“గ్రామీణ, గిరిజన ప్రాంతాల్లో అవగాహన లోపం కారణంగా ఎంతోమంది సాధారణ కుటుంబాలు తెలియకుండానే చట్టపరమైన చిక్కుల్లో చిక్కుకుంటున్నాయి. అటువంటి సందర్భాల్లో తరచూ వినిపించే చట్టాల్లో పోక్సో ఒకటి. 18 సంవత్సరాల లోపు పిల్లల రక్షణ కోసం ఈ చట్టాన్ని తీసుకొచ్చారు. దేశంలో బాల్యవివాహాలు తగ్గుముఖం పట్టినా సమస్య పూర్తిగా తొలగిపోలేదు.”
myindia1947@zohomail.com
“చట్టం దృష్టిలో అందరూ సమానులే” అనేది ప్రతి ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థకు మూలస్తంభం. అయితే ఒక అసౌకర్యమైన ప్రశ్న మన ముందుంది. మన రోజువారీ జీవితాన్ని ప్రభావితం చేసే చట్టాల గురించి నిజంగా ప్రజలకు అవగాహన ఉందా? చాలామందికి సమాధానం ఆశాజనకంగా లేదు. నేటి రోజుల్లో చట్టాలపై అజ్ఞానం కేవలం నిరక్షరాస్యులకు మాత్రమే పరిమితం కాలేదు. చదువుకున్న వర్గాల్లో కూడా ప్రాథమిక చట్టాలపై అవగాహన లోపిస్తోంది. అసలు ప్రమాదం ప్రజలు ఉద్దేశపూర్వకంగా చట్టాన్ని ఉల్లంఘించడం కాదు. వారు చట్ట పరిమితిని దాటుతున్నామనే విషయాన్ని కూడా గ్రహించకపోవడమే. చాలాసార్లు అజ్ఞానం సాధారణ తప్పులను తీవ్రమైన పరిణామాలుగా మార్చేస్తోంది. ఇటువంటి పరిస్థితుల్లో చట్ట అవగాహన కల్పించడం కేవలం ప్రభుత్వ బాధ్యతగా మిగిలిపోకూడదు. అది సమాజ బాధ్యత కూడా కావాలి. న్యాయశాస్త్రంలో “ఇగ్నోరెన్షియా జురిస్ నాన్ ఎక్స్క్యూశాట్” అనే ఒక ముఖ్యమైన సూత్రం ఉంది. అంటే చట్టం తెలియదనడం నేరానికి క్షమాపణ కాదు. సులభంగా చెప్పాలంటే “చట్టం తెలియక చేసిన తప్పు కూడా న్యాయస్థానం ముందు నేరంగానే పరిగణించబడుతుంది “. అందుకే రోజువారీ జీవితాన్ని ప్రభావితం చేసే ప్రాథమిక చట్టాలపై అవగాహన కలిగి ఉండటం ఒక ఎంపిక కాదు. అది ప్రతి పౌరుడి బాధ్యత.
సాంప్రదాయం పేరిట పెళ్ళిళ్లు:
గ్రామీణ, గిరిజన ప్రాంతాల్లో అవగాహన లోపం కారణంగా ఎంతోమంది సాధారణ కుటుంబాలు తెలియకుండానే చట్టపరమైన చిక్కుల్లో చిక్కుకుంటున్నాయి. అటువంటి సందర్భాల్లో తరచూ వినిపించే చట్టాల్లో పోక్సో ఒకటి. 18 సంవత్సరాల లోపు పిల్లల రక్షణ కోసం ఈ చట్టాన్ని తీసుకొచ్చారు. దేశంలో బాల్యవివాహాలు తగ్గుముఖం పట్టినా సమస్య పూర్తిగా తొలగిపోలేదు. గత దశాబ్దాల గణాంకాలు పెద్ద సంఖ్యలో బాలికలు వయోజన దశకు చేరకముందే వివాహ బంధంలోకి వెళ్లిన విషయాన్ని చూపిస్తున్నాయి. కొన్ని ప్రాంతాల్లో సాంప్రదాయాలు ఇప్పటికీ చట్ట నిషేధాల కంటే బలంగా కొనసాగుతున్నాయి. ఒక మైనర్ బాలిక తర్వాత గర్భవతి అయి ప్రభుత్వ ఆసుపత్రికి వెళితే, వైద్యులు చట్టపరంగా సమాచారం ఇవ్వాల్సిన పరిస్థితి రావచ్చు. ఫలితంగా కుటుంబ సభ్యులు తీవ్రమైన చట్టపరమైన పరిణామాలను ఎదుర్కోవాల్సి రావచ్చు. వారు తమ చర్యలను నేరంగా భావించకపోవచ్చు; తరతరాలుగా వస్తున్న ఆచారాలుగా మాత్రమే చూడవచ్చు. కానీ సాంప్రదాయం చట్టంతో ఢీకొన్నప్పుడు అజ్ఞానం రక్షణగా నిలబడదు. సమాజం అంగీకరించింది కాబట్టి చట్టం కూడా అంగీకరిస్తుందనేది నిజం కాదు.
ఒక క్లిక్కే కదా అనుకుంటే పొరపాటే :
స్మార్ట్ఫోన్లు, సోషల్ మీడియా అవకాశాల తలుపులు తెరిచాయి. కానీ అదే సమయంలో కొత్త చట్టపరమైన ప్రమాదాలకు కూడా దారి తీశాయి. డిజిటల్ చట్టాలపై అవగాహన లేక యువత కొన్నిసార్లు తమ జీవితాలను తామే క్లిష్ట పరిస్థితుల్లోకి నెట్టుకుంటున్నారు. ఒకరి అనుమతి లేకుండా వారి వ్యక్తిగత ఫోటోలు, వీడియోలు లేదా వ్యక్తిగత సంభాషణలను ఆన్లైన్లో పంచుకోవడం చట్టపరమైన సమస్యలకు దారి తీస్తుంది. అలాగే తప్పుడు సమాచారం, అపకీర్తి కలిగించే పోస్టులు లేదా సామాజిక విద్వేషాలను రెచ్చగొట్టే విషయాలను ప్రచారం చేయడం కూడా తీవ్రమైన పరిణామాలను తెచ్చిపెట్టవచ్చు. సైబర్ నేరాలు వేగంగా పెరుగుతున్నాయని తాజా ధోరణులు సూచిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా ఆన్లైన్ మోసాలు గణనీయంగా పెరుగుతున్నాయి. డిజిటల్ ప్రపంచం మెరుపు వేగంతో కదులుతుంది. దురదృష్టవశాత్తు తప్పులు కూడా అదే వేగంతో ప్రయాణిస్తాయి. ఒక క్లిక్ చేయడానికి కేవలం ఒక సెకను పడవచ్చు. కానీ దాని ప్రభావం ఎన్నో సంవత్సరాలు వెంటాడవచ్చు.
పిల్లల చేతుల్లో వాహనాలు – భారీ మూల్యం:
పట్టణాల్లోనే కాదు, ఇప్పుడు గ్రామాల్లో కూడా మైనర్ పిల్లలకు వాహనాలు ఇవ్వడం కొన్నిసార్లు సాధారణ విషయంగా మారింది. కానీ అది సరదాగా కనిపించినా తర్వాత తీవ్రమైన పరిస్థితులకు దారితీయొచ్చు. ట్రాఫిక్ చట్టాలు మైనర్లపైనే కాదు, తల్లిదండ్రులు, వాహన యజమానులపై కూడా బాధ్యతను మోపుతాయి. చట్ట ఉల్లంఘన బయటపడితే జరిమానాలు, ఇతర చట్టపరమైన చర్యలు ఎదురయ్యే అవకాశం ఉంటుంది. ఒకవేళ ప్రమాదం జరిగి ప్రాణనష్టం సంభవిస్తే పరిణామాలు మరింత తీవ్రమవుతాయి. కొన్ని క్షణాల ఉత్సాహం ఒక కుటుంబానికి జీవితకాల మూల్యాన్ని మిగిల్చవచ్చు. బాధ్యత లేని స్వేచ్ఛ చాలాసార్లు ప్రమాదంగా మారుతుంది.
ఇవి కూడా గృహహింసే:
చాలామంది ఇప్పటికీ గృహ హింస అంటే కేవలం శారీరక దాడి మాత్రమే అనుకుంటారు. కానీ మానసిక వేధింపులు, అవమానాలు, ఆర్థికంగా ఇబ్బంది పెట్టడం కూడా దాని పరిధిలోకి రావచ్చు. ఈ చట్టాలు కేవలం శిక్షించడానికి మాత్రమే కాకుండా బాధితులకు రక్షణ, గౌరవం, భద్రత కల్పించడానికి కూడా ఉన్నాయి. అదేవిధంగా వృద్ధులను నిర్లక్ష్యం చేయడం కేవలం నైతిక సమస్య మాత్రానికే సంబంధించింది అనుకుంటే పొరపాటే. అది చట్టపరమైన అంశంగా కూడా మారవచ్చు. ఒకప్పుడు కుటుంబాలను నిలబెట్టిన వారు సమాజానికి భారంగా మారకూడదని ఈ చట్టాలు గుర్తుచేస్తాయి.
వినియోగదారుడి శక్తి:
మనకు తెలియకుండానే చాలా సందర్భాల్లో వినియోగదారుల హక్కులు ఉల్లంఘించబడుతుంటాయి. కొంతమంది వ్యాపారులు గరిష్ఠ చిల్లర ధర కంటే ఎక్కువ రేటుకి వస్తువులను విక్రయిస్తారు. దీనికి ఒక చిన్న ఉదాహరణగా స్టార్ పెద్ద పెద్ద స్టార్ హోటల్స్, స్టేడియం లాంటి ప్రదేశాలలో ఒక వాటర్ బాటిల్ 100 రూపాయలకు అమ్ముతున్నారు. అలాగే కొంత మంది తప్పుడు ప్రకటనలతో మోసం చేయడం వంటి పరిస్థితులను పెద్ద తప్పులు కాదులే ! ఏమైపోయింది ? అని అనుకుంటారు. కానీ వినియోగదారుల రక్షణ చట్టాలు ఇటువంటి పరిస్థితులను ఎదుర్కోవడానికి సామాన్యుల చేతుల్లో శక్తిని ఉంచాయి. లాభం కోసం న్యాయాన్ని పక్కన పెట్టకూడదని వ్యాపారాలకు ఇవి గుర్తుచేస్తాయి.
అవగాహన ముఖ్యం:
సమస్య చట్టాల్లో లేదు. ప్రజలకు చట్టాల గురించి చేరే అవగాహనలో ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రచారాలు, విద్యా వ్యవస్థ, ప్రజా చైతన్య కార్యక్రమాలు ఇంకా అనేక వర్గాలకు సమర్థంగా చేరడం లేదు. చట్ట అవగాహన కేవలం పుస్తకాల ద్వారా రాదు. వీధి నాటకాలు, చిన్న చిత్రాలు, స్థానిక భాషల ప్రచారాలు, డిజిటల్ కార్యక్రమాలు మరింత ప్రభావవంతంగా పనిచేయవచ్చు. విద్యాసంస్థలు కూడా చిన్న వయస్సు నుంచే ప్రాథమిక చట్ట అవగాహనను పరిచయం చేయాలి. అజ్ఞానాన్ని కేవలం పోలీసింగ్తో తొలగించలేము. ప్రజలు అర్థం చేసుకున్నప్పుడే నియమాలకు నిజమైన విలువ వస్తుంది.
భయంతో మాత్రమే సమాజాన్ని మార్చలేం:
శిక్షలు నేరాలను తగ్గించవచ్చు. కానీ అవగాహన తప్పులు జరగకముందే ప్రవర్తనను మార్చగలదు. మన విద్యా వ్యవస్థ ఉద్యోగాలకు సిద్ధం చేస్తోంది; కానీ చట్టపరమైన జీవితానికి సిద్ధం చేయడంలో ఇంకా వెనుకబడి ఉంది. చట్టం పుస్తకాలలో ఉండే అక్షరాలు మాత్రమే కాదు; అది సమాజాన్ని దారి చూపించే దిక్సూచి. అజ్ఞానంతో నిండిన సమాజం అనుకోకుండా నేరస్థులను సృష్టిస్తుంది. అవగాహనతో కూడిన సమాజం బాధ్యతాయుత పౌరులను నిర్మిస్తుంది. భయం కొద్దిసేపు ప్రవర్తనను నియంత్రించవచ్చు. కానీ అవగాహన జీవితాంతం ఆలోచనలను మార్చగలదు. చట్టాలు తప్పులను శిక్షించవచ్చు. కానీ అవగాహన వాటిని ముందే ఆపగలదు.
