విద్యారంగ సంస్కరణలా? వ్యవస్థ విధ్వంసమా?

“ఇంటి ముంగిట బడి లేకపోతే, ఆర్థిక స్తోమత లేని బడుగు, బలహీన, దళిత, గిరిజన, మైనారిటీ వర్గాల పిల్లలు, ముఖ్యంగా ఆడపిల్లలు చదువును మధ్యలోనే ఆపేసే దుస్థితి దాపురిస్తుంది. కిలోమీటర్ల దూరం ప్రయాణించి పక్క ఊర్లకు వెళ్లి చదువుకునే సామాజిక వాతావరణం, భద్రత ఇంకా మన గ్రామాల్లో పూర్తిస్థాయిలో నెలకొనలేదు. దీనివల్ల డ్రాపౌట్ల సంఖ్య విపరీతంగా పెరిగిపోయి, బాల్యమంతా చదువుకు దూరమై మళ్లీ పాత రోజుల్లో లాగా బాలకార్మిక వ్యవస్థ వైపు మళ్లే ప్రమాదం పొంచి ఉంది.”

రేవంత్ సర్కార్ ఆలోచించాల్సిందే!

తెలంగాణ విద్యావ్యవస్థ పునాదులను తీవ్రంగా కదిలించేలా, రాష్ట్రంలోని దాదాపు ఇరవై మూడు వేల ప్రభుత్వ పాఠశాలలను మూసివేసే దిశగా కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం అడుగులు వేస్తోందన్న వార్త సమాజంలో తీవ్ర కలకలం సృష్టిస్తోంది. బెంగళూరు వేదికగా ముఖ్యమంత్రి ఎనుముల రేవంత్ రెడ్డి ప్రకటించిన ఈ ‘క్లస్టరింగ్’ లేదా విలీన విధానంపై రాష్ట్రంలోని మేధావులు, జస్టిస్ బి. సుదర్శన్ రెడ్డి, ప్రొఫెసర్ హరగోపాల్ వంటి హేమాహేమీలతో కూడిన పౌర సమాజం లేవనెత్తిన గళం పాలకుల కళ్లు తెరిపించాల్సిన సందర్భమిది. ప్రభుత్వ విద్యా రంగాన్ని బలోపేతం చేస్తామంటూ, నిరుపేదలకు కార్పొరేట్ స్థాయి విద్యను ఉచితంగా అందిస్తామంటూ అధికారంలోకి వచ్చిన కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం, ఇప్పుడు ఏకంగా బడుల సంఖ్యను ఇరవై ఏడు వేల నుంచి నాలుగు వేలకు కుదించాలనుకోవడం సంస్కరణ అనిపించుకోదు. ఇది అనాలోచిత విద్యా సంహారంగా మారే ప్రమాదం ఉందని విద్యావేత్తలు గట్టిగా హెచ్చరిస్తున్నారు. ఒక ఊరికి బడి అనేది కేవలం అక్షరాలు నేర్పే నాలుగు గోడల కేంద్రం కాదు, అదొక సామాజిక చైతన్య వేదిక, గ్రామీణ సంస్కృతికి అద్దం పట్టే నిలువుటద్దం. మేధావుల బహిరంగ లేఖలో పేర్కొన్నట్లు, ఈ నిర్ణయం గనుక క్షేత్రస్థాయిలో అమలైతే దాదాపు పదిహేను వేల గ్రామాలు ‘బడి లేని ఊళ్లుగా’ మారిపోయే ప్రమాదం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. ఇది రాజ్యాంగం కల్పించిన ప్రాథమిక హక్కులను, కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రతిష్టాత్మకంగా తెచ్చిన ఉచిత నిర్బంధ విద్యాహక్కు చట్టాన్ని బాహాటంగా తుంగలో తొక్కడమే అవుతుంది.

ఇంటి ముంగిట బడి లేకపోతే, ఆర్థిక స్తోమత లేని బడుగు, బలహీన, దళిత, గిరిజన, మైనారిటీ వర్గాల పిల్లలు, ముఖ్యంగా ఆడపిల్లలు చదువును మధ్యలోనే ఆపేసే దుస్థితి దాపురిస్తుంది. కిలోమీటర్ల దూరం ప్రయాణించి పక్క ఊర్లకు వెళ్లి చదువుకునే సామాజిక వాతావరణం, భద్రత ఇంకా మన గ్రామాల్లో పూర్తిస్థాయిలో నెలకొనలేదు. దీనివల్ల డ్రాపౌట్ల సంఖ్య విపరీతంగా పెరిగిపోయి, బాల్యమంతా చదువుకు దూరమై మళ్లీ పాత రోజుల్లో లాగా బాలకార్మిక వ్యవస్థ వైపు మళ్లే ప్రమాదం పొంచి ఉంది. గత పాలకుల హయాంలో మూతపడిన ఆరు వేల బడులను మెరుగైన సదుపాయాలతో తిరిగి తెరుస్తామని, విద్యపై పెట్టే ఖర్చు భవిష్యత్తుపై పెట్టే పెట్టుబడి అని ఎన్నికల మేనిఫెస్టోలో ప్రగల్భాలు పలికిన కాంగ్రెస్ పార్టీ, అధికారంలోకి రాగానే ఇలాంటి తిరోగమన నిర్ణయానికి పూనుకోవడం ప్రజాస్వామ్య ద్రోహమే అవుతుంది. బడ్జెట్‌లో విద్యకు పదిహేను శాతం నిధులు ఇస్తామని వాగ్దానం చేసి, ఆచరణలో నిధుల కోత విధించడం పాలకుల ద్వంద్వ నీతిని స్పష్టం చేస్తోంది. ప్రభుత్వ బడుల్లో విద్యార్థుల సంఖ్య తగ్గడానికి కారణం పాలకుల నిర్లక్ష్యం, మౌలిక వసతుల లేమి, ఉపాధ్యాయుల కొరతే తప్ప, ప్రజలకు చదువుపై ఆసక్తి లేకపోవడం కాదు. ప్రైవేటు పాఠశాలల ఫీజుల దోపిడీని అదుపు చేసేందుకు జీవో నెంబర్ వన్ ను పకడ్బందీగా అమలు చేయడంలో వైఫల్యాలు కూడా ప్రభుత్వ పాఠశాలల పతనానికి కారణమయ్యాయి.

అయితే, ఈ సంక్లిష్టమైన వ్యవహారాన్ని కేవలం రాజకీయ కోణంలోనే కాకుండా పాలకుల పరిపాలనా వ్యూహం వైపు నుంచి కూడా నిశితంగా పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉంది. ఒకే ఒక్క విద్యార్థి లేదా ఐదుగురు విద్యార్థుల కోసం ఒక బడిని నడపడం, అక్కడ ఒకే ఉపాధ్యాయుడితో ఐదు తరగతుల పిల్లలకు నాణ్యమైన విద్య అందించడం ఆచరణాత్మకంగా అసాధ్యమనే వాదనలోనూ కొంత హేతుబద్ధత ఉంది. పాఠశాలల్లో విద్యార్థులు లేకపోయినా కేవలం భవనాలను కాపాడుకుంటూ కూర్చోవడం వల్ల ఆశించిన విద్యా ప్రమాణాలు సాధించలేమన్నది పాలకుల ఆలోచన కావచ్చు. వనరులను విచ్ఛిన్నం చేయడం కంటే, ఒక క్లస్టర్ పరిధిలో అన్ని రకాల ఆధునిక సదుపాయాలు, ప్రతీ సబ్జెక్టుకు నిపుణులైన ఉపాధ్యాయులు, డిజిటల్ ల్యాబ్‌లు, లైబ్రరీలు, ఆట స్థలాలు ఉన్న ఒక సమగ్రమైన మోడల్ స్కూల్ ను ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా పేద పిల్లలకు కార్పొరేట్ స్థాయి విద్యను అందించవచ్చనేది ప్రభుత్వ యోచన కావచ్చు. కానీ ఒకవేళ ప్రభుత్వం నిజంగానే విద్యా ప్రమాణాల మెరుగుదల కోసమే ఈ విలీన ప్రక్రియను చేపట్టదలిస్తే, ప్రతీ గ్రామం నుండి విద్యార్థులను సురక్షితంగా, ఉచితంగా స్కూలుకు చేర్చే బాధ్యతను ప్రభుత్వమే పూర్తిస్థాయిలో స్వీకరించాలి. అమెరికా, యూరప్ వంటి అభివృద్ధి చెందిన దేశాల్లో స్కూల్ బస్సుల ద్వారా విద్యార్థులను కేంద్రీకృత పాఠశాలలకు తరలించే పద్ధతి విజయవంతమైంది. కానీ మన దేశంలో, ముఖ్యంగా తెలంగాణ క్షేత్రస్థాయి మౌలిక వసతుల పరంగా అలాంటి పటిష్టమైన రవాణా ప్రణాళిక లేకుండా నేరుగా బడులను మూసివేస్తామనడం అత్యంత తొందరపాటు చర్య అవుతుంది.

రవాణా వ్యవస్థ సరిగ్గా లేని కారణంగా ఏ ఒక్క పేద బిడ్డ బడికి దూరమైనా, అది ఈ సంక్షేమ ప్రభుత్వానికి పెద్ద మచ్చగా మిగిలిపోతుంది. విద్య అనేది లాభనష్టాలను బేరీజు వేసే వ్యాపార రంగం కాదు, అది ఒక తరం భవిష్యత్తును తీర్చిదిద్దే అత్యున్నత సామాజిక బాధ్యత. బడ్జెట్ భారాన్ని తగ్గించుకోవడమే పరమావధిగా చూస్తే, అది సంక్షేమ ప్రభుత్వ లక్షణం అనిపించుకోదు. ప్రభుత్వాలు మారినప్పుడల్లా విద్యా విధానాలను ప్రయోగశాలలుగా మార్చడం వల్ల నష్టపోయేది విద్యార్థులే. ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి తన ప్రతిపాదనలపై మొండిగా ముందడుగు వేయకుండా, వెంటనే మేధావులు, ఉపాధ్యాయ సంఘాలు, పౌర సమాజంతో విస్తృతస్థాయి చర్చలు జరపాలి. క్షేత్రస్థాయి వాస్తవాలను గౌరవిస్తూ, ఏ ఒక్క పేద బిడ్డ కూడా దూరం కారణం చేత బడికి దూరం కాకుండా చూస్తూనే, విద్యా ప్రమాణాలను పెంచే సమతుల్య విధానాన్ని అవలంబించడమే నేటి తెలంగాణకు అత్యంత ఆవశ్యకం.

విద్యా వ్యవస్థను కేవలం సంఖ్యల రూపంలో చూడకుండా, గుణాత్మక మార్పుల వైపు నడిపించడమే నిజమైన అభివృద్ధి. ప్రభుత్వ పాఠశాలల మనుగడ సాగితేనే సమాజంలో సమానత్వం సాధ్యమవుతుంది. ప్రైవేటు శక్తుల చేతుల్లోకి విద్య పూర్తిగా వెళ్ళిపోతే సామాజిక అసమానతలు మరింత పెరుగుతాయి. కాబట్టి ప్రభుత్వం తన ముందస్తు వ్యూహాలను పునఃసమీక్షించుకుని, ప్రజామోదయోగ్యమైన రీతిలో సంస్కరణలను అమలు చేయాలి. ఒక ప్రజాస్వామ్య సమాజంలో ఏకపక్ష నిర్ణయాల వల్ల ఆందోళనలు తీవ్రతరమవుతాయే తప్ప సమస్యలు పరిష్కారం కావు. ఇప్పటికైనా రేవంత్ సర్కార్ మొండి పట్టుదలకు పోకుండా మేధావుల హెచ్చరికలను సానుకూలంగా స్వీకరించి, విద్యా రంగాన్ని కాపాడే చర్యలు చేపట్టాలని తెలంగాణ సమాజం ముక్తకంఠంతో కోరుతోంది.