63. వరంగల్ వాణి 1987 సంపాదకీయం
ప్రతిపక్షాలు సంఘటితంగా ఉంటే ప్రతిపక్షాల నోట్లు చీలిపోకుండా అధికార పార్టీని సులభంగా గద్దెదించటానికి వీలవుతుంది అంటూ ఇటీవలివరకూ నిరంతర ప్రచారంచేసిన వివిధ ప్రతిపక్షాల నాయకులు హఠాత్తుగా ప్లేటు ఫిరాయించాలిచ్చాడు. ‘ఏ విధమైన సామర్థ్యం లేని ప్రతిపక్షాలు సంఘటితమై ఉండలేవనీ, కనీసం కలిసికట్టుగా ఉండేందుకు కనీసకార్యక్రమాన్నైనా రూపొందించుకోలేవనీ, ఒకవేళ రూపొందించుకోగల్గినా దానిని అమలుపరచలేవని రాష్ట్రాలలో మిశ్రమ ప్రభుత్వాలు 1967 నుంచి ఋజువు అయింది. పరిపాలన మార్పుకోరిన ప్రజలు మిశ్రమ ప్రభుత్వాలకు పట్టంకట్టి నిరాశ చెందారు. ఇందుక్కారణం కాంగ్రెసు ఫిరాయింపుదార్లు మిశ్రమ ప్రభుత్వాలతో ప్రతిపక్ష వేషాలతో భాగస్వారులు కావటమే. ఎమర్జెన్సీ తరువాత జైళ్ల నుంచి విడుదలై వచ్చిన ప్రతిపక్షాలనాయకులు తమతకు పార్టీలను రద్దు చేసుకొని జనతాగా రూపొంది మార్పుకోరిన ప్రజలకు మరోసారి ఆశ చిగిర్చారు. పార్టీలు రద్దయినా, నాయకులు, వారి భావాలు రద్దుకాలేదు. 30 నెల్లలో విచ్చిన్నమై ప్రభుత్వం కూలిపోయింది. ఇందుకు కారకులు కూడా ప్రతిపక్ష రూపధారులైన కాంగ్రెసు ఫిరాయింపుదార్లే.
ఆంధ్రప్రదేశ్ ఎన్నికలలో ప్రతిపక్షాలఫ్రంటు ఏర్పాటు, కనీస కార్యక్రమాలు వంటివి విఫలం కావటానిక్కారణం కూడ ఏవేవో కారణాలు ఒకరిద్దరు చెప్పినప్పటికీ అసలు కారణం ఎన్నికల తరువాతగాని స్పష్టంకాదు. అయితే ఇప్పుడీ ప్రతిపక్షాల నాయకులు కొందరు ప్రతిపక్షాలు విడిగా పోటీచేస్తే అందువల్ల కాంగ్రెసైకి మాత్రమే లాభించాల్సిన అవసరంలేదనీః ప్రతిపక్షాలు కూడ లాభించవచ్చుననే కొత్తవాదం చేస్తున్నారు. ఏ ప్రతిపక్షంలోకూడ ఎటువంటి సర్దుబాటుకు సిద్ధంకాని తెలుగుదేశం పార్టీలోని 90 శాతం మంది మాజీ కాంగ్రెసువారే కావటంతో కాంగ్రెసుఐ వోట్లు చీలురాయనేది వీరి ఈ వాదానికి మూలం అనుకోవచ్చు. వాస్తవానికి కాంగ్రెపై వోట్లు అని కాని ప్రతిపక్షాల చోట్లు అని కాని స్పష్టీకతించటానికి ఆస్కారం లేదు. కమ్యూనిస్టులకు, భారతీయ జనతా పార్టీకి సభ్యత్వం ఉన్నట్లు కాంగ్రెసుఐ కి లేదు. ఈ పార్టీలు తమకుగల సభ్యుల వోట్లవల్లనే గెలుచుకోలేరు. సాధారణ వోట్లు పొందవలసిందే. కాంగ్రెసై పార్టీకి సభ్యత్వమే లేదు. ప్రస్తుతం. పల్లెనుంచి దిల్లీ వరకు సంస్థను నిర్మించిన ఒకప్పటి కాంగ్రెసు ఇప్పుడు లేదు. కాంగ్రెసుకు కాంగ్రెసై వారసురాలు అనుకొనేందుకు, ఆ కాంగ్రెసుకు చెందిన వారనేకులు కాంగ్రెస్లో ఉండటమే తార్కాణం. అయితే కాంగ్రెసు ఎస్, జనతా, లోకదళ్ వంటి పార్టీలకు కూడా అదే వారసత్వం వర్తిస్తుంది. అదే మేరకు తెలుగు దేశం పార్టీకి కూడ వర్తిస్తుంది. కనుక సాధారణ ప్రజల విశ్వాసం చూరగొని వారి వోట్లు ఆర్జించడం మీదనే ఆధారపడి విజయం సిద్ధిస్తుందిగా చెప్పటం సమంజనం అవుతుంది.
ఇప్పుడున్న పార్టీ నాయకులలో ప్రజా సమ్మోహనశక్తి ప్రజాకర్షణగల నాయకత్వం శ్రీమతి ఇందిరాగాంధీ ఒక్కరికే ఉన్నది. 1977 వరకు కి.శే. జయప్రకాశ్ నారాయణ కూడ అటువంటి శక్తిని ప్రదర్శించగలిగారు. ఈ సారి ఎన్నికల్లో అటువంటి ప్రజాకర్షణ-సమ్మోహన శక్తిని తెలుగుదేశం పార్టీ నాయకుడు శ్రీ ఎన్.టి.రామారావు ప్రదర్శించకలుగుతున్నారు. ఈ ఇద్దరి నాయకులతో సమానముగా మరే ప్రతిపక్ష పార్టీ నాయకత్వం కూడ ప్రజాకర్షణ శక్తిని చూపటం లేదు. 1977లో శ్రీమతి గాంధీ సమ్మోహనశక్తి ఎంతగా ప్రదర్శితమైనా సభలకు లక్షల సంఖ్యలో జనం హాజరై కూడ ఫలితాలు సమకూరలేదు. సంఘటిత జనతా పార్టీ విజయం సాధించింది. అందుక్కారణం ఆ పార్టీ వ్యవస్థీకృత శక్తి అనే చెప్పుకోవాలి. ఎమర్జన్సీ దారుణాల వాతావరణం కూడ అప్పుడు ఉపకరించింది. శ్రీ ఎన్.టి.రామారావు సభలకు హాజరయ్యే జనం, అధికారపార్టీ పాలనా వైఫల్యాలు, అవినీతి వగైరాలు వెరసిగా శ్రీమతి గాంధీ వజా సమ్మోహన శక్తిని, వ్యవస్థీకృత శక్తిని నిర్జించకల్గుతుందా, అనేది పత్యక్షంగా ఋజువు కావలసేవున్నది.
ఎన్.టి.ఆర్. గాలి ఉదృతి ఉన్నచోట అందువల్లకలిగే పరిణామాలకు కాంగ్రెసే గురి అవుతుంది అని లెక్కిస్తే అటువంటి పరిణామాలే ఇతర ప్రతిపక్షాలకు కూడ సంభవించటం నిస్సందేహం శ్రీమతి గాంధీ ఎన్టీఆర్ సవాలును కట్టుకోడానికే తమకు అభ్యర్థిత్వం ఇచ్చిందని విర్రవీగే కాంగ్రెసై అభ్యర్థులు రాము కూడా ఆ గాలికి చిరునామా లేకుండా పోగల ప్రమాదాన్ని గుర్తించటం, తదనుగుణంగా కారంవల్ల మూసుకుపోయిన కళ్లు తెరచి ప్రజాదరాన్ని పొందటం అవసరం. కమ్యూనిస్టులు సహా ప్రతిపక్షాల వారందరికి ఇదే సూత్రం వర్తిస్తుందని గమనించకపోతే తమిళనాడులో డిఎంకె ఎడిఎంకెలవల్ల పొందిన దుస్థితినే తెలుగుదేశం వల్ల ఆంధ్రప్రదేశ్లో పొందటం భయం.
(వరంగల్ వాణి, 1987) “ఏ పార్టీకి చెందినవారైనా వోట్లు తమ సొంత ఆస్తిగా భావించడం రాజకీయ అపోహ. కాంగ్రెస్ వోటు, కమ్యూనిస్టు వోటు, బీజేపీ వోటు, ప్రాంతీయ పార్టీ వోటు అంటూ వోటర్లను శాశ్వతంగా విభజించలేం. ప్రజాస్వామ్యంలో వోటరు ఏ పార్టీకి శాశ్వత బానిస కాదు. పరిస్థితులను, అభ్యర్థులను, నాయకత్వాన్ని, పాలనను బట్టి తన నిర్ణయాన్ని మార్చుకునే స్వేచ్ఛ అతనికి ఉంది. అందువల్ల “ఎవరి వోట్లు ఎవరికి చీలుతాయి?” అనే లెక్క కంటే “ప్రజలు ఎవరిని ఎందుకు ఎన్నుకుంటారు?” అనే ప్రశ్నే అసలు రాజకీయ ప్రశ్న..”
ఆనాటి రాజకీయాలు, ఈనాటి పరిస్థితి
వరంగల్ వాణి 1987లో ప్రచురించిన ఈ సంపాదకీయం, అప్పటి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజకీయాలనే కాకుండా భారత ప్రజాస్వామ్యంలో ప్రతిపక్ష రాజకీయాల స్వభావాన్ని కూడా లోతుగా పరిశీలించింది. ప్రతిపక్షాలు సంఘటితమైతే అధికార పార్టీని ఓడించవచ్చని ఒకవైపు ప్రచారం జరుగుతుండగా, మరోవైపు వాటి మధ్య ఉన్న అంతర్గత వైరుధ్యాలు, నాయకత్వ పోటీలు, సిద్ధాంతపరమైన అస్పష్టతలు ఆ ఐక్యతను ఎంతకాలం నిలబెడతాయన్న ప్రశ్నను సంపాదకీయం ముందుకు తెచ్చింది. 1967 తరువాత రాష్ట్రాలలో ఏర్పడిన మిశ్రమ ప్రభుత్వాలు ఈ ప్రశ్నకు ఒక ముఖ్యమైన చారిత్రక నేపథ్యాన్ని అందించాయి. కాంగ్రెస్ వ్యతిరేకత ఆధారంగా ఏర్పడిన అనేక ప్రభుత్వాలు స్థిరమైన ప్రత్యామ్నాయ పాలనను అందించలేకపోయాయి. పార్టీల పేర్లు మారినా, నాయకుల వ్యక్తిగత ప్రయోజనాలు, రాజకీయ సంస్కృతి, అధికార ఆకాంక్షలు మారకపోతే కూటమి ప్రభుత్వం నిలబడదని ఆ అనుభవం తెలియజేసింది. 1977లో అత్యవసర పరిస్థితి తరువాత జనతా పార్టీ విజయం కూడా ప్రజలలో మార్పు కోరిక ఎంత బలంగా ఉందో చూపించింది. అయితే వివిధ పార్టీల విలీనం జరిగినప్పటికీ, నాయకుల మధ్య ఉన్న విభేదాలు తొలగిపోలేదు. చివరకు ఆ ప్రయోగం విఫలమైంది.
ఇక్కడే 1987 సంపాదకీయం ఒక ముఖ్యమైన రాజకీయ సత్యాన్ని గుర్తించింది: పార్టీలను విలీనం చేయడం సులభం; రాజకీయ సంస్కృతులను విలీనం చేయడం కష్టం. కనీస ఉమ్మడి కార్యక్రమం రూపొందించడం ఒక దశ మాత్రమే. దానిని నిజాయితీగా అమలు చేయడానికి పరస్పర విశ్వాసం, క్రమశిక్షణ, స్పష్టమైన నాయకత్వం అవసరం.
ఈ ప్రశ్న నేటి భారత రాజకీయాల్లో మరింత ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. ప్రతిపక్ష ఐక్యత గురించి తరచూ చర్చ జరుగుతున్నప్పటికీ, ఎన్నికల సమయంలో సీట్ల సర్దుబాటు చేసుకోవడం మాత్రమే ప్రజలకు ప్రత్యామ్నాయాన్ని ఇవ్వదు. అధికార వ్యతిరేక వోటు సహజంగానే ఒకే ప్రతిపక్ష పార్టీకి బదిలీ అవుతుందని భావించడం కూడా ప్రమాదకరం. వోటరు ఒక పార్టీని ఓడించాలనే ఉద్దేశంతో మాత్రమే వోటు వేయడు; తనకు నమ్మకమైన నాయకత్వం, స్పష్టమైన విధానం, విశ్వసనీయమైన పాలనా ప్రత్యామ్నాయం కనిపించినప్పుడే తన వోటు బదిలీ చేస్తాడు. 1987లో ఎన్టీ రామారావు ప్రజాకర్షణను సంపాదకీయం ప్రత్యేకంగా గుర్తించింది. అయితే వ్యక్తిగత ప్రజాదరణతో పాటు వ్యవస్థీకృత శక్తి అవసరమని కూడా హెచ్చరించింది. ఇదే నేటి రాజకీయాలకు వర్తిస్తుంది. భారీ సభలు, సామాజిక మాధ్యమాల్లో ప్రభావం, వైరల్ ప్రచారం, వ్యక్తిగత ప్రజాదరణ—అన్నీ ఇవి రాజకీయ తరంగాన్ని సృష్టించగలవు. కానీ ఎన్నికల విజయాన్ని నిలకడైన రాజకీయ శక్తిగా మార్చేది బలమైన సంస్థ, గ్రామస్థాయి కార్యకర్తలు, స్థానిక నాయకత్వం, స్పష్టమైన కార్యక్రమం.
మరొక ముఖ్యమైన అంశం కూడా నాటి సంపాదకీయం మనకు గుర్తుచేస్తుంది. ఏ పార్టీకి చెందినవారైనా వోట్లు తమ సొంత ఆస్తిగా భావించడం రాజకీయ అపోహ. కాంగ్రెస్ వోటు, కమ్యూనిస్టు వోటు, బీజేపీ వోటు, ప్రాంతీయ పార్టీ వోటు అంటూ వోటర్లను శాశ్వతంగా విభజించలేం. ప్రజాస్వామ్యంలో వోటరు ఏ పార్టీకి శాశ్వత బానిస కాదు. పరిస్థితులను, అభ్యర్థులను, నాయకత్వాన్ని, పాలనను బట్టి తన నిర్ణయాన్ని మార్చుకునే స్వేచ్ఛ అతనికి ఉంది. అందువల్ల “ఎవరి వోట్లు ఎవరికి చీలుతాయి?” అనే లెక్క కంటే “ప్రజలు ఎవరిని ఎందుకు ఎన్నుకుంటారు?” అనే ప్రశ్నే అసలు రాజకీయ ప్రశ్న. నేటి ప్రతిపక్షాలకు ఇక్కడే అసలు సవాలు ఉంది. కేవలం అధికార పార్టీని వ్యతిరేకించడం సరిపోదు. ప్రజలకు ప్రత్యామ్నాయ పాలనా నమూనా ఏమిటో చెప్పాలి. ఆర్థిక విధానం, ఉపాధి, వ్యవసాయం, విద్య, ఆరోగ్యం, సమాఖ్య వ్యవస్థ, పౌర హక్కులు, అవినీతి నియంత్రణ, సంస్థల స్వతంత్రత వంటి అంశాలపై కనీసం ఒక స్పష్టమైన ఉమ్మడి దృక్పథం ఉండాలి. లేనిపక్షంలో ఎన్నికల కూటమి తాత్కాలిక గణితంగా మిగిలిపోతుంది.
1987లో “ఇంకా కనువిప్పు కాలేదా?” అని అడిగిన ప్రశ్న నేడు మరింత ఘాటుగా వినిపిస్తోంది. అప్పట్లో ప్రతిపక్షాల సమస్య వ్యక్తిగత నాయకత్వ పోటీలు, ఫిరాయింపులు, అస్థిర కూటములు అయితే, నేడు వాటికి తోడు మీడియా, సోషల్ మీడియా, వ్యక్తికేంద్రీకృత రాజకీయాలు, ఎన్నికల నిర్వహణ, వనరుల అసమానత వంటి కొత్త సవాళ్లు చేరాయి. అయినప్పటికీ ప్రజాస్వామ్యపు ప్రాథమిక సూత్రం మారలేదు. అధికారాన్ని ఓడించడానికి ముందు ప్రజల విశ్వాసాన్ని గెలుచుకోవాలి. కూటమిని నిర్మించడానికి ముందు ఉమ్మడి రాజకీయ లక్ష్యాన్ని నిర్మించాలి. నాయకుడిని ముందుకు తేవడానికి ముందు నాయకత్వంపై ప్రజలకు నమ్మకం కల్పించాలి. నాటి సంపాదకీయం చెప్పిన హెచ్చరిక అందుకే నేటికీ వర్తిస్తుంది: ప్రతిపక్షాలు విడివిడిగా పోటీచేస్తే ఎవరి వోట్లు చీలుతాయన్న లెక్కలోనే మునిగిపోతే, ప్రజల తీర్పు తమకు అనుకూలంగా వస్తుందని హామీ లేదు. ప్రజలు కోరేది కేవలం “ప్రత్యామ్నాయం” కాదు, విశ్వసనీయమైన ప్రత్యామ్నాయం. అందుకే 1987లో అడిగిన ప్రశ్నను 2026లో మళ్లీ అడగాల్సిన పరిస్థితి వచ్చింది: ఇంకా కనువిప్పు కాలేదా?
