రేకెత్తిస్తోంది. బీఆర్ఎస్ హయాంలో నిర్మించిన కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టు వైఫల్యం కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వానికి బలమైన రాజకీయాస్త్రంగా మారింది. మేడిగడ్డ బ్యారేజీలోని బ్లాక్ 7 పిల్లర్లు కుంగిపోవడం, అనుబంధ బ్యారేజీల్లో సాంకేతిక లోపాలు తలెత్తడం వల్ల ప్రాజెక్టు మనుగడే ప్రశ్నార్థకమైంది. జాతీయ డ్యామ్ భద్రతా సంస్థ (ఎన్డీఎస్ఏ) తన నివేదికలో మేడిగడ్డ బ్యారేజీలోని బ్లాక్ 7 దెబ్బతినడం పూడ్చలేని నష్టమని స్పష్టం చేస్తూ అక్కడి గేట్ల నిర్వహణను నిలిపివేయాలని సిఫార్సు చేసింది. ఈ పరిస్థితుల్లో కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం మేడిగడ్డ, అన్నారం, సుందిళ్ల బ్యారేజీలకు అత్యవసర మరమ్మతులు చేయిస్తూనే, ప్రతి 1.5 మీటర్లకు స్టాండర్డ్ పెనెట్రేషన్ టెస్టులు, ప్రతి 3 మీటర్లకు పర్మియబిలిటీ టెస్టులు నిర్వహించాలని ఆదేశించింది. ఈ పరిణామాల నేపథ్యంలో గత ప్రభుత్వం చేపట్టిన నిర్మాణాలపై విచారణ జరిపిన జస్టిస్ పీసీ ఘోష్ కమిషన్ 660 పేజీల నివేదికను అసెంబ్లీలో సమర్పించింది. ప్రాజెక్టు ప్రణాళిక, ఆమోదం, నిర్మాణం, నిర్వహణలో తీవ్రమైన నిర్ల‌క్ష్యం, ఆర్థిక అవకతవకలు జరిగాయని కమిషన్ తేల్చింది. ముఖ్యంగా పూర్వపు ప్రాణహిత-చేవెళ్ల ప్రాజెక్టు డిజైన్‌ను మార్చి కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టుగా మార్చడం వల్ల దాదాపు రూ.6,000 కోట్ల విలువైన పూర్తయిన పనులు నిరుపయోగంగా మారాయని, టన్నెల్ లైనింగ్, నింపడం కోసం అదనంగా రూ. 1,500 కోట్లు ఖర్చు చేయాల్సి వచ్చిందని కమిషన్ అంచనా వేసింది. ఈ నివేదిక ఆధారంగా ప్రభుత్వం తీసుకునే చర్యలకు తాత్కాలిక బ్రేక్ పడింది. 2026 ఏప్రిల్ నెలలో తెలంగాణ హైకోర్టు ఘోష్ కమిషన్ నివేదికపై తదుపరి చర్యలను నిలిపివేస్తూ తీర్పునిచ్చింది. విచారణలో భాగంగా సెక్షన్ 8 కింద నోటీసులు ఇవ్వకుండా నివేదిక సిద్ధం చేయడం ద్వారా సహజ న్యాయ సూత్రాలను ఉల్లంఘించారని హైకోర్టు పేర్కొనడం బీఆర్ఎస్ శ్రేణులకు ఊరటనిచ్చింది. దీంతో ఆ పార్టీ నాయకులు ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి రైతులకు క్షమాపణలు చెప్పాలని డిమాండ్ చేస్తూ మేడిగడ్డ మరమ్మతులను వేగవంతం చేయాలని ఒత్తిడి తెచ్చారు.

150 మీటర్ల మధ్యేమార్గం

మహారాష్ట్ర అంగీకరించిన 148 మీటర్ల పూర్తి జలాశయ మట్టం (ఎఫ్ఆర్ఎల్) ఉత్తర తెలంగాణ జిల్లాల తాగు, సాగునీటి అవసరాలను తీర్చడానికి ఏమాత్రం సరిపోదని నీటిపారుదల నిపుణులు అభిప్రాయపడ్డారు. ఈ ఎత్తు వద్ద బ్యారేజీ నిల్వ సామర్థ్యం కేవలం 1 టీఎంసీకి పడిపోతుందని, దీనివల్ల ప్రతిపాదిత 160 టీఎంసీల నీటిని తరలించడం అసాధ్యమని తేలింది. దీనికి భిన్నంగా అసలు ప్రతిపాదన అయిన 152 మీటర్ల వద్ద బ్యారేజీ నిర్మిస్తే మహారాష్ట్ర భూభాగాలు,  వన్యప్రాణుల అభయారణ్యాలు భారీగా ముంపునకు గురవుతాయని మహారాష్ట్ర తీవ్ర అభ్యంతరం వ్యక్తంచేసింది. ఈ  ప్రతిష్టంభనను తొలగించడానికి రేవంత్ రెడ్డి ప్రభుత్వం 150 మీటర్ల ‘మధ్యేమార్గాన్ని’ ఎంచుకున్నది. 150 మీటర్ల ఎత్తుతో బ్యారేజీని నిర్మిస్తే కనీసం 100 టీఎంసీల నీటిని తక్కువ విద్యుత్ ఖర్చుతో కేవలం గురుత్వాకర్షణ (గ్రావిటీ) ద్వారా తరలించవచ్చని నిపుణుల కమిటీ సమర్పించిన ప్రజంటేషన్‌లో స్పష్టమైంది. ఈ ఎత్తు పెంచడం వల్ల మహారాష్ట్రలో ముంపు కేవలం 300 అదనపు ఎకరాలకు మాత్రమే పరిమితమవుతుందని తెలంగాణ ప్రభుత్వం అంచనా వేసింది. ఈ ముంపునకు గాను మహారాష్ట్ర భూనిర్వాసితులకు అవసరమైన పరిహారాన్ని పూర్తిగా తెలంగాణ ప్రభుత్వమే భరిస్తుందని రేవంత్ రెడ్డి ప్రకటించారు. మహారాష్ట్ర పరిధిలోని దాదాపు 2,000 ఎకరాల భూసేకరణ ఖర్చును కూడా భరించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నామని తెలంగాణ ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది.

నాలుగు కాలువల అలైన్‌మెంట్లు 

తుమ్మిడిహెట్టి బ్యారేజీ పునరుజ్జీవనాన్ని కేవలం రాజకీయ ప్రకటనలకే పరిమితం చేయకుండా కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం సాంకేతిక కసరత్తును కూడా వేగవంతం చేసింది. తుమ్మిడిహెట్టి నుంచి శ్రీపాద ఎల్లంపల్లి ప్రాజెక్టుకు నీటిని మళ్లించేందుకు నాలుగు ప్రత్యామ్నాయ కాలువల అలైన్‌మెంట్లను పరిశీలిస్తోంది. ఈ నాలుగు అలైన్‌మెంట్ల ఆర్థికపరమైన వ్యయాలు, ప్రయోజనాలు, సాంకేతిక లోపాలను అధ్యయనం చేయడానికి ఆర్వీ అసోసియేట్స్, ఐఐటీ హైదరాబాద్ బృందాలను రంగంలోకి దించింది. ఈ రెండు సంస్థలు సంయుక్తంగా సమర్పించిన నివేదికను ప్రస్తుతం ప్రభుత్వం పరిశీలిస్తోంది. ఈ ప్రాజెక్టు పునరుద్ధరణకు గతంలో చేసిన పనులే ప్రధాన పునాది. విభజనకు ముందు ప్రాణహిత-చేవెళ్ల ప్రాజెక్టు కింద తెలంగాణ ప్రభుత్వం దాదాపు రూ. 11,000 కోట్లు ఖర్చు చేసింది. దీని పరిధిలో ఇప్పటికే 71.5 కి.మీ మేర ప్రధాన కాలువల తవ్వకం పనులు పూర్తయ్యాయి. బ్యారేజీ ఎత్తును 150 మీటర్లకు పెంచడం ద్వారా ఈ నిలిచిపోయిన కాలువల నెట్‌వర్క్‌ను పునరుద్ధరించి ఉత్తర తెలంగాణలోని లక్షలాది ఎకరాలకు తక్కువ వ్యయంతో సాగునీరు అందించవచ్చని ప్రభుత్వ అంచనా.

కేంద్రంపై ఒత్తిడి

ఈ వ్యవహారంలో రేవంత్ రెడ్డి కేవలం మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వంతోనేకాక కేంద్రంలోని బీజేపీ సర్కార్‌తో కూడా వ్యూహాత్మక పోరాటాన్ని ప్రారంభించారు. 2014 లో ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో పోలవరం బహుళార్థసాధక ప్రాజెక్టు నిర్మాణం కోసం తెలంగాణలోని ఖమ్మం జిల్లాకు చెందిన ఏడు మండలాలను కేంద్ర ప్రభుత్వం ఏపీలో విలీనం చేసిన పూర్వ రంగాన్ని రేవంత్ రెడ్డి తెరపైకి తెచ్చారు. ఆనాడు ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రయోజనాల కోసం కేంద్ర ప్రభుత్వం చొరవ తీసుకున్నప్పుడు నేడు తెలంగాణ రైతాంగ ప్రయోజనాల కోసం మహారాష్ట్ర నుంచి 2,000 ఎకరాల భూమిని సేకరించడానికి ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ ఎందుకు జోక్యం చేసుకోరని ప్రశ్నించారు. ఈ క్రమంలోనే కేంద్ర మంత్రి కిషన్ రెడ్డిని కూడా లక్ష్యంగా చేసుకున్నారు. కిషన్ రెడ్డి తెలంగాణ ప్రయోజనాల కోసం కాకుండా మౌనంగా ఉంటున్నారని విమర్శిస్తూ, ఆయన మధ్యవర్తిగా వ్యవహరించి మహారాష్ట్రలోని దేవేంద్ర ఫడ్నవీస్ ప్రభుత్వంతో చర్చలు జరిపించాలని డిమాండ్ చేశారు. దీనితోపాటు ఈ అంశాన్ని రైతుల ఆగ్రహంతో ముడిపెడుతూ కేంద్రం గనుక రాష్ట్రంలో కొనుగోలు చేసిన 75 లక్షల టన్నుల వడ్లు, 20 లక్షల టన్నుల మక్కలను జూలై 15 లోగా సేకరించకపోతే, ఆ వడ్లు, మక్కలను కిషన్ రెడ్డి నివాసం ముందు లేదా బీజేపీ రాష్ట్ర కార్యాలయం ముందు కుమ్మరిస్తామని తీవ్ర హెచ్చరికలు జారీచేశారు. దీనివల్ల బీజేపీ జాతీయ నాయకత్వం, స్థానిక బీజేపీ నేతలు రక్షణాత్మక ధోరణిలోకి వెళ్లాల్సి వచ్చింది.

బీఆర్ఎస్ తీవ్ర విమర్శలు, బడ్జెట్ కొరత వాస్తవాలు

మరోవైపు, కాంగ్రెస్ చేస్తున్న ఈ హదావుడిని ప్రతిపక్ష బీఆర్ఎస్ తీవ్రంగా ఖండిస్తోంది. నీటిపారుదల శాఖ మాజీ మంత్రి తన్నీరు హరీశ్ రావు కాంగ్రెస్ చేపట్టిన తుమ్మిడిహెట్టి సందర్శనను ఒక “పబ్లిసిటీ స్టంట్”గా అభివర్ణించారు. మేడిగడ్డ బ్యారేజీ మరమ్మతులను ఉద్దేశపూర్వకంగా ఆలస్యం చేస్తూ, రాబోయే కరువు పరిస్థితుల నుంచి ప్రజల దృష్టిని మళ్లించడానికే ఈ తుమ్మిడిహెట్టి డ్రామాను తెరపైకి తెచ్చారని విమర్శించారు. అంతేకాక కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం ఈ ప్రాజెక్టు పట్ల చూపిస్తున్న చిత్తశుద్ధిని బడ్జెట్ కేటాయింపుల ద్వారా హరీశ్ రావు ప్రశ్నించారు. ఇంత పెద్ద ఎత్తున ప్రతిపాదిస్తున్న ప్రాజెక్టుకు ప్రభుత్వం కేటాయించిన నిధులు అత్యల్పంగా ఉన్నాయన్నారు. 2024-25 లో కేవలం రూ. 2 కోట్లు, ఆ తర్వాతి కాలంలో రూ.30 కోట్లు, ప్రస్తుత సంవత్సరంలో కేవలం రూ.50 కోట్లు మాత్రమే కేటాయించారంటూ వేల కోట్ల రూపాయలు అవసరమయ్యే ప్రాజెక్టును ఈ నామమాత్రపు కేటాయింపులతో ఎలా పూర్తి చేస్తారని ప్రశ్నించారు.

ఈ ప్రాజెక్టు చుట్టూ ఉన్న పర్యావరణ సున్నిత ప్రాంతాలు, అటవీ భూముల వివాదాలు, సుప్రీంకోర్టులో పెండింగ్‌లో ఉన్న కేసులను పరిష్కరించడంలో కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం విఫలమైందని బీఆర్ఎస్ ఆరోపిస్తోంది. గతంలో కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో, మహారాష్ట్రలో, కేంద్రంలో ఏకకాలంలో అధికారంలో ఉన్నప్పటికీ ప్రాణహిత ప్రాజెక్టులో ఒక్క అడుగు కూడా ముందుకు వేయలేకపోయిందని, కేవలం కాంట్రాక్టర్లకు రూ. 2,300 కోట్ల మొబిలైజేషన్ అడ్వాన్సులు ఇచ్చి చేతులు దులుపుకుందని బీఆర్ఎస్ నేతలు తీవ్ర విమర్శలు గుప్పించారు.

రాజకీయ చదరంగంలో సాగునీటి వ్యూహాలు

ఉత్తర తెలంగాణ సాగునీటి రంగంలో తుమ్మిడిహెట్టి బ్యారేజీ ఎత్తు పెంపు ప్రతిపాదన సాంకేతిక, రాజకీయ శక్తుల మధ్య పెద్ద చదరంగాన్ని సృష్టించింది. ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి ప్రతిపాదించిన 150 మీటర్ల బ్యారేజీ ఎత్తు సాంకేతికంగా గురుత్వాకర్షణ శక్తిని ఉపయోగించుకోవడానికి, రాష్ట్రానికి భారీ విద్యుత్ ఖర్చులను ఆదా చేయడానికి అత్యంత అనువైన మార్గంగా కనిపిస్తున్నప్పటికీ, దీని వెనుకనున్న రాజకీయ సవాళ్లు తక్కువ కాదు. మహారాష్ట్రతో ద్వైపాక్షిక సంబంధాలు, అటవీ, పర్యావరణ అనుమతులు, బడ్జెట్ నిధుల కొరత వంటి అనేక అడ్డంకులు ఇంకా తొలగాల్సి ఉన్నది. బీఆర్ఎస్ విమర్శిస్తున్నట్టు ఇది కేవలం బడ్జెట్ కేటాయింపుల్లేని తాత్కాలిక రాజకీయ ఆరోపణల నినాదంగా మిగిలిపోకుండా ఉండాలంటే కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం అత్యంత వేగంగా కేంద్రంతోనూ, మహారాష్ట్రతోనూ తదుపరి రౌండ్ చర్చలను ముగించాల్సి ఉంటుంది. రేవంత్ రెడ్డి విసిరిన ఈ లేఖ, తదనంతర ఆందోళనలు ఉత్తర తెలంగాణ రైతాంగంలో కాంగ్రెస్ పట్ల నమ్మకాన్ని పెంచేలా చేయగలిగాయి. అయితే క్షేత్రస్థాయిలో బ్యారేజీ నిర్మాణం పూర్తయి, కాలువల్లో నీరు పారినప్పుడే కేసీఆర్ విఫలమైన చోట రేవంత్ రెడ్డి విజయం సాధించారనే వాస్తవం రుజువు కాగలదు.

తెలుగు జాతీయ వార్తలు, ప్రత్యేక కథనాలు, ట్రెండింగ్ వీడియోలు కోసం Prajatantra వెబ్‌సైట్ ను సందర్శించండి. తాజా అప్‌డేట్స్ కోసం మా X (Twitter), Facebook, WhatsApp ఛానల్ ను ఫాలో కండి.. అలాగే మా ప్రజాతంత్ర, యూట్యూబ్ చానల్ ను సబ్ స్క్రైబ్ చేసుకోండి..   మీ అభిప్రాయాన్ని కామెంట్ రూపంలో పంచుకోండి. మీ స్నేహితులు, కుటుంబ సభ్యులతో షేర్ చేయడం మర్చిపోవద్దు.