“విద్య ప్రధానంగా రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల పరిధిలో ఉండే అంశం. కేంద్ర ప్రభుత్వానికీ విధానపరమైన, ఆర్థికపరమైన పాత్ర ఉంది. వివిధ రాష్ట్రాల్లో వివిధ రాజకీయ పార్టీలు అధికారంలో ఉన్నాయి. అందువల్ల దేశంలోని ప్రభుత్వ పాఠశాలల సమస్య మొత్తానికీ ఒక్క రాజకీయ పార్టీనే బాధ్యురాలిగా పేర్కొనడం వాస్తవ పరిస్థితిని పూర్తిగా ప్రతిబింబించదు..”
బడుల దుస్థితిని ప్రశ్నిస్తే దాడులా?
మధ్యాహ్న భోజనంలో పాము నుంచి డిటర్జెంట్ వరకు.. విద్యావ్యవస్థలో కుళ్లుకు బాధ్యులెవరు?
దేశమంతా ఆగస్టు 15న స్వాతంత్ర్య దినోత్సవ వేడుకల్లో మునిగిపోయిన వేళ పశ్చిమ బెంగాల్లో ఒక తండ్రి ప్రాణాలు కోల్పోయాడు. ఆయన పేరు షేక్ మహమ్మద్ మఫిక్.
ఆయన కుమారుడు షేక్ అబ్దుల్ హఫీజ్ చేసిన పని ఏమిటి? తన ప్రాంతంలోని ప్రభుత్వ పాఠశాల దుస్థితిని వెలుగులోకి తీసుకురావడం.కాక్రోచ్ జనతా పార్టీ (CJP) చేపట్టిన ‘స్కూల్ ఠీక్ కరో’ కార్యక్రమంలో భాగంగా తాను చిన్నప్పుడు చదువుకున్న ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలో కనీస వసతుల పరిస్థితిని పరిశీలించేందుకు హఫీజ్ వెళ్లాడు.
ఆ తర్వాతే పరిణామాలు హింసాత్మకంగా మారాయి.
హఫీజ్ కథనం ప్రకారం, ఆగస్టు 13 రాత్రి కొందరు వ్యక్తులు వారి కుటుంబంపై దాడి చేశారు. వారిని ఆయన బీజేపీ కార్యకర్తలుగా ఆరోపించారు. దాడిలో తీవ్రంగా గాయపడిన ఆయన తండ్రి షేక్ మహమ్మద్ మఫిక్ ఆగస్టు 15న మరణించారు. ఈ కేసులో ఎనిమిది మందిని పోలీసులు అరెస్టు చేసినట్లు వార్తా కథనాలు వెల్లడించాయి.
ఈ ఘటన ఒక తీవ్రమైన ప్రశ్నను దేశం ముందు ఉంచుతోంది.
మహమ్మద్ మఫిక్ను చంపిందెవరు?
ఆయన కుమారుడిపై దాడికి వచ్చిన వ్యక్తులు మాత్రమే ఆయన మరణానికి కారణమా? లేక అబ్దుల్ హఫీజ్ బయటపెట్టాలని ప్రయత్నించిన విద్యావ్యవస్థ వైఫల్యాలు, వాటిని ప్రశ్నించడాన్ని సహించలేని రాజకీయ-పాలనా వాతావరణం కూడా ఈ విషాదానికి నేపథ్యమా?
నిజం చెబితే కేసులా?
ఇలాంటి ఘటన ఇదే మొదటిసారి కాదు.
2019లో ఉత్తరప్రదేశ్లోని మీర్జాపూర్ జిల్లాలో ఒక ప్రభుత్వ పాఠశాలలో పిల్లలకు మధ్యాహ్న భోజనంగా రొట్టె, ఉప్పు మాత్రమే అందిస్తున్న దృశ్యాలు వెలుగులోకి వచ్చాయి. జర్నలిస్టు పవన్ జైస్వాల్ ఈ విషయాన్ని బయటపెట్టారు.
పిల్లలకు సరైన భోజనం ఎందుకు పెట్టలేకపోయామన్న ప్రశ్నకు సమాధానం చెప్పాల్సిన వ్యవస్థ, తిరిగి జైస్వాల్పైనే కేసు పెట్టింది. యోగి ఆదిత్యనాథ్ ప్రభుత్వాన్ని అప్రతిష్ఠపరిచేందుకు కుట్ర చేశారన్న ఆరోపణలు ఆయన ఎదుర్కొన్నారు. తర్వాత ఆయనపై కేసులు తొలగిపోయినా, ఆ పరిణామాలు ఆయన వృత్తిజీవితంపై తీవ్ర ప్రభావం చూపాయి. 2022లో ఆయన క్యాన్సర్తో మరణించారు.
ఇక్కడ వ్యక్తుల కథలకన్నా పెద్ద ప్రశ్న ఒకటుంది.
ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లోని లోపాలను బయటపెట్టడం నేరమా?
కూలుతున్న బడులు.. కలుషితమవుతున్న భోజనం
దేశ విద్యావ్యవస్థలో ఉన్న సమస్యలు కేవలం బోధన నాణ్యతకు సంబంధించినవి కావు. పిల్లల ప్రాణభద్రత, ఆహార భద్రత, పాఠశాల మౌలిక సదుపాయాలు కూడా ప్రశ్నార్థకంగా మారుతున్న ఘటనలు వరుసగా నమోదవుతున్నాయి.
జూలై 2025 — రాజస్థాన్లోని ఝలావర్: ప్రభుత్వ పాఠశాల భవనం కూలిన ఘటనలో ఏడుగురు చిన్నారులు మరణించగా, 28 మంది గాయపడ్డారు.
2025 — బీహార్: ప్రభుత్వ పాఠశాలలో మధ్యాహ్న భోజనం తిన్న తర్వాత పెద్ద సంఖ్యలో విద్యార్థులు అస్వస్థతకు గురైన ఘటన నమోదైంది. ఆహారంలో చనిపోయిన పాము కనిపించిందన్న ఆరోపణలు సంచలనం సృష్టించాయి. ఫిబ్రవరి 2024 — బీహార్లోని పశ్చిమ చంపారన్: మధ్యాహ్న భోజనం తిన్న తర్వాత 184 మంది పిల్లలు అస్వస్థతకు గురయ్యారు. ఆహారం కిరోసిన్తో కలుషితమైందన్న ఆరోపణలు వచ్చాయి.
ఇంత జరిగినా పరిస్థితి మారిందా?
ఆగస్టు 2026 — బీహార్లోని నలందా: పరాసి మిడిల్ స్కూల్లో మధ్యాహ్న భోజనంలో ఉప్పుకు బదులుగా పొరపాటున డిటర్జెంట్ పౌడర్ కలిపినట్లు ఆరోపణలు వచ్చాయి. ఆ భోజనం తీసుకున్న పలువురు విద్యార్థులు వాంతులు, తలతిరగడం వంటి సమస్యలతో ఆసుపత్రికి చేరారు. వివిధ వార్తా కథనాలు బాధితుల సంఖ్యను 24 నుంచి 40 వరకు పేర్కొన్నాయి. అదే సమయంలో హిమాచల్ప్రదేశ్లోని కులూ జిల్లాలో ఒక ప్రాథమిక పాఠశాలలో మధ్యాహ్న భోజనంలో భాగంగా ఇచ్చిన ఖీర్ తిన్న తర్వాత 30 మంది పిల్లలు అస్వస్థతకు గురయ్యారు. ఫుడ్ పాయిజనింగ్తో పాటు కలుషిత నీరు లేదా పాల నాణ్యత కూడా కారణమై ఉండవచ్చని వైద్యులు అనుమానించారు. ఇవి విడివిడిగా జరిగిన ప్రమాదాలుగా మాత్రమే చూడగలమా? లేక పిల్లల ఆహారం, ఆరోగ్యం, భద్రత విషయంలో పర్యవేక్షణ వ్యవస్థలో ఉన్న తీవ్రమైన లోపాలకు సంకేతాలా?
చదవలేని పిల్లలు.. బాధ్యత ఎవరిది?
పాఠశాలకు వెళ్లడం మాత్రమే విద్య కాదు. అక్కడ పిల్లలు నిజంగా నేర్చుకుంటున్నారా అన్నదే అసలు ప్రమాణం. ASER 2024 గ్రామీణ భారతదేశంలో నిర్వహించిన సర్వే ప్రకారం, మూడో తరగతి చదువుతున్న పిల్లల్లో రెండో తరగతి స్థాయి పాఠ్యాన్ని చదవగల వారి శాతం ఇప్పటికీ చాలా తక్కువగా ఉంది. ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో మూడో తరగతి పిల్లల్లో రెండో తరగతి స్థాయి పాఠ్యాన్ని చదవగలవారు 23.4 శాతం మాత్రమే. అంటే నాలుగింట మూడొంతుల మందికి పైగా ఆ స్థాయి పాఠ్యాన్ని చదవలేకపోతున్నారు.
ఐదో తరగతి విద్యార్థుల్లోనూ రెండో తరగతి స్థాయి పాఠ్యాన్ని చదవడంలో గణనీయమైన వెనుకబాటు కొనసాగుతోంది. అయితే దీనికి పిల్లలను నిందించలేం.
ప్రతి వైఫల్యానికీ ఉపాధ్యాయులనే బాధ్యులను చేయడమూ సరైంది కాదు. ఉపాధ్యాయుల కొరత, తరగతి గదుల పరిస్థితి, మరుగుదొడ్లు, తాగునీరు, మధ్యాహ్న భోజనం నాణ్యత, బోధనా వనరులు, పరిపాలనా పర్యవేక్షణ—ఇవన్నీ కలిసి విద్యా ప్రమాణాలను నిర్ణయిస్తాయి.
అందుకే అసలు ప్రశ్న వ్యవస్థను ఉద్దేశించి అడగాలి.
ఒక్క పార్టీని నిందిస్తే సరిపోతుందా?
విద్య ప్రధానంగా రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల పరిధిలో ఉండే అంశం. కేంద్ర ప్రభుత్వానికీ విధానపరమైన, ఆర్థికపరమైన పాత్ర ఉంది. వివిధ రాష్ట్రాల్లో వివిధ రాజకీయ పార్టీలు అధికారంలో ఉన్నాయి. అందువల్ల దేశంలోని ప్రభుత్వ పాఠశాలల సమస్య మొత్తానికీ ఒక్క రాజకీయ పార్టీనే బాధ్యురాలిగా పేర్కొనడం వాస్తవ పరిస్థితిని పూర్తిగా ప్రతిబింబించదు. కానీ ఏ ప్రభుత్వం అధికారంలో ఉన్నా కొన్ని ప్రశ్నలకు సమాధానం చెప్పాల్సిందే.
పిల్లలు చదివే భవనాలు ఎందుకు కూలుతున్నాయి?
మధ్యాహ్న భోజనం పిల్లలను పోషించాల్సింది పోయి కొన్ని సందర్భాల్లో వారి ఆరోగ్యానికే ప్రమాదంగా ఎందుకు మారుతోంది?
కనీస పఠన సామర్థ్యాలు ఎందుకు ఆశించిన స్థాయికి చేరడం లేదు?
అన్నిటికన్నా ముఖ్యంగా—
ఈ లోపాలను ప్రశ్నించే పౌరులు, జర్నలిస్టులు, విద్యార్థులు భయపడాల్సిన పరిస్థితి ఎందుకు ఏర్పడుతోంది?
పరిహారం కాదు.. మంచి బడి కావాలి
తండ్రిని కోల్పోయిన తర్వాత కూడా అబ్దుల్ హఫీజ్ చేసిన విజ్ఞప్తి ఈ మొత్తం కథకు మరో అర్థాన్ని ఇస్తోంది.
తనకు పరిహారం అవసరం లేదని, తన తండ్రి పేరుతో మంచి పాఠశాల కావాలని ఆయన కోరినట్లు వార్తా కథనాలు తెలిపాయి.
తండ్రిని తిరిగి తీసుకురాలేడు. కానీ ఆయన మరణం వేలాది మంది పిల్లల జీవితాల్లో మార్పుకు కారణమైతే ఆ బాధను భరిస్తానన్న భావనను హఫీజ్ వ్యక్తం చేశారు.
మహమ్మద్ మఫిక్ తల్లి స్పందన మరింత సంక్షిప్తం.
ఆమె చెప్పింది రెండే మాటలు—
“ఇంక్విలాబ్ జిందాబాద్.”
ఒక కుటుంబం ఎదుర్కొన్న విషాదం ఇప్పుడు దేశ విద్యావ్యవస్థను ప్రశ్నిస్తోంది.
ప్రశ్న పాఠశాల గోడల రంగు గురించి కాదు. మధ్యాహ్న భోజనంలో ఏముంది అన్నదొక్కటే కాదు. పరీక్షల్లో పిల్లలు ఎన్ని మార్కులు సాధిస్తున్నారన్నదీ మాత్రమే కాదు.
ప్రతి బిడ్డకు సురక్షితమైన పాఠశాల, పోషకాహారం, నాణ్యమైన విద్య అందించే బాధ్యతను మన వ్యవస్థ ఎంతవరకు నిర్వర్తిస్తోంది?
అందుకే ఇప్పుడు దేశం అడగాల్సిన ప్రశ్న—
మన బడులను చంపిందెవరు?
-ప్రజాతంత్ర డెస్క్
