యువ ప్రాతినిధ్యం: ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో సరికొత్త అధ్యాయం

ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ప్రజాస్వామ్య దేశమైన భారతదేశంలో యువత ప్రాతినిధ్యంపై రాష్ట్ర  ముఖ్యమంత్రి ఎనుముల రేవంత్ రెడ్డి లేవనెత్తిన ప్రతిపాదన ప్రస్తుతం దేశవ్యాప్తంగా సరికొత్త రాజ్యాంగ, రాజకీయ విశ్లేషణలకు వేదికగా మారింది. లోక్‌సభ మరియు రాష్ట్ర శాసనసభల ఎన్నికల్లో పోటీ చేసేందుకు ప్రస్తుతం ఉన్న కనీస వయోపరిమితిని 25 సంవత్సరాల నుండి 21 సంవత్సరాలకు తగ్గించాలన్నదే ఈ ప్రతిపాదనలోని సారాంశం. ఈ అంశంపై  శాసనసభలో ప్రత్యేకంగా చర్చించి, కేంద్ర ప్రభుత్వానికి అధికారికంగా తీర్మానం పంపాలని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నిర్ణయించడం ద్వారా ఈ చర్చకు శాసనసభ ప్రాధాన్యత లభించింది. దేశ జనాభాలో సగానికి పైగా ఉన్న యువత ఆలోచనలు, ఆకాంక్షలు మరియు దృక్పథాలు నేరుగా చట్టసభల్లో ప్రతిబింబించాలంటే వారికి చట్టసభల్లో అడుగుపెట్టే హక్కు కల్పించాల్సిన అవసరం ఉందనే వాదనను ఈ సందర్భంలో రేవంత్ రెడ్డి విస్తృతంగా ప్రజాబాహుళ్యంలోకి తీసుకెళ్తున్నారు. ముఖ్యంగా నేటి ‘జెన్-జెడ్’ (Gen-Z) తరానికి నిర్ణయాధికార ప్రక్రియలో సముచిత స్థానం కల్పించడం ప్రజాస్వామ్యాన్ని మరింత పరిపుష్టం చేస్తుందని ఆయన అభిప్రాయ పడుతున్నారు.

 

భారత రాజ్యాంగ నిబంధనల ప్రకారంగా దేశంలోని వివిధ రాజ్యాంగ పదవులకు, ప్రాతినిధ్య సభలకు విభిన్న వయో పరిమితులు నిర్దేశించబడ్డాయి. ఆర్టికల్ 84 (బి) ప్రకారం లోక్‌సభకు, ఆర్టికల్ 173 (బి) ప్రకారం రాష్ట్ర శాసనసభలకు అభ్యర్థిగా పోటీ చేయడానికి కనీసం 25 సంవత్సరాల వయస్సు నిండి ఉండాలి. అదేవిధంగా రాజ్యసభ మరియు రాష్ట్ర శాసన మండలులకు 30 సంవత్సరాలు, భారత రాష్ట్రపతి మరియు ఉపరాష్ట్రపతి పదవులకు పోటీ చేసేందుకు 35 సంవత్సరాల వయోపరిమితి ఉంది. అయితే పౌరులు తమ పాలకులను ఎన్నుకునేందుకు వోటు హక్కు వినియోగించు కోవడానికి మాత్రం 18 సంవత్సరాల వయస్సు సరిపోతుంది. చారిత్రకంగా పరిశీలిస్తే, 1988లో నాటి ప్రధాని రాజీవ్ గాంధీ నేతృత్వంలోని ప్రభుత్వం తీసుకొచ్చిన 61వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం ద్వారా వోటింగ్ వయోపరిమితిని 21 సంవత్సరాల నుండి 18 సంవత్సరాలకు తగ్గించారు. 1989 మార్చి నుండి అమలులోకి వచ్చిన ఈ చారిత్రాత్మక నిర్ణయం దేశ రాజకీయాల్లో యువ వోటర్ల భాగస్వామ్యాన్ని విప్లవాత్మకంగా పెంచింది. కానీ, వోటు వేసే వయస్సును 18 ఏళ్లకు తగ్గించినప్పటికీ, చట్టసభల్లో పోటీ చేసే వయస్సును మాత్రం 25 సంవత్సరాలుగానే ఉంచేశారు. వోటు వేసి ప్రభుత్వాన్ని ఎన్నుకునే సామర్థ్యం ఉన్న 21 ఏళ్ల యువతకు తమను తాము ప్రజాప్రతినిధులుగా నిలబెట్టుకునే అర్హత ఎందుకు ఉండకూడదనే ప్రశ్నే ఈ నాటి తాజా ప్రతిపాదనకు ప్రధాన మూలస్తంభంగా నిలిచింది.

 

ఈ రకమైన మార్పు కేవలం ఒక రాష్ట్ర శాసనసభ చేసే తీర్మానంతో నేరుగా అమలులోకి రాదనే విషయాన్ని చట్టపరమైన అంశాల దృష్ట్యా స్పష్టంగా అవగాహన చేసుకోవాల్సి ఉంటుంది. తెలంగాణ శాసనసభ ఆమోదించే తీర్మానం అనేది కేంద్ర ప్రభుత్వంపై లేదా పార్లమెంట్‌పై ఒక రాజకీయ మరియు సామాజిక ఒత్తిడిని కలిగించే సాధనంగా మాత్రమే పనిచేస్తుంది. లోక్‌సభ, శాసనసభల పోటీ వయోపరిమితిలో మార్పులు తీసుకు రావాలంటే కేంద్ర ప్రభుత్వం పార్లమెంట్‌లో ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం, 1951 (Representation of the People Act, 1951) తో పాటు రాజ్యాంగంలోని సంబంధిత అధికరణలకు సవరణలు చేస్తూ బిల్లును ప్రవేశపెట్టాల్సి ఉంటుంది. పార్లమెంట్ ఉభయ సభలైన లోక్‌సభ మరియు రాజ్యసభల్లో ప్రత్యేక మెజారిటీతో ఈ సవరణ ఆమోదం పొందిన తర్వాత మాత్రమే ఇది చట్టరూపం దాలుస్తుంది. కాబట్టి, ఈ ప్రక్రియ మున్ముందు దేశవ్యాప్తంగా అన్ని రాజకీయ పక్షాల మధ్య విస్తృత ఏకాభిప్రాయం సాధించడంపైనే ఆధారపడి ఉంటుంది.

 

ఈ ప్రతిపాదనకు అనుకూలంగా బలమైన వాదనలు మరియు సహేతుకమైన సాక్ష్యాధారాలు వినిపిస్తున్నాయి. మొదటిది, స్థానిక సంస్థలైన పంచాయతీరాజ్, పురపాలక సంఘాల ఎన్నికల్లో పోటీ చేయడానికి ప్రస్తుతం కనీస వయస్సు 21 సంవత్సరాలుగా ఉంది. గ్రామీణ, పట్టణ స్థాయిల్లో సర్పంచ్‌లుగా, పురపాలక వర్డ్ కౌన్సిలర్లుగా, మేయర్లుగా 21 ఏళ్ల యువకులు విజయవంతంగా పాలన అందిస్తున్న ఉదాహరణలు దేశంలో అనేకం ఉన్నాయి. రెండవది, భారతదేశంలో అత్యున్నత పరిపాలనా సర్వీసులైన ఐఏఎస్, ఐపీఎస్, ఐఎఫ్ఎస్ వంటి అఖిల భారత సర్వీసుల పరీక్షలు (UPSC Civil Services) రాసేందుకు మరియు కలెక్టర్లుగా, ఎస్పీలుగా బాధ్యతలు స్వీకరించి రూ. వందల కోట్ల ప్రజాధనాన్ని, జిల్లాల పరిపాలనను నిర్వహించేందుకు 21 ఏళ్ల వయస్సును అర్హతగా ప్రామాణీకరించారు. పరిపాలనను నడిపించే అధికారులకు 21 ఏళ్లు సరిపోయినప్పుడు, చట్టాలు చేసే చట్టసభ సభ్యులకు అదే వయస్సు ఎందుకు సరిపోదనే ప్రశ్న ఇక్కడ ఉత్పన్నమవుతోంది. అంతేకాకుండా, అంతర్జాతీయంగా బ్రిటన్, ఆస్ట్రేలియా, జర్మనీ, డెన్మార్క్ వంటి అనేక ప్రజాస్వామ్య దేశాల్లో 18 లేదా 21 సంవత్సరాల వయస్సులోనే పార్లమెంట్ ఎన్నికల్లో పోటీ చేసే వెసులుబాటు ఉందనే విషయాన్ని ఇక్కడ ప్రస్తావించవచ్చు.

 

భారతదేశ డెమోగ్రాఫిక్ డివిడెండ్ (జనాభా ప్రయోజనం) కోణంలో చూస్తే ఈ చర్చ మరింత ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంటుంది. ప్రస్తుతం భారత జనాభాలో సగటు వయస్సు సుమారు 28 సంవత్సరాలుగా ఉంది. దేశ జనాభాలో దాదాపు 65 శాతానికి పైగా ప్రజలు 35 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు ఉన్నవారే. అలాగే కేంద్ర ఎన్నికల సంఘం గణాంకాల ప్రకారం 18 నుండి 29 సంవత్సరాల మధ్య ఉన్న యువ వోటర్లే ప్రతి ఎన్నికల్లో గెలుపు ఓటములను శాసించే అత్యంత కీలకమైన శక్తిగా ఉన్నారు. విజ్ఞాన రంగంలో, సమాచార సాంకేతికతలో, ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI), నవకల్పనలు (Startups) మరియు డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థలో నవతరం యువత అత్యంత చురుగ్గా ప్రతిభను చాటుతోంది. సాంకేతిక పరిజ్ఞానంపై లోతైన అవగాహన, అంతర్జాతీయ దృక్పథం, గ్లోబల్ ఆలోచనా విధానం ఉన్న యువత చట్టసభల్లోకి అడుగుపెడితే, వారు సాంప్రదాయ రాజకీయ ధోరణులకు భిన్నంగా ఆధునిక సమస్యలకు నూతన పరిష్కారాలు చూపగలరని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.

 

అయితే, ఈ నాణేనికి మరోవైపు ఉన్న సందేహాలు మరియు విమర్శలను కూడా సవివరంగా విశ్లేషించాల్సి ఉంది. లోక్‌సభ లేదా శాసనసభ సభ్యుడిగా బాధ్యతలు నిర్వహించడం అనేది కేవలం విద్యా అర్హత లేదా డిజిటల్ అవగాహనకు మాత్రమే పరిమితమైనది కాదు. దానికి లోతైన సామాజిక అనుభవం, పరిపక్వత, ప్రజా సమస్యల సంక్లిష్టతపై ఆచరణాత్మక అవగాహన మరియు పరిపాలనాపరమైన స్థిరత్వం అత్యంత ఆవశ్యకం. 21 సంవత్సరాల వయస్సులో చాలామంది యువతీ యువకులు ఉన్నత విద్యను పూర్తి చేసే దశలో లేదా తమ వృత్తిపరమైన జీవితాన్ని (Career) ప్రారంభించే అన్వేషణలో ఉంటారు. ఈ లేత వయస్సులో రాజకీయ ఒత్తిళ్లను, సంక్లిష్టమైన శాసన నిర్మాణ ప్రక్రియలను, క్షేత్రస్థాయి రాజకీయ శక్తులను తట్టుకునేంత రాజకీయ పరిపక్వత సాధించడం సాధ్యాసాధ్యాల పరంగా సవాలుతో కూడుకున్నదని రాజ్యాంగ నిపుణుల్లో ఒక వర్గం హెచ్చరిస్తోంది.

 

మరొక ముఖ్యమైన విమర్శ ఏమిటంటే, ఈ వయోపరిమితి తగ్గింపు నిర్ణయం సాధారణ మరియు వెనుకబడిన వర్గాల యువత కంటే రాజకీయ వారసత్వ కుటుంబాలకు చెందిన వారికే (Dynastic Politics) ఎక్కువ లబ్ధి చేకూరుస్తుందనే ఆందోళన నిపుణుల్లో ఉంది. ధనబలం, అంగబలం, కుటుంబ రాజకీయ నేపథ్యం ఉన్న నాయకులు తమ పిల్లలను 21 ఏళ్లకే చట్టసభలకు పంపడానికి ఈ అవకాశాన్ని విస్తృతంగా వినియోగించుకునే ప్రమాదం ఉంది. సాధారణ కుటుంబాల నుండి వచ్చే యువతకు ఎలాంటి రాజకీయ, ఆర్థిక పిడికిలి మద్దతు లేకపోవడం వల్ల వారు 21 ఏళ్ల వయస్సులోనే నేరుగా శాసనసభ లేదా లోక్‌సభ స్థాయి భారీ ఎన్నికల ఖర్చును, రాజకీయ పోటీని తట్టుకుని నిలబడటం క్షేత్రస్థాయిలో చాలా కష్టమనే వాదన ఉంది. దీనివల్ల అసలైన యువతకు ప్రాతినిధ్యం దక్కడం కంటే వారసత్వ ರಾಜకీయాలు మరింత ముందస్తుగానే రూపుదిద్దుకునే ప్రమాదం లేకపోలేదు.

 

ముగింపుగా పరిశీలిస్తే, చట్టసభల పోటీ వయోపరిమితిని 25 నుండి 21 సంవత్సరాలకు తగ్గించాలన్న ప్రతిపాదన ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో యువత పాత్రను పునర్నిర్వచించే దిశగా పడిన ఒక వినూత్న ముందడుగు. ఇది కేవలం వోట్ల రాజకీయాల కోసం చేసిన ప్రచారం కాకుండా, సుదీర్ఘకాలంగా పరిష్కారం కాని రాజ్యాంగ వ్యత్యాసాన్ని సరిదిద్దే ప్రయత్నంగా రూపాంతరం చెందాలంటే పార్లమెంట్‌లో లోతైన చర్చలు జరగాలి. యువతలోని ఆవేశం, సృజనాత్మకతలతో పాటు అనుభవజ్ఞులైన రాజకీయ నాయకుల జ్ఞానం, స్థిరత్వం మిళితమైనప్పుడే శాసనసభలు సార్థకత సాధిస్తాయి. యువతకు కేవలం రాజ్యాంగబద్ధమైన పోటీ హక్కు కల్పించడమే కాకుండా, వారిలో రాజకీయేతర, సాధారణ కుటుంబాల అభ్యర్థులు చట్టసభల్లోకి రాగలిగేలా ఎన్నికల సంస్కరణలు, రాజకీయ పార్టీల అంతర్గత ప్రజాస్వామ్యం కూడా సమాంతరంగా పెరగాల్సిన అవసరం ఉంది. ఏదేమైనప్పటికీ, తెలంగాణ ప్రభుత్వం లేవనెత్తిన ఈ అంశం భారత ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో యువ నాయకత్వ ఆవశ్యకతపై సరికొత్త జాతీయ స్పృహను, అర్థవంతమైన చర్చను రగిలించిందనడంలో ఎటువంటి సందేహం లేదు.

ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ప్రజాస్వామ్య దేశమైన భారతదేశంలో యువత ప్రాతినిధ్యంపై రాష్ట్ర  ముఖ్యమంత్రి ఎనుముల రేవంత్ రెడ్డి లేవనెత్తిన ప్రతిపాదన ప్రస్తుతం దేశవ్యాప్తంగా సరికొత్త రాజ్యాంగ, రాజకీయ విశ్లేషణలకు వేదికగా మారింది. లోక్‌సభ మరియు రాష్ట్ర శాసనసభల ఎన్నికల్లో పోటీ చేసేందుకు ప్రస్తుతం ఉన్న కనీస వయోపరిమితిని 25 సంవత్సరాల నుండి 21 సంవత్సరాలకు తగ్గించాలన్నదే ఈ ప్రతిపాదనలోని సారాంశం. ఈ అంశంపై  శాసనసభలో ప్రత్యేకంగా చర్చించి, కేంద్ర ప్రభుత్వానికి అధికారికంగా తీర్మానం పంపాలని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నిర్ణయించడం ద్వారా ఈ చర్చకు శాసనసభ ప్రాధాన్యత లభించింది. దేశ జనాభాలో సగానికి పైగా ఉన్న యువత ఆలోచనలు, ఆకాంక్షలు మరియు దృక్పథాలు నేరుగా చట్టసభల్లో ప్రతిబింబించాలంటే వారికి చట్టసభల్లో అడుగుపెట్టే హక్కు కల్పించాల్సిన అవసరం ఉందనే వాదనను ఈ సందర్భంలో రేవంత్ రెడ్డి విస్తృతంగా ప్రజాబాహుళ్యంలోకి తీసుకెళ్తున్నారు. ముఖ్యంగా నేటి ‘జెన్-జెడ్’ (Gen-Z) తరానికి నిర్ణయాధికార ప్రక్రియలో సముచిత స్థానం కల్పించడం ప్రజాస్వామ్యాన్ని మరింత పరిపుష్టం చేస్తుందని ఆయన అభిప్రాయ పడుతున్నారు.

 

భారత రాజ్యాంగ నిబంధనల ప్రకారంగా దేశంలోని వివిధ రాజ్యాంగ పదవులకు, ప్రాతినిధ్య సభలకు విభిన్న వయో పరిమితులు నిర్దేశించబడ్డాయి. ఆర్టికల్ 84 (బి) ప్రకారం లోక్‌సభకు, ఆర్టికల్ 173 (బి) ప్రకారం రాష్ట్ర శాసనసభలకు అభ్యర్థిగా పోటీ చేయడానికి కనీసం 25 సంవత్సరాల వయస్సు నిండి ఉండాలి. అదేవిధంగా రాజ్యసభ మరియు రాష్ట్ర శాసన మండలులకు 30 సంవత్సరాలు, భారత రాష్ట్రపతి మరియు ఉపరాష్ట్రపతి పదవులకు పోటీ చేసేందుకు 35 సంవత్సరాల వయోపరిమితి ఉంది. అయితే పౌరులు తమ పాలకులను ఎన్నుకునేందుకు వోటు హక్కు వినియోగించు కోవడానికి మాత్రం 18 సంవత్సరాల వయస్సు సరిపోతుంది. చారిత్రకంగా పరిశీలిస్తే, 1988లో నాటి ప్రధాని రాజీవ్ గాంధీ నేతృత్వంలోని ప్రభుత్వం తీసుకొచ్చిన 61వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం ద్వారా వోటింగ్ వయోపరిమితిని 21 సంవత్సరాల నుండి 18 సంవత్సరాలకు తగ్గించారు. 1989 మార్చి నుండి అమలులోకి వచ్చిన ఈ చారిత్రాత్మక నిర్ణయం దేశ రాజకీయాల్లో యువ వోటర్ల భాగస్వామ్యాన్ని విప్లవాత్మకంగా పెంచింది. కానీ, వోటు వేసే వయస్సును 18 ఏళ్లకు తగ్గించినప్పటికీ, చట్టసభల్లో పోటీ చేసే వయస్సును మాత్రం 25 సంవత్సరాలుగానే ఉంచేశారు. వోటు వేసి ప్రభుత్వాన్ని ఎన్నుకునే సామర్థ్యం ఉన్న 21 ఏళ్ల యువతకు తమను తాము ప్రజాప్రతినిధులుగా నిలబెట్టుకునే అర్హత ఎందుకు ఉండకూడదనే ప్రశ్నే ఈ నాటి తాజా ప్రతిపాదనకు ప్రధాన మూలస్తంభంగా నిలిచింది.

 

ఈ రకమైన మార్పు కేవలం ఒక రాష్ట్ర శాసనసభ చేసే తీర్మానంతో నేరుగా అమలులోకి రాదనే విషయాన్ని చట్టపరమైన అంశాల దృష్ట్యా స్పష్టంగా అవగాహన చేసుకోవాల్సి ఉంటుంది. తెలంగాణ శాసనసభ ఆమోదించే తీర్మానం అనేది కేంద్ర ప్రభుత్వంపై లేదా పార్లమెంట్‌పై ఒక రాజకీయ మరియు సామాజిక ఒత్తిడిని కలిగించే సాధనంగా మాత్రమే పనిచేస్తుంది. లోక్‌సభ, శాసనసభల పోటీ వయోపరిమితిలో మార్పులు తీసుకు రావాలంటే కేంద్ర ప్రభుత్వం పార్లమెంట్‌లో ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం, 1951 (Representation of the People Act, 1951) తో పాటు రాజ్యాంగంలోని సంబంధిత అధికరణలకు సవరణలు చేస్తూ బిల్లును ప్రవేశపెట్టాల్సి ఉంటుంది. పార్లమెంట్ ఉభయ సభలైన లోక్‌సభ మరియు రాజ్యసభల్లో ప్రత్యేక మెజారిటీతో ఈ సవరణ ఆమోదం పొందిన తర్వాత మాత్రమే ఇది చట్టరూపం దాలుస్తుంది. కాబట్టి, ఈ ప్రక్రియ మున్ముందు దేశవ్యాప్తంగా అన్ని రాజకీయ పక్షాల మధ్య విస్తృత ఏకాభిప్రాయం సాధించడంపైనే ఆధారపడి ఉంటుంది.

 

ఈ ప్రతిపాదనకు అనుకూలంగా బలమైన వాదనలు మరియు సహేతుకమైన సాక్ష్యాధారాలు వినిపిస్తున్నాయి. మొదటిది, స్థానిక సంస్థలైన పంచాయతీరాజ్, పురపాలక సంఘాల ఎన్నికల్లో పోటీ చేయడానికి ప్రస్తుతం కనీస వయస్సు 21 సంవత్సరాలుగా ఉంది. గ్రామీణ, పట్టణ స్థాయిల్లో సర్పంచ్‌లుగా, పురపాలక వర్డ్ కౌన్సిలర్లుగా, మేయర్లుగా 21 ఏళ్ల యువకులు విజయవంతంగా పాలన అందిస్తున్న ఉదాహరణలు దేశంలో అనేకం ఉన్నాయి. రెండవది, భారతదేశంలో అత్యున్నత పరిపాలనా సర్వీసులైన ఐఏఎస్, ఐపీఎస్, ఐఎఫ్ఎస్ వంటి అఖిల భారత సర్వీసుల పరీక్షలు (UPSC Civil Services) రాసేందుకు మరియు కలెక్టర్లుగా, ఎస్పీలుగా బాధ్యతలు స్వీకరించి రూ. వందల కోట్ల ప్రజాధనాన్ని, జిల్లాల పరిపాలనను నిర్వహించేందుకు 21 ఏళ్ల వయస్సును అర్హతగా ప్రామాణీకరించారు. పరిపాలనను నడిపించే అధికారులకు 21 ఏళ్లు సరిపోయినప్పుడు, చట్టాలు చేసే చట్టసభ సభ్యులకు అదే వయస్సు ఎందుకు సరిపోదనే ప్రశ్న ఇక్కడ ఉత్పన్నమవుతోంది. అంతేకాకుండా, అంతర్జాతీయంగా బ్రిటన్, ఆస్ట్రేలియా, జర్మనీ, డెన్మార్క్ వంటి అనేక ప్రజాస్వామ్య దేశాల్లో 18 లేదా 21 సంవత్సరాల వయస్సులోనే పార్లమెంట్ ఎన్నికల్లో పోటీ చేసే వెసులుబాటు ఉందనే విషయాన్ని ఇక్కడ ప్రస్తావించవచ్చు.

 

భారతదేశ డెమోగ్రాఫిక్ డివిడెండ్ (జనాభా ప్రయోజనం) కోణంలో చూస్తే ఈ చర్చ మరింత ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంటుంది. ప్రస్తుతం భారత జనాభాలో సగటు వయస్సు సుమారు 28 సంవత్సరాలుగా ఉంది. దేశ జనాభాలో దాదాపు 65 శాతానికి పైగా ప్రజలు 35 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు ఉన్నవారే. అలాగే కేంద్ర ఎన్నికల సంఘం గణాంకాల ప్రకారం 18 నుండి 29 సంవత్సరాల మధ్య ఉన్న యువ వోటర్లే ప్రతి ఎన్నికల్లో గెలుపు ఓటములను శాసించే అత్యంత కీలకమైన శక్తిగా ఉన్నారు. విజ్ఞాన రంగంలో, సమాచార సాంకేతికతలో, ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI), నవకల్పనలు (Startups) మరియు డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థలో నవతరం యువత అత్యంత చురుగ్గా ప్రతిభను చాటుతోంది. సాంకేతిక పరిజ్ఞానంపై లోతైన అవగాహన, అంతర్జాతీయ దృక్పథం, గ్లోబల్ ఆలోచనా విధానం ఉన్న యువత చట్టసభల్లోకి అడుగుపెడితే, వారు సాంప్రదాయ రాజకీయ ధోరణులకు భిన్నంగా ఆధునిక సమస్యలకు నూతన పరిష్కారాలు చూపగలరని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.

 

అయితే, ఈ నాణేనికి మరోవైపు ఉన్న సందేహాలు మరియు విమర్శలను కూడా సవివరంగా విశ్లేషించాల్సి ఉంది. లోక్‌సభ లేదా శాసనసభ సభ్యుడిగా బాధ్యతలు నిర్వహించడం అనేది కేవలం విద్యా అర్హత లేదా డిజిటల్ అవగాహనకు మాత్రమే పరిమితమైనది కాదు. దానికి లోతైన సామాజిక అనుభవం, పరిపక్వత, ప్రజా సమస్యల సంక్లిష్టతపై ఆచరణాత్మక అవగాహన మరియు పరిపాలనాపరమైన స్థిరత్వం అత్యంత ఆవశ్యకం. 21 సంవత్సరాల వయస్సులో చాలామంది యువతీ యువకులు ఉన్నత విద్యను పూర్తి చేసే దశలో లేదా తమ వృత్తిపరమైన జీవితాన్ని (Career) ప్రారంభించే అన్వేషణలో ఉంటారు. ఈ లేత వయస్సులో రాజకీయ ఒత్తిళ్లను, సంక్లిష్టమైన శాసన నిర్మాణ ప్రక్రియలను, క్షేత్రస్థాయి రాజకీయ శక్తులను తట్టుకునేంత రాజకీయ పరిపక్వత సాధించడం సాధ్యాసాధ్యాల పరంగా సవాలుతో కూడుకున్నదని రాజ్యాంగ నిపుణుల్లో ఒక వర్గం హెచ్చరిస్తోంది.

 

మరొక ముఖ్యమైన విమర్శ ఏమిటంటే, ఈ వయోపరిమితి తగ్గింపు నిర్ణయం సాధారణ మరియు వెనుకబడిన వర్గాల యువత కంటే రాజకీయ వారసత్వ కుటుంబాలకు చెందిన వారికే (Dynastic Politics) ఎక్కువ లబ్ధి చేకూరుస్తుందనే ఆందోళన నిపుణుల్లో ఉంది. ధనబలం, అంగబలం, కుటుంబ రాజకీయ నేపథ్యం ఉన్న నాయకులు తమ పిల్లలను 21 ఏళ్లకే చట్టసభలకు పంపడానికి ఈ అవకాశాన్ని విస్తృతంగా వినియోగించుకునే ప్రమాదం ఉంది. సాధారణ కుటుంబాల నుండి వచ్చే యువతకు ఎలాంటి రాజకీయ, ఆర్థిక పిడికిలి మద్దతు లేకపోవడం వల్ల వారు 21 ఏళ్ల వయస్సులోనే నేరుగా శాసనసభ లేదా లోక్‌సభ స్థాయి భారీ ఎన్నికల ఖర్చును, రాజకీయ పోటీని తట్టుకుని నిలబడటం క్షేత్రస్థాయిలో చాలా కష్టమనే వాదన ఉంది. దీనివల్ల అసలైన యువతకు ప్రాతినిధ్యం దక్కడం కంటే వారసత్వ ರಾಜకీయాలు మరింత ముందస్తుగానే రూపుదిద్దుకునే ప్రమాదం లేకపోలేదు.

 

ముగింపుగా పరిశీలిస్తే, చట్టసభల పోటీ వయోపరిమితిని 25 నుండి 21 సంవత్సరాలకు తగ్గించాలన్న ప్రతిపాదన ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో యువత పాత్రను పునర్నిర్వచించే దిశగా పడిన ఒక వినూత్న ముందడుగు. ఇది కేవలం వోట్ల రాజకీయాల కోసం చేసిన ప్రచారం కాకుండా, సుదీర్ఘకాలంగా పరిష్కారం కాని రాజ్యాంగ వ్యత్యాసాన్ని సరిదిద్దే ప్రయత్నంగా రూపాంతరం చెందాలంటే పార్లమెంట్‌లో లోతైన చర్చలు జరగాలి. యువతలోని ఆవేశం, సృజనాత్మకతలతో పాటు అనుభవజ్ఞులైన రాజకీయ నాయకుల జ్ఞానం, స్థిరత్వం మిళితమైనప్పుడే శాసనసభలు సార్థకత సాధిస్తాయి. యువతకు కేవలం రాజ్యాంగబద్ధమైన పోటీ హక్కు కల్పించడమే కాకుండా, వారిలో రాజకీయేతర, సాధారణ కుటుంబాల అభ్యర్థులు చట్టసభల్లోకి రాగలిగేలా ఎన్నికల సంస్కరణలు, రాజకీయ పార్టీల అంతర్గత ప్రజాస్వామ్యం కూడా సమాంతరంగా పెరగాల్సిన అవసరం ఉంది. ఏదేమైనప్పటికీ, తెలంగాణ ప్రభుత్వం లేవనెత్తిన ఈ అంశం భారత ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో యువ నాయకత్వ ఆవశ్యకతపై సరికొత్త జాతీయ స్పృహను, అర్థవంతమైన చర్చను రగిలించిందనడంలో ఎటువంటి సందేహం లేదు.