– మట్టిపొరల్లో అబ్బురపరిచే శిల్పకళా చాతుర్యం
– గుడి కావలి కింద శ్వేతనాగుల ప్రత్యక్షం
– ఎక్స్ కవేటర్ల మొరాయింపులు
– పురావస్తు సంపదను కాపాడాలని ప్రజల డిమాండ్
శ్వేత నాగుల ప్రత్యక్షం .. శాస్త్రీయ, పౌరాణిక కోణం 
జాకారం తవ్వకాల్లో శిలలను కదిలిస్తున్నప్పుడు మూడు శ్వేతనాగులు (వైట్ కోబ్రాస్) బయటపడడం స్థానికులను విస్మయానికి గురిచేసింది. కార్మికులు శిలల కింద లోతుగా తవ్వుతున్న సమయంలో ఈ పాములు బుసలు కొడుతూ ఒక్కసారిగా ప్రత్యక్షమయ్యాయి. ఇందులో ఒక పాము శిలలు పడడంతో మరణించగా, మిగిలిన రెండు సమీపంలోని పొదల్లోకి వెళ్లాయి. ఈ ఘటన వెనుక ఉన్న విజ్ఞానశాస్త్రాన్ని, సాంస్కృతిక విశ్వాసాలను లోతుగా పరిశీలించవలసి ఉంది. శ్వేతనాగులు అనేవి ప్రత్యేక జాతి పాములు కావు. ఇవి సాధారణ నాగపాములే. జన్యుపరమైన మార్పుల వల్ల వీటిలో మెలనిన్ అనే వర్ణద్రవ్యం లోపిస్తుంది. దీనినే ‘అల్బినిజం’ అంటారు. పాములలో అల్బినిజం సంభవించి నప్పుడు వాటి చర్మం తెల్లగా లేదా లేత పసుపు రంగులో కనిపిస్తుంది. కండ్లు కూడా గులాబీ రంగులో ఉండే అవకా శం ఉంటుంది. ఇది జన్యు మార్పుల వల్ల జరుగుతుంది. అల్బినో పాములు సాధారణంగా వెలుతురును తట్టుకోలేవు. అందుకే అవి పురాతన కట్టడాల సందుల్లో, భూగర్భంలోని తేమ కలిగిన శిలల కింద నివసించడానికి మొగ్గు చూపుతాయి. తెల్లటి రంగు ఉండడం వల్ల ఇవి శత్రువులకు (గద్దలు, ముంగిసలు) సులభంగా దొరికిపోతాయి. అందుకే ఇవి పగటిపూట బయటకు రాకుండా రాళ్ల కింద దాక్కుంటాయి. జాకారం తవ్వకాల్లో ఇవి ప్రత్యక్షమవ్వడం అంటే, వాటి సహజ ఆవాసాన్ని మనం ధ్వంసం చేశామని అర్థం. భారతీయ జానపద, ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయాల్లో పాములను, ముఖ్యంగా నాగులను నిధులపై లేదా పురాతన ఆలయాలపై కాపలాగా ఉండే శక్తులుగా భావిస్తారు. జైన, హిందూ సంప్రదాయాల్లో ‘నాగ’లు సంపదకు, జలవనరులకు రక్షకులుగా పరిగణించబడతారు. పురాతన శిలల కింద ఈ పాములు ఉండడాన్ని స్థానికులు ‘దేవుడి హెచ్చరిక’గా లేదా ‘క్షేత్ర పాలకుల సంరక్షణ’గా అభివర్ణించారు. మరణించిన పాముకు గ్రామస్తులు శాస్త్రోక్తంగా అంత్యక్రియలు నిర్వహించడం వారి ఆధ్యాత్మిక అనుబంధాన్ని సూచిస్తోంది. ఇది పర్యావరణ వ్యవస్థలో జంతువులకు ఇచ్చే గౌరవాన్ని కూడా ప్రతిబింబిస్తుంది.
ఎక్స్ కవేటర్ ఎందుకు మొరాయించింది?
శ్వేతనాగులు బయటపడిన వెంటనే ఎక్స్ కవేటర్ ఆగిపోవడం, ఆపరేటర్ ఎంత ప్రయత్నించినా స్టార్ట్ కాకపోవడం అత్యంత నిగూఢమైన విషయంగా వార్తల్లో నిలిచింది. పని చేసే యంత్రం ఒక్కసారిగా నిలిచిపోవడాన్ని కార్మికులు ‘దైవ శక్తి’ అడ్డుకోవడంగా భావించారు. అయితే ఒక ఇంజినీరింగ్ దృక్కోణంలో దీనికి పలు కారణాలు ఉండవచ్చు. భారీ యంత్రాలు, ముఖ్యంగా ఎక్స్కవేటర్లు కఠినమైన రాతి నేలల్లో పని చేస్తున్నప్పుడు అనేక సాంకేతిక సమస్యలను ఎదుర్కొంటాయి. హైడ్రాలిక్ సిస్టమ్ ఫెయిల్యూర్ అయినప్పుడు, ఇంధన వ్యవస్థలో అవరోధం కలిగినప్పుడు కూడా యంత్రం ఆగిపోయే అవకాశం ఉందని నిపుణులు చెబుతున్నారు. ఎలక్ట్రానిక్ సెన్సార్లు కూడా ఇంజిన్ మీద ఒత్తిడి పడకుండా ఆటోమేటిక్ గా ఇంజిన్ ను ఆఫ్ చేస్తాయంటున్నారు. భారీ శిలలను ఎత్తేటప్పుడు లేదా పునాదులను కదిలించేటప్పుడు హైడ్రాలిక్ ఆయిల్పై విపరీతమైన ఒత్తిడి పడుతుంది. ఇది సీల్స్ పగిలిపోవడానికి లేదా పంపులు జామ్ అవ్వడానికి దారితీస్తుంది. తవ్వకాల వల్ల వెలువడే విపరీతమైన దుమ్ము లేదా శిలల పొడి ఎయిర్ ఫిల్టర్లను లేదా ఫ్యూయల్ ఫిల్టర్లను మూసివేయవచ్చు. దీనివల్ల ఇంజిన్ ఒక్కసారిగా ఆగిపోతుంది. ఆధునిక ఎక్స్ కవేటర్లలో ‘ఓవర్ లోడ్ సెన్సార్లు’ ఉంటాయి. శిలలను కదిలించేటప్పుడు ఇంజిన్ సామర్థ్యానికి మించిన భారం పడితే, యంత్రాన్ని దెబ్బతినకుండా కాపాడడానికి సిస్టమ్ ఆటోమేటిక్గా ఇంజిన్ను షట్-డౌన్ చేస్తుంది. కఠినమైన రాళ్లపై బకెట్ తగిలినప్పుడు వచ్చే ప్రకంపనల వల్ల వైరింగ్ లూజ్ అవ్వడం లేదా బ్యాటరీ టెర్మినల్స్ ఊడిపోవడం వంటి చిన్నపాటి సమస్యలు కూడా పెద్ద వైఫల్యాలుగా కనిపిస్తాయి. కార్మికుల మానసిక స్థితిని పరిశీలిస్తే, పాములు కనిపించిన వెంటనే భయం వల్ల కలిగిన అప్రమత్తత యంత్రంపై నియంత్రణ కోల్పోయేలా చేసి ఉండవచ్చు. ఏది ఏమైనా ఈ యాంత్రిక వైఫల్యం ఆ ప్రదేశంపై ఒక రకమైన ‘పవిత్ర భయం’ కల్పించింది.
లోకం చెరువు విశిష్టత 
జాకారం వద్ద బయటపడిన శిలలు లోకం చెరువు సమీపంలో ఉండడం వల్ల, ఆ చెరువు చరిత్రను పరిశీలించడం అవసరం. కాకతీయులు తెలంగాణను ‘చెరువుల రాజ్యం’గా మార్చారు. వారు ప్రతి గ్రామంలో ‘సప్త సంతానాలు’గా పిలవబడే పనుల్లో భాగంగా చెరువులను తవ్వించారు. ఇటీవల లభించిన తామ్ర శాసనాల ద్వారా కాకతీయ వంశంలోని మహిళా మూర్తుల ప్రాధాన్యం వెలుగులోకి వచ్చింది. కాకతీయ రాజు గుండయ్య భార్య అయిన లోకనవ్వ ‘బిజ్జేశ్వర’ ఆలయాన్ని నిర్మించింది. పెన్నతవాడి అధిపతి కుమార్తె లోకాంబ ‘గుండేశ్వర’ ఆలయాన్ని నిర్మించి, చెరువులను తవ్వించింది. జాకారం వద్ద ఉన్న ‘లోకం చెరువు’ ఈ రాణుల పేర్ల మీదుగానే ఏర్పడి ఉండవచ్చు. కాబట్టి ఇక్కడ బయటపడిన శిలావశేషాలు ఆనాటి రాణులు నిర్మించిన ఒక అద్భుతమైన దేవాలయానికి లేదా మండపానికి చెందినవి అయ్యే అవకాశం మెండుగా ఉంది. ఇది కేవలం పురావస్తు శాఖ పరిశోధన ద్వారానే స్పష్టమవుతుంది. జాకారం సంఘటన వెలుగులోకి వచ్చిన వెంటనే ట్రైబల్ యూనివర్సిటీ వైస్ ఛాన్సలర్ ప్రోఫెసర్ వై.ఎల్. శ్రీనివాస్ తవ్వకాలను నిలిపివేసి, పురావస్తు, వారసత్వ శాఖకు లేఖ రాశారు. ఇది ఒక బాధ్యతాయుతమైన చర్య. గతంలో వరంగల్ జిల్లాలోని అశోక్ నగర్ వద్ద 800 ఏండ్ల నాటి కాకతీయ శివాలయాన్ని పాఠశాల నిర్మాణం కోసం కూల్చివేసిన సంఘటన చరిత్రకారులను ఆందోళనకు గురిచేసింది. అటువంటి పొరపాట్లు పునరావృతం కాకుండా ఉండాలంటే చారిత్రక ఆధారాలను గౌరవించాలి. కాకతీయ కాలం నాటి దేవాలయాలు ముఖ్యంగా ‘సాండ్బాక్స్’ పద్ధతిలో నిర్మించబడేవి. పునాదిని లోతుగా తవ్వి, అందులో ఇసుక, బెల్లం, కరక్కాయ మిశ్రమంతో నింపి దానిపై భారీ శిలలను ఉంచేవారు. ఇది భూకంపాలను తట్టుకునేలా చేస్తుంది. జాకారం వద్ద లభించిన స్తంభాలు నల్ల గ్రానైట్ కు చెందినవిగా కనిపిస్తున్నాయి. వీటిపై చెక్కిన కళాఖండాలు వేల సంవత్సరాలైనా చెక్కుచెదరకుండా ఉంటాయి. అప్పటి ఆలయ పునాదులు లేదా ప్లాట్ఫారమ్ నక్షత్ర ఆకారంలో ఉండేవి. రామప్ప వంటి ఆలయాల గోపురాల బరువు తగ్గించడానికి తేలియాడే ఇటుకలను వాడేవారు. నల్లరాతితో చెక్కిన మదనికలు, నాగిని విగ్రహాలు కాకతీయ కళా వైభవానికి చిహ్నాలుగా ఉన్నాయి.
మరింత పరిశోధనతో బయటపడనున్న తొలినాటి రహస్యాలు
జాకారం వద్ద జరిగిన సంఘటనలు తెలంగాణ చరిత్రలో మరొక అద్భుతమైన అధ్యాయాన్ని తెరిచాయి. శ్వేతనాగుల రాక, యంత్రం మొరాయించడం వంటివి ప్రజల్లో ఆధ్యాత్మిక స్పృహను పెంచగా, బయటపడిన శిలలు పరిశోధకులకు కొత్త పనిని అప్పగించాయి. ఈ సందర్భంలో పురావస్తు శాఖ అధికారులు క్షేత్ర స్థాయి సర్వే చేయాల్సిన అవసరం ఉంది. పురావస్తు శాఖ నిపుణులతో సమగ్రమైన భూగర్భ సర్వే నిర్వహించి, మరిన్ని శిలలు లేదా పునాదులు ఉన్నాయో లేదో పరిశీలించాలి. ప్రస్తుతం బయటపడిన శిలలను భద్రత దృష్ట్యా వరంగల్ ఖుష్ మహల్ లేదా మ్యూజియానికి తరలించాలి. చారిత్రక కట్టడం ఉన్న ప్రాంతాన్ని విడిచిపెట్టి, ప్రహరీ గోడ నమూనాను మార్చడం ద్వారా వారసత్వాన్ని కాపాడవచ్చు. ఒకవేళ ఇక్కడ పెద్ద ఆలయ పునాదులు ఉంటే, దానిని పునరుద్ధరించి విశ్వవిద్యాలయ ప్రాంగణంలోనే ఒక చారిత్రక పర్యాటక కేంద్రంగా అభివృద్ధి చేయవచ్చు. ప్రకృతి, విజ్ఞానం, చరిత్ర కలిసిన చోట జాకారం నిలుస్తోంది. ఇక్కడ వెలుగుచూసిన శ్వేతనాగులు మన జీవవైవిధ్యానికి గుర్తు అయితే, కాకతీయ శిలలు మన అస్తిత్వానికి ప్రతీకలు. ఈ రెండింటినీ గౌరవించి సంరక్షించడం మనందరి బాధ్యత. శాస్త్రీయంగా, చారిత్రక ఆధారాలతో ఈ ప్రదేశాన్ని పరిశోధిస్తే, కాకతీయ సామ్రాజ్యపు తొలి నాటి రహస్యాలు మరిన్ని వెలుగులోకి వచ్చే అవకాశం ఉంది. ములుగు జిల్లా కేవలం గిరిజన సంస్కృతికే కాదు, అద్భుతమైన కాకతీయ నిర్మాణాలకు కూడా నిలయమని ఈ సంఘటన మరోసారి చాటిచెప్పింది.
తెలుగు జాతీయ వార్తలు, ప్రత్యేక కథనాలు, ట్రెండింగ్ వీడియోలు కోసం Prajatantra వెబ్సైట్ ను సందర్శించండి. తాజా అప్డేట్స్ కోసం మా X (Twitter), Facebook, WhatsApp ఛానల్ ను ఫాలో కండి.. అలాగే మా ప్రజాతంత్ర, యూట్యూబ్ చానల్ ను సబ్ స్క్రైబ్ చేసుకోండి.. మీ అభిప్రాయాన్ని కామెంట్ రూపంలో పంచుకోండి. మీ స్నేహితులు, కుటుంబ సభ్యులతో షేర్ చేయడం మర్చిపోవద్దు.
