చేతబడి పేరుతో మహిళల హత్యలు!

“వితంతువులు , ఒంటరి మహిళల వద్ద ఉన్న భూమి , ఇతర వనరులు వారి బంధువులకు , స్థానిక గ్రామస్తులకు ఒక సవాలుగా నిలుస్తున్నాయని, వారి ఆస్తిని కాజేయడానికే ఈ మహిళలను మంత్రగత్తెలుగా ముద్రవేస్తున్నారనేది సామాజిక కార్యకర్తల అనుమానం.చాలా గిరిజన ప్రాంతాలలో మూఢనమ్మకాలు , క్షుద్ర ఆచారాలపై ఉన్న విశ్వాసం వితంతువులకు , ఒంటరి మహిళలకు పెద్ద ముప్పుగా పరిణమిస్తోంది, ప్రత్యేకించి వారి పేర్ల మీద ఆస్తి ఉన్నట్లయితే ఈ ముప్పు మరింత ఎక్కువ…”

పరిచయం

జార్ఖండ్‌లోని పశ్చిమ సింగ్‌భూమ్ జిల్లాలో, చేతబడి చేస్తున్నారనే ఆరోపణలతో 70 ఏళ్ల వృద్ధురాలిని, ఆమె కుమార్తెను ఒకరి తర్వాత మరొకరిని హత్య చేశారు. ఈ ఘటనలో సదరు మహిళ సవతి కుమారుడి ప్రమేయం ఉన్నట్లు అనుమానిస్తున్నారు. వీరి మధ్య భూ వివాదం నడుస్తోందని పోలీసు వర్గాలు తెలిపాయి. మరో ఘటనలో, ఛత్తీస్‌గఢ్‌లోని రాజ్‌నంద్‌గావ్ జిల్లా చౌత్నా గ్రామంలో అక్టోబర్ 9 రాత్రి కమల , ఆమె కుమారుడు ఖుమేంద్రలపై పదునైన ఆయుధాలతో దాడి జరిగింది. అలాగే, బీహార్‌లోని పూర్నియా జిల్లా టెట్‌గామా గ్రామంలో, జూలై 6, 2025 రాత్రి ఒకే కుటుంబానికి చెందిన ఐదుగురిని (వీరిలో ముగ్గురు మహిళలు ఉన్నారు) కొట్టి, ఆపై సజీవ దహనం చేశారు; ఆ తర్వాత ఒక చిన్నారి కూడా మరణించింది.

వీరు చేతబడి, మంత్రతంత్రాలు చేస్తున్నారని ఆరోపిస్తూ ఈ దారుణానికి పాల్పడ్డారు. ఇటువంటి అనాగరిక ఆచారాలను అరికట్టాల్సిన అవసరం ఎంత ఉందో ఈ ఘటనలు దేశవ్యాప్తంగా తీవ్ర కలకలం రేపాయి.ఇలాంటి మంత్రవిద్య ఆరోపణలు ఎక్కువగా జార్ఖండ్, ఛత్తీస్‌గఢ్ , బీహార్‌లోని గిరిజన ప్రాంతాల నుండి వస్తున్నాయని తెలుసుకోవడం బాధాకరం. వితంతువులు , ఒంటరి మహిళల వద్ద ఉన్న భూమి , ఇతర వనరులు వారి బంధువులకు , స్థానిక గ్రామస్తులకు ఒక సవాలుగా నిలుస్తున్నాయని, వారి ఆస్తిని కాజేయడానికే ఈ మహిళలను మంత్రగత్తెలుగా ముద్రవేస్తున్నారనేది సామాజిక కార్యకర్తల అనుమానం.చాలా గిరిజన ప్రాంతాలలో మూఢనమ్మకాలు , క్షుద్ర ఆచారాలపై ఉన్న విశ్వాసం వితంతువులకు , ఒంటరి మహిళలకు పెద్ద ముప్పుగా పరిణమిస్తోంది, ప్రత్యేకించి వారి పేర్ల మీద ఆస్తి ఉన్నట్లయితే ఈ ముప్పు మరింత ఎక్కువ.

మంత్రగత్తెల వేట
“మంత్రగత్తె” అనే పదం హీబ్రూ పదం “కషాఫ్” నుండి వచ్చింది, దీని మూలం “గుసగుసలాడటం”, అంటే “మంత్రాన్ని గుసగుసలాడే వ్యక్తి” అని అర్థం. భారతదేశంలో జరుగుతున్న ఈ మంత్రగత్తెల వేటను జాగ్రత్తగా విశ్లేషిస్తే, వర్గం, కులం, లింగం వంటి అంశాల కలయిక స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. దళిత, ఆదివాసీ, వెనుకబడిన కులాల వంటి అట్టడుగు వర్గాల మహిళలను లక్ష్యంగా చేసుకోవడం, వారిని అపఖ్యాతి పాలు చేయడం, వెలివేయడం, హింసించడం, చంపడం వంటివి జరుగుతున్నాయి.
మంత్రగత్తెల వేట అనేది గ్రామీణ భారతదేశంలోని ప్రజల మూఢనమ్మకాల వల్ల ప్రేరేపితమైన ఒక పురాతన ఆచారంగా పరిగణించబడుతుంది. మంత్రవిద్యను అభ్యసిస్తోందని భావించిన మహిళను యావత్ సమాజం తీవ్రంగా శిక్షించడమే కాదు,’దయాన్’, ‘దైని’, ‘చుడైల్’ మొదలైన పేర్లతో ముద్ర వేస్తుంది. 2022 నాటి ఎన్సీఆర్బీ నివేదిక ప్రకారం, మంత్రవిద్యను కారణంగా చూపి 85 హత్యలు జరిగాయి. వీటిలో ప్రధానంగా ఛత్తీస్‌గఢ్, మధ్యప్రదేశ్, జార్ఖండ్, ఒడిశా రాష్ట్రాలు ఉండగా, అస్సాం, బీహార్, తెలంగాణ రాష్ట్రాలలో అదనపు కేసులు నమోదయ్యాయి.

ఐరాసా తీర్మానం
2021లో, ఐక్యరాజ్యసమితి మానవ హక్కుల మండలి, చేతబడి ఆరోపణలు , ఆచారపరమైన దాడులకు సంబంధించిన హానికరమైన పద్ధతులను నిర్మూలించేందుకు ఒక తీర్మానాన్ని ఆమోదించింది. ఐక్యరాజ్యసమితి గణాంకాల ప్రకారం, 2009 నుండి 2019 మధ్యకాలంలో 60 దేశాల్లో ఇటువంటి ఘటనలకు సంబంధించి సుమారు 20,000 కేసులు నమోదయ్యాయి. నేషనల్ క్రైమ్ రికార్డ్స్ బ్యూరో (ఎన్సీఆర్బీ) ‘క్రైమ్ ఇన్ ఇండియా’ నివేదిక-2022 దీనికి సంబంధించిన నేపథ్యాన్ని తెలియజేస్తుంది. ఆ ఒక్క సంవత్సరంలోనే భారతదేశవ్యాప్తంగా చేతబడికి సంబంధించిన హత్యల్లో దాదాపు 85 మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారని ఈ నివేదిక వెల్లడించింది. గత దశాబ్ద కాలంలో (2012 నుండి 2022 వరకు), చేతబడి ఆరోపణలతో జరిగిన హింసాకాండలో 1,184 మంది మరణించారు. బాధితుల్లో అత్యధికులు జార్ఖండ్ (22.6 శాతం), ఒడిశా (16.1 శాతం), మధ్యప్రదేశ్ (15.1 శాతం) , ఛత్తీస్‌గఢ్ (13.1 శాతం) రాష్ట్రాలకు చెందినవారు.

“గత దశాబ్ద కాలంలో (2012 నుండి 2022 వరకు), చేతబడి ఆరోపణలతో జరిగిన హింసాకాండలో 1,184 మంది మరణించారు. బాధితుల్లో అత్యధికులు జార్ఖండ్ (22.6 శాతం), ఒడిశా (16.1 శాతం), మధ్యప్రదేశ్ (15.1 శాతం) , ఛత్తీస్‌గఢ్ (13.1 శాతం) రాష్ట్రాలకు చెందినవారు.ఎన్సీఆర్బీ గణాంకాల ప్రకారం, 2000 సంవత్సరం నుండి దేశవ్యాప్తంగా చేతబడి ఆరోపణలతో 2,500 మందికి పైగా మహిళలు హత్యకు గురయ్యారు. ఇటువంటి నేరాలు ఇంకా కొనసాగుతుండటం అనేది, సమాజంలో పాతుకుపోయిన పితృస్వామ్య వ్యవస్థ , ప్రభుత్వ నిర్లక్ష్యం రెండూ కలిసి ఉన్నాయని చెప్పడానికి నిదర్శనం..”

ఎన్సీఆర్బీ గణాంకాల ప్రకారం, 2000 సంవత్సరం నుండి దేశవ్యాప్తంగా చేతబడి ఆరోపణలతో 2,500 మందికి పైగా మహిళలు హత్యకు గురయ్యారు. ఇటువంటి నేరాలు ఇంకా కొనసాగుతుండటం అనేది, సమాజంలో పాతుకుపోయిన పితృస్వామ్య వ్యవస్థ , ప్రభుత్వ నిర్లక్ష్యం రెండూ కలిసి ఉన్నాయని చెప్పడానికి నిదర్శనం. దిల్లీకి చెందిన ‘నిరంతర్ ట్రస్ట్’ అనే మహిళా హక్కుల పరిశోధన , వాదనా సంస్థ, 2023-24లో బీహార్‌లో ఒక సర్వే నిర్వహించింది. ఈ నివేదిక ప్రకారం, చేతబడి ఆరోపణలతో జరిగిన మరణాల్లో 98 శాతానికి పైగా బాధితులు సమాజంలోని అణగారిన వర్గాలకు చెందిన మహిళలే. ‘ప్రివెన్షన్ ఆఫ్ విచ్ ప్రాక్టీసెస్ యాక్ట్, 1999’ (చేతబడి ఆచారాల నివారణ చట్టం) అమలులోకి వచ్చి 25 ఏళ్లు గడిచినప్పటికీ, ఈ దురాచారం ఇంకా కొనసాగుతూనే ఉంది. మంత్రగత్తెల వేట మరియు మంత్రవిద్య ఎక్కువగా గ్రామీణ భారతదేశంలో కనిపిస్తున్నట్లు గమనించబడింది.

వర్గం, కులం మరియు లింగం పరస్పర సంబంధం, మంచి స్త్రీ వర్సెస్ చెడ్డ స్త్రీ అనే విభజన సాంస్కృతిక , సామాజిక పునరుత్పత్తిని చిత్రీకరిస్తుంది. మంత్రవిద్యను సాధారణంగా వితంతువులు, భర్త వదిలేసినవారు లేదా ఒంటరిగా ఉన్న స్త్రీలు ఆచరిస్తున్నట్లుగా సూచిస్తారు. కొన్ని సందర్భాల్లో, మానసిక ఆరోగ్య సమస్యలపై అవగాహన లేకపోవడం వల్ల, ముఖ్యంగా మన దేశంలోని గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో, మానసిక ఆరోగ్య సమస్యలు ఉన్న మహిళలను కూడా మంత్రగత్తెలుగా లక్ష్యంగా చేసుకుంటున్నారు. అనేక గిరిజన ప్రాంతాలలో, బంధువులు , సమాజ ప్రజలు ఒక మహిళను మంత్రగత్తె అనే ముసుగులో భూమి కోసం వితంతువులను చంపిన కేసులు నమోదయ్యాయి. ఒక వ్యక్తిని మంత్రగత్తెగా ముద్ర వేయడం వెనుక కేవలం మూఢనమ్మకాలే కాకుండా, వ్యక్తుల మధ్య శత్రుత్వం, పోటీ , వివిధ భౌతిక వనరుల కోసం జరిగే సంఘర్షణలు కూడా ఉండవచ్చు. మంత్రగత్తెల వేటలో కొన్ని (అన్ని కాదు) సందర్భాలలో తీవ్రమైన క్రూరత్వం , హింస ఉండవచ్చు.

వాటిలో బలవంతంగా బట్టలు విప్పించడం, బహిరంగంగా నగ్నంగా ఊరేగించడం, జుట్టు కత్తిరించడం లేదా గుండు కొట్టడం, ముఖానికి నల్ల రంగు పూయడం, ముక్కు కోసేయడం, పళ్ళు పీకేసి వాటి పదును తగ్గించడం, కన్ను పొడిచేయడం, కొరడా దెబ్బలు, సామూహిక అత్యాచారం, మానవ మలం, ఆవు పేడ లేదా ఇతర హానికరమైన పదార్థాలను బలవంతంగా తినిపించడం, లైంగిక దాడి, ఉరితీయడం, నరకడం, సామూహికంగా చంపడం లేదా సజీవంగా పాతిపెట్టడం వంటివి ఉంటాయి.

మంత్రవిద్య ఆరోపణలకు కారణాలు… 
1) అవిద్య , అజ్ఞానం వల్ల తరచుగా ఏర్పడే సామాజిక, సాంస్కృతిక కట్టుబాట్లు. తమకు మానసిక అనారోగ్యంతో బాధపడేవారి ని తప్పుగా “మంత్రగత్తెలు” అని ముద్ర వేయడానికి దారితీస్తాయి,ముఖ్యంగా వ్యాధులు ప్రబలినప్పుడు.
2) వారి ఆస్తిని స్వాధీనం చేసుకోవాలనే కోరికతో వితంతువులు, అవివాహితులు లేదా సంతానం లేని స్త్రీలను తరచుగా లక్ష్యంగా చేసుకుంటారు.
3) ఇవి కేవలం మూఢనమ్మకాల వల్ల మాత్రమే కాకుండా ఆర్థిక కారణాల వల్ల , సాంప్రదాయ కట్టుబాట్లను సవాలు చేసే “స్వతంత్ర” మహిళల నుండి ఎదురయ్యే ముప్పు వల్ల కూడా ప్రేరేపించబడతాయి.

చట్టపరమైన వ్యవస్థలు
పార్లమెంటులో అనేక ప్రయత్నాలు జరిగినప్పటికీ మంత్రగత్తెల వేటపై జాతీయ చట్టం లేదు,మంత్రగత్తెల వేట రూపంలో మహిళలపై జరిగే నేరాలను అరికట్టడంలో మన ఎన్నికైన ప్రతినిధుల నిబద్ధతను ఇది సూచిస్తుంది. భారతీయ న్యాయ సంహితలో ఒక నిర్దిష్ట నిబంధన లేనందున,మంత్రగత్తెల వేట కేసులను అక్రమ నిర్బంధం , బంధించడం, తీవ్రమైన గాయం కలిగించడం, అపహరణ, హత్య , అత్యాచారానికి సంబంధించిన సాధారణ నిబంధనలను ఉపయోగించి పరిష్కరిస్తారు.మంత్రగత్తెల వేటను అరికట్టేందుకు కొన్ని రాష్ట్రాల్లో ప్రత్యేక చట్టాలు అమల్లో వున్నాయి.
1) బీహార్: మంత్రగత్తెల (దాయిన) ఆచారాల నివారణ చట్టం (1993)
2) జార్ఖండ్: మంత్రగత్తెల (దాయిన) ఆచారాల నివారణ చట్టం (2001)
3) ఛత్తీస్‌గఢ్: తోనాహి ప్రతాద్న నివారణ చట్టం (2005)
4) ఒడిశా: మంత్రగత్తెల వేట నివారణ చట్టం (2013) మొదలైనవి.
అయితే, ఈ చట్టాలు చాలా గందరగోళంగా ఉన్నాయి , చాలా తరచుగా ఇందులో ఉన్న నేరం తీవ్రతను సూచించవు. కొన్నిసార్లు, రాష్ట్ర చట్టాల ఉద్దేశ్యం అస్పష్టంగా ఉండవచ్చు. ఒడిశా చట్టం మంత్రగత్తెల వేట , మంత్రవిద్య రెండింటినీ కవర్ చేస్తుంది, అస్సాం , రాజస్థాన్ ఆరోపించబడిన మంత్రగత్తెలను శిక్షిస్తాయి (రాజస్థాన్ వర్గాలను కూడా లక్ష్యంగా చేసుకుంది), , మహారాష్ట్ర క్షుద్రవిద్యపై దృష్టి పెడుతుంది. తరచుగా వివిధ రాష్ట్రాల చట్టాలలో శిక్ష తీవ్రత భిన్నంగా ఉంటుంది. ఉదాహరణకు, అస్సాంలోని చట్టం ఇతర రాష్ట్రాలతో పోలిస్తే గణనీయంగా కఠినంగా ఉంటుంది. అస్సాంలో, ఒక మహిళను దయ్యం అని నిందించడం, లేదా అటువంటి ఆరోపణల ఆధారంగా ఆమెను వేధించడం, జీవిత ఖైదు , రూ.5 లక్షల వరకు జరిమానాకు దారితీయవచ్చు.

కొన్ని సూచనలు
ఈ ఘోరమైన నేరానికి పాల్పడే వారిని శిక్షించడానికి మనకు ఒక కఠినమైన జాతీయ చట్టం అవసరం. దురదృష్టవశాత్తు, ఇప్పటివరకు జాతీయ స్థాయిలో మనకు సమగ్రమైన చట్టం లేదు. అందువల్ల పార్లమెంటు వీలైనంత త్వరగా ఒక కఠినమైన చట్టాన్ని ఆమోదించాలి. కానీ చట్టాలు మాత్రమే శతాబ్దాల నాటి తిరోగమన సామాజిక-సాంస్కృతిక పద్ధతులను మార్చలేవు. మార్పు జరగాలంటే మనం మనస్తత్వాలను మార్చడానికి కృషి చేయాలి , దాని కోసం మనం అట్టడుగు వర్గాల సమస్యలను పరిష్కరించడానికి కృషి చేయాలి. నిర్మాణాత్మక అసమానతలు , లింగ-ఆధారిత వివక్ష. మూఢనమ్మకాలు , తిరోగమన సామాజిక-సాంస్కృతిక నియమాల దురాచారాలపై స్థానిక సమాజానికి అవగాహన కల్పించి, విద్యావంతులను చేయాలి. ప్రభుత్వ విధాన జోక్యం భాగస్వాములందరినీ సమన్వయం చేయడానికి కృషి చేయాలి. మంత్రగత్తెల వేటను ఎదుర్కోవడానికి మద్దతును సమీకరించేందుకు స్వచ్ఛంద సంస్థలు , పౌర సమాజ సంస్థలు కూడా క్షేత్రస్థాయిలో పనిచేయాలి. మంత్రగత్తెల వేట అనే దుర్మార్గపు పద్ధతి గురించి ప్రజలకు అవగాహన కల్పించడానికి మాస్ మీడియా ప్రచారాలు, వీధి నాటకాలు , ఇతర సృజనాత్మక మార్గాలను ఉపయోగించాలి.

అంగన్‌వాడీ , ఆశా కార్యకర్తలు క్షేత్రస్థాయిలో విస్తృతంగా పనిచేస్తున్నందున, మూఢనమ్మకాలకు వ్యతిరేకంగా , మహిళలను మంత్రగత్తెలుగా లక్ష్యంగా చేసుకోవడానికి వ్యతిరేకంగా ప్రజలకు అవగాహన కల్పించడానికి వారిని ప్రోత్సహించాలి. మంత్రగత్తెలుగా ముద్రపడే అవకాశం ఉన్న బలహీన మహిళల కోసం ప్రభుత్వం సహాయ కేంద్రాలకు నిధులు సమకూర్చాలి.మంత్రగత్తెలుగా ముద్రపడిన బాధిత మహిళల కోసం ప్రభుత్వ డేటాలో ఒక ప్రత్యేక హెల్ప్‌లైన్ నంబర్ కూడా ఉండాలి. గ్రామీణ భారతదేశంలో మానసిక ఆరోగ్యం కోసం చాలావరకు వృత్తిపరమైన సహాయ వ్యవస్థలు గుర్తించబడవు లేదా లేవు; అందువల్ల ప్రభుత్వం , పౌర సమాజ సంస్థలు మానసిక ఆరోగ్య సమస్యలను పరిష్కరించడానికి , నివారించడానికి ఉద్దేశించిన కార్యక్రమాలలో పెట్టుబడి పెట్టి, వాటికి మద్దతు ఇవ్వాలి.ఎన్సీఆర్బీ కూడా ఈ సమస్యలను కేవలం మంత్రశక్తితో కూడిన హత్యలుగా ముద్ర వేయకుండా, వాటి కోసం ప్రత్యేక వర్గాలను చేర్చడానికి తన నివేదికలను నవీకరించాలి. కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు ముఖ్యంగా మూఢనమ్మకాలు ఎక్కువగా ఉన్న గిరిజన ప్రాంతాలలో మహిళలకు సహాయం , రక్షణ కల్పించాలి. అనారోగ్యాన్ని ఒక వైద్య సమస్యగా పరిగణించాలి, అంతేగాని క్షుద్రపూజగా కాదు. మనం బలహీన మహిళల గౌరవాన్ని పునరుద్ధరించాలి , మన సమాజాన్ని మరింత లింగ సమానత్వంతో కూడినదిగా మార్చడానికి కృషి చేయాలి.