రైతుకు ఊరట, పల్లెకు పునర్జీవం!

గ్రామీణ భారతదేశానికి రైతు వెన్నెముక అయితే, కూలీ ఆ రైతు శ్రమకు జీవం. రైతు భూమిని నమ్ముకుని పంట పండిస్తాడు… కూలీ తన చెమటను నమ్ముకుని జీవిస్తాడు. ఈ ఇద్దరూ బలంగా ఉంటేనే పల్లె బలంగా ఉంటుంది. కానీ నేటి పరిస్థితి చూస్తే ఈ సహజ సమతుల్యం దెబ్బతింటోంది. ఒకవైపు చిన్న, సన్నకారు రైతులు పెరుగుతున్న కూలీ ఖర్చులతో, కూలీల కొరతతో తీవ్ర ఇబ్బందులు పడుతున్నారు. మరోవైపు ఉపాధి హామీ పనులు వ్యవసాయానికి దూరంగా సాగుతుండటంతో, రైతు పొలంలో అవసరమైన సమయంలో పని దొరకక వ్యవసాయం మరింత భారంగా మారుతోంది. ముఖ్యంగా నాట్లు, కలుపు, కూరగాయలు, పప్పులు, ఉద్యాన పంటలు వంటి ఎక్కువ శ్రమ అవసరమైన రంగాల్లో ఈ సమస్య మరింత తీవ్రమైంది.

దేశంలో ఎక్కువ మంది రైతులు చిన్న భూస్వాములే. వారికి వ్యవసాయం లాభం ఇవ్వాలంటే కేవలం విత్తనాలు, ఎరువులు సరిపోవు… కూలీ కూడా అందుబాటులో ఉండాలి. కానీ ప్రస్తుతం ఉపాధి హామీ పనులు చెరువుల పూడికతీత, మట్టి పనులు, గ్రామీణ నిర్మాణాల వరకే ఎక్కువగా పరిమితమవుతున్నాయి. గ్రామీణ ఉపాధి కల్పనలో ఇవి ఉపయోగకరమైనప్పటికీ, రైతు పొలానికి ప్రత్యక్షంగా బలం చేకూర్చే విధంగా వ్యవస్థ పూర్తిగా పనిచేయడం లేదు. ఫలితంగా రైతు తన పొలంలో పని చేయించుకోవడానికి అధిక వ్యయం భరించాల్సి వస్తోంది. శ్రమ ఎక్కువగా అవసరమయ్యే పప్పులు, కూరగాయలు, మిల్లెట్లు, పండ్ల తోటలు వంటి వైవిధ్య పంటల నుంచి రైతు వెనక్కి తగ్గి, తక్కువ శ్రమతో లేదా హామీ ఉన్న పంటల వైపు మొగ్గు చూపుతున్నాడు.

ఇది కేవలం రైతు సమస్య కాదు… ఇది భవిష్యత్తు ఆహార భద్రతకు సంబంధించిన అంశం. ఒకప్పుడు గ్రామాల్లో పెరటి తోటలు, పప్పులు, నూనెగింజలు, పశుగ్రాసం, పశుసంపద అన్నీ కలిసి ఒక సమగ్ర జీవన విధానంగా ఉండేవి. ఇప్పుడు ఒక్క పంట ఆధారిత వ్యవసాయం పెరగడం వల్ల మట్టి సారం తగ్గుతోంది, పోషకాహారం తగ్గుతోంది, నీటి వినియోగం పెరుగుతోంది. కాబట్టి ఉపాధి హామీని వ్యవసాయంతో అనుసంధానం చేయడం అంటే కేవలం రైతుకు కూలీ అందించడం కాదు… పల్లె జీవన వ్యవస్థను మళ్లీ సమతుల్యం చేయడం. చిన్న రైతుల పెరటి తోటలు, పప్పుధాన్యాలు, కూరగాయల సాగు, పశుగ్రాసం, భూమి సమతలీకరణ, సేంద్రియ ఎరువుల తయారీ, నీటి సంరక్షణ వంటి పనులకు ఉపాధి హామీని అనుసంధానం చేస్తే రైతుకు కూలీ భారం తగ్గుతుంది. అదే సమయంలో కూలీలకు తమ గ్రామంలోనే స్థిరమైన ఉపాధి లభిస్తుంది. పట్టణాలకు వలస తగ్గుతుంది. మహిళలకు, వెనుకబడిన వర్గాలకు మరింత జీవన భద్రత లభిస్తుంది. రైతు వైవిధ్య పంటల వైపు తిరిగి అడుగులు వేయగలడు. గ్రామీణ కుటుంబాల్లో పోషకాహారం మెరుగుపడుతుంది.

కొన్ని రాష్ట్రాల్లో ఇప్పటికే వ్యవసాయ అనుబంధ రంగాల్లో ఉపాధి హామీ వినియోగం మంచి ఫలితాలు ఇచ్చింది. పండ్ల తోటలు, భూసంరక్షణ, నీటి వినియోగ సామర్థ్యం పెంపు వంటి కార్యక్రమాల్లో రైతులు లాభపడ్డారు. అంటే సరైన ప్రణాళిక, నిజాయితీ, పారదర్శకత ఉంటే ఇది అసాధ్యం కాదు. అసలు అవసరం ప్రభుత్వ సంకల్పం.

ప్రభుత్వాలు తరచూ గ్రామాభివృద్ధి గురించి చెబుతాయి. కానీ నిజమైన గ్రామాభివృద్ధి అంటే రైతు పొలం లాభదాయకం కావడం. కూలీకి పని దొరకడం. రైతు ఖర్చు తగ్గడం. పంట వైవిధ్యం పెరగడం. గ్రామం స్వయం సమృద్ధి సాధించడం. ఉపాధి హామీని వ్యవసాయంతో అనుసంధానం చేయడం ద్వారా ఈ నాలుగు లక్ష్యాలు ఒకేసారి సాధ్యమవుతాయి.

అవినీతి, అమలు లోపాలు, వ్యక్తిగత ప్రయోజనాల భయం వంటి అభ్యంతరాలు ఉండొచ్చు. కానీ వాటిని కారణంగా చూపి రైతు అవసరాన్ని నిర్లక్ష్యం చేయడం సమంజసం కాదు. గ్రామ సభల పర్యవేక్షణ, సామాజిక తనిఖీలు, డిజిటల్ పర్యవేక్షణ, చిన్న రైతులకు ప్రాధాన్యత వంటి పద్ధతులతో పారదర్శకత సాధ్యమే. నిజానికి దేశ భవిష్యత్తును కాపాడే విధానాల్లో ఇది ఒకటి కావాలి.

ఇప్పుడు వ్యవసాయానికి అవసరమైనది కేవలం పథకాలు కాదు… సమగ్ర దృష్టి. రైతు బతికితేనే గ్రామం బతుకుతుంది. గ్రామం బతికితేనే దేశ ఆహార భద్రత బలపడుతుంది. కాబట్టి ఉపాధి హామీ పథకం చేతులు రైతు పొలానికి చేరాలి. రైతు అడిగేది దానం కాదు… తన భూమిని నిలబెట్టే విధాన మద్దతు. రైతు చెమటకు ప్రభుత్వ పథకం తోడైతే, అది కేవలం పంటనే కాదు… గ్రామీణ భారత భవిష్యత్తును కూడా పండిస్తుంది. ఇక ఆలస్యం చేయరాదు. గుంతలు తవ్వే చేతులు పొలం దున్నే రైతుకు తోడైతేనే నిజమైన అభివృద్ధి. ఉపాధి హామీ వ్యవసాయాన్ని చేరిన రోజే పల్లెకు కొత్త ఊపిరి, రైతుకు కొత్త నమ్మకం, దేశానికి మరింత సురక్షితమైన భవిష్యత్తు లభిస్తుంది. ఇది రైతు కోసం తీసుకునే నిర్ణయం మాత్రమే కాదు… భారత భవిష్యత్తును కాపాడే చారిత్రక నిర్ణయం.