“హైదరాబాద్ వంటి వేగంగా విస్తరిస్తున్న మహానగరంలో డ్రైనేజీ వ్యవస్థను నిర్లక్ష్యం చేయడం భవిష్యత్తులో మరింత పెద్ద విపత్తులకు దారితీస్తుంది. అందువల్ల ఎస్ఎన్డీపీని కేవలం ఒక మౌలిక వసతుల ప్రాజెక్టుగా కాకుండా హైదరాబాద్ భవిష్యత్ భద్రతకు సంబంధించిన అత్యవసర కార్యక్రమంగా ప్రభుత్వం పరిగణించాలి.డ్రైనేజీ–నాలా వ్యవస్థ పటిష్టమైతేనే హైదరాబాద్ వరద ముప్పు నుంచి సురక్షితంగా ఉంటుంది. శాస్త్రీయ ప్రణాళిక, ఆధునిక సాంకేతికత, కఠినమైన ఆక్రమణల నియంత్రణ, పర్యావరణ పరిరక్షణ, ప్రజల భాగస్వామ్యం—ఈ ఐదు అంశాల సమన్వయంతోనే హైదరాబాద్ను భవిష్యత్ వరదలకు తట్టుకునే నగరంగా తీర్చిదిద్దగలం..”.
హైదరాబాద్ నగరంలో వరదల ముప్పు ఏటా పెరుగుతోంది. తక్కువ వ్యవధిలో కురిసే భారీ వర్షాలు, ఆక్రమణలకు గురైన నాలాలు, ఇరుకైన డ్రైనేజీ మార్గాలు, చెరువుల కబ్జాలు, పెరుగుతున్న పట్టణీకరణ వంటి కారణాలు నగరాన్ని తరచూ జలమయం చేస్తున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో స్ట్రాటజిక్ నాలా డెవలప్మెంట్ ప్రోగ్రామ్ ను ప్రభుత్వం అత్యంత ప్రాధాన్యంతో, యుద్ధప్రాతిపదికన అమలు చేయాల్సిన అవసరం ఉంది.భారీ వర్షాల సమయంలో నగరంలోని అనేక ప్రాంతాలు ముంపునకు గురవుతున్న నేపథ్యంలో సమర్థవంతమైన మురుగునీటి, వర్షపు నీటి పారుదల వ్యవస్థ అత్యవసరం. వరదలు కేవలం రోడ్లు, ఇళ్లు, వ్యాపార సంస్థలను మాత్రమే దెబ్బతీయవు; ప్రాణనష్టం, ఆస్తినష్టం, రవాణా అంతరాయం, వ్యాధుల వ్యాప్తి, ఆర్థిక కార్యకలాపాల మందగింపు వంటి అనేక సమస్యలకు కారణమవుతాయి.
ఎస్ఎన్డీపీని వేగవంతం చేయాలి
గత కొంతకాలంగా ఎస్ఎన్డీపీ పనుల పురోగతి ఆశించిన స్థాయిలో లేకపోవడం ఆందోళన కలిగిస్తోంది. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావంతో భవిష్యత్తులో భారీ వర్షాలు, ఆకస్మిక వరదలు మరింత తీవ్రతరం అయ్యే అవకాశం ఉన్నందున ప్రస్తుత ప్రభుత్వం ఈ కార్యక్రమానికి అత్యధిక ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి.వరదలు సంభవించిన తర్వాత సహాయక చర్యలు చేపట్టడం కంటే ముందుగానే మౌలిక వసతులను పటిష్టం చేయడం ఎంతో ప్రయోజనకరం. పటిష్టమైన డ్రైనేజీ వ్యవస్థపై పెట్టుబడి పెట్టడం ద్వారా ప్రాణ, ఆస్తి నష్టాలను తగ్గించడమే కాకుండా విపత్తుల అనంతర పునరుద్ధరణకు అయ్యే భారీ వ్యయాన్ని కూడా తగ్గించవచ్చు.
ఇరుకైన నాలాలను విస్తరించాలి
ఎస్ఎన్డీపీ కింద ఇప్పటికే ఉన్న నాలా వ్యవస్థపై అధ్యయనం చేసి ఇరుకైన ప్రాంతాలు, ఆక్రమణలు, ట్రంక్ మెయిన్లు, ఫీడర్ నాలాల్లోని లోపాలను గుర్తించడం జరిగింది. ఈ సమస్యలకు శాశ్వత పరిష్కారం చూపాల్సిన అవసరం ఉంది.ఇరుకైన నాలాలను అవసరమైన చోట శాస్త్రీయంగా వెడల్పు చేయాలి. కాలం చెల్లిన డ్రైనేజీ మౌలిక వసతులను ఆధునీకరించాలి. భారీ వర్షాల సమయంలో నీరు సులభంగా ప్రవహించేలా ట్రంక్ మెయిన్లు, ఫీడర్ నాలాల మధ్య సమన్వయాన్ని పెంచాలి. నగరంలోని వివిధ ప్రాంతాల నుంచి వచ్చే వర్షపు నీరు ప్రధాన నాలాలకు చేరేలా సమగ్ర నెట్వర్క్ను రూపొందించాలి.
నాలాల ఆక్రమణలను తొలగించాలి
నాలాలు, సహజ నీటి ప్రవాహ మార్గాలపై జరిగిన ఆక్రమణలు పట్టణ వరదలకు ప్రధాన కారణాల్లో ఒకటి. సహజ నీటి ప్రవాహ మార్గాలను గుర్తించి వాటిని పునరుద్ధరించాలి. ఆక్రమణలను రాజకీయ ఒత్తిళ్లకు తావులేకుండా శాస్త్రీయ సర్వే ఆధారంగా గుర్తించి తొలగించాలి.అదే సమయంలో భవిష్యత్తులో నాలాలు, చెరువులు, నీటి ప్రవాహ మార్గాలపై ఆక్రమణలు జరగకుండా కఠినమైన నిబంధనలు అమలు చేయాలి. నిరంతర పర్యవేక్షణ, జియో-ట్యాగింగ్, డిజిటల్ మ్యాపింగ్ వంటి సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని వినియోగించాలి.
ఆధునిక సాంకేతికతను వినియోగించాలి
హైదరాబాద్ డ్రైనేజీ వ్యవస్థను ఆధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానంతో అనుసంధానం చేయాల్సిన సమయం వచ్చింది. మొత్తం డ్రైనేజీ నెట్వర్క్ను డిజిటల్ మ్యాప్లో నమోదు చేయాలి. నీటి మట్టాలు, ప్రవాహ వేగం, వర్షపాతం వంటి వివరాలను రియల్టైమ్లో పర్యవేక్షించే సెన్సార్ వ్యవస్థలను ఏర్పాటు చేయాలి.భారీ వర్షాలు కురిసే ముందు ఏ ప్రాంతాల్లో వరద ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉంటుందో అంచనా వేసేందుకు వాతావరణ డేటా, ఉపగ్రహ చిత్రాలు, జియోస్పేషియల్ టెక్నాలజీ, ప్రిడిక్టివ్ అనలిటిక్స్ను ఉపయోగించాలి. దీనివల్ల ముందస్తు హెచ్చరికలు జారీ చేసి ప్రజలను సురక్షిత ప్రాంతాలకు తరలించే అవకాశం ఉంటుంది.
గ్రీన్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్కు ప్రాధాన్యం
డ్రైనేజీ సమస్యకు కేవలం కాంక్రీట్ నాలాలు నిర్మించడం మాత్రమే పరిష్కారం కాదు. వర్షపు నీటిని సాధ్యమైనంత వరకు భూమిలోకి ఇంకేలా చేయాలి. రెయిన్ గార్డెన్లు, బయో-స్వేల్స్, పారగమ్యమైన ఫుట్పాత్లు, వర్షపు నీటి నిల్వ వ్యవస్థలు వంటి గ్రీన్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ను అభివృద్ధి చేయాలి.నగరంలోని చెరువులు, కుంటలు, సహజ జలాశయాలు, తడిమైదానాలను పరిరక్షించి పునరుద్ధరించాలి. ఇవి అధిక వర్షపు నీటికి సహజ బఫర్లుగా పనిచేస్తాయి. చెరువులను కేవలం సుందరీకరణ ప్రాజెక్టులుగా కాకుండా నగర వరద నియంత్రణ వ్యవస్థలో కీలక భాగాలుగా చూడాలి.
నీటి నిర్వహణను పట్టణ ప్రణాళికలో భాగం చేయాలి
భవిష్యత్ పట్టణాభివృద్ధి ప్రణాళికల్లో డ్రైనేజీ, వర్షపు నీటి నిర్వహణకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి. వరద ముప్పు ఉన్న ప్రాంతాల్లో నిర్మాణాలకు అనుమతులు ఇచ్చే విధానాన్ని పునఃసమీక్షించాలి. నీటి ప్రవాహ మార్గాలను కాపాడేలా జోనింగ్ నిబంధనలను కఠినంగా అమలు చేయాలి.కొత్త కాలనీలు, రహదారులు, వాణిజ్య సముదాయాలు, పరిశ్రమలు ఏర్పడే ముందు వాటి వల్ల వర్షపు నీటి ప్రవాహంపై పడే ప్రభావాన్ని అంచనా వేయాలి. “అభివృద్ధి తర్వాత డ్రైనేజీ” కాకుండా “డ్రైనేజీతో కూడిన అభివృద్ధి” అనే విధానాన్ని అనుసరించాలి.
ప్రజల భాగస్వామ్యం అవసరం
డ్రైనేజీ వ్యవస్థను ప్రభుత్వం మాత్రమే నిర్వహించడం సాధ్యం కాదు. ప్రజల భాగస్వామ్యం కూడా అవసరం. నాలాల్లో చెత్త, ప్లాస్టిక్, నిర్మాణ వ్యర్థాలు వేయకుండా అవగాహన కార్యక్రమాలు నిర్వహించాలి. నాలాలను చెత్తకుప్పలుగా మార్చే అలవాటును అరికట్టాలి.స్థానిక రెసిడెన్షియల్ వెల్ఫేర్ అసోసియేషన్లు, పౌర సంఘాలు, నిపుణులు, పర్యావరణ సంస్థలను ప్రణాళిక, పర్యవేక్షణలో భాగస్వామ్యం చేయాలి. ప్రజలకు వరద ముప్పు ఉన్న ప్రాంతాలు, అత్యవసర సమయంలో తీసుకోవాల్సిన చర్యలపై ముందస్తు అవగాహన కల్పించాలి. ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థ బలోపేతం చేయాలిభారీ వర్షాలు, నాలాల నీటిమట్టం పెరుగుదలపై ప్రజలకు ముందస్తు హెచ్చరికలు అందించే వ్యవస్థను అభివృద్ధి చేయాలి. స్థానిక స్థాయిలో అత్యవసర స్పందనా బృందాలను ఏర్పాటు చేసి, అవసరమైన ప్రాంతాల్లో సకాలంలో తరలింపు చర్యలు చేపట్టాలి.అలాగే ప్రతి వర్షాకాలానికి ముందు నాలాల పూడికతీత, కల్వర్టులు, వంతెనల కింద నీటి ప్రవాహ మార్గాల శుభ్రత, డ్రైనేజీ సామర్థ్యం వంటి అంశాలపై తప్పనిసరిగా ఆడిట్ నిర్వహించాలి.
జవాబుదారీతనంతో పనులు పూర్తి చేయాలి
ఎస్ఎన్డీపీకి తగినన్ని నిధులు కేటాయించడంతో పాటు ప్రతి ప్రాజెక్టుకు స్పష్టమైన కాలపరిమితిని నిర్ణయించాలి. పనుల పురోగతిని ప్రజలకు అందుబాటులో ఉంచాలి. నాణ్యత, వ్యయం, కాలపరిమితిపై స్వతంత్ర పర్యవేక్షణ ఉండాలి. ఆలస్యం జరిగితే బాధ్యులపై జవాబుదారీతనం విధించాలి.హైదరాబాద్ వంటి వేగంగా విస్తరిస్తున్న మహానగరంలో డ్రైనేజీ వ్యవస్థను నిర్లక్ష్యం చేయడం భవిష్యత్తులో మరింత పెద్ద విపత్తులకు దారితీస్తుంది. అందువల్ల ఎస్ఎన్డీపీని కేవలం ఒక మౌలిక వసతుల ప్రాజెక్టుగా కాకుండా హైదరాబాద్ భవిష్యత్ భద్రతకు సంబంధించిన అత్యవసర కార్యక్రమంగా ప్రభుత్వం పరిగణించాలి.డ్రైనేజీ–నాలా వ్యవస్థ పటిష్టమైతేనే హైదరాబాద్ వరద ముప్పు నుంచి సురక్షితంగా ఉంటుంది. శాస్త్రీయ ప్రణాళిక, ఆధునిక సాంకేతికత, కఠినమైన ఆక్రమణల నియంత్రణ, పర్యావరణ పరిరక్షణ, ప్రజల భాగస్వామ్యం—ఈ ఐదు అంశాల సమన్వయంతోనే హైదరాబాద్ను భవిష్యత్ వరదలకు తట్టుకునే నగరంగా తీర్చిదిద్దగలం.
షేక్ బాబా,
ప్రధాన కార్యదర్శి, ప్రజాసైన్స్ వేదిక
