మళ్లీ ముదురుతున్న ఉద్రిక్తతలు

మధ్యప్రాచ్యంలో మళ్లీ ముదురుతున్న ఉద్రిక్తతలు ప్రపంచ సముద్ర వాణిజ్యాన్ని మరోసారి తీవ్ర అనిశ్చితిలోకి నెట్టాయి. ప్రపంచ చమురు రవాణాకు కీలక ద్వారమైన హోర్ముజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) ప్రాంతంలో సైనిక ఉద్రిక్తతలు పెరగడంతో, పర్షియన్ గల్ఫ్ నుంచి సరుకు రవాణాకు సంబంధించిన కొత్త కార్గో బుకింగ్‌లు దాదాపు నిలిచిపోయాయి. జూన్ 18న ఇరాన్–అమెరికా మధ్య నెలకొన్న కాల్పుల విరమణతో కొంత ఊపిరి పీల్చుకున్న ప్రపంచ నౌకాయాన రంగం, తాజా పరిణామాలతో మళ్లీ ఆందోళనలో పడింది. ఈ పరిస్థితి ప్రపంచ ఇంధన భద్రతతో పాటు భారతదేశం వంటి దిగుమతులపై ఆధారపడే దేశాల ఆర్థిక వ్యవస్థపై కూడా గణనీయమైన ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది.

హోర్ముజ్ జలసంధి ప్రపంచ ఇంధన రవాణాకు అత్యంత వ్యూహాత్మక మార్గం. ప్రపంచవ్యాప్తంగా సముద్ర మార్గంలో తరలే ముడిచమురులో దాదాపు ఐదోవంతు ఈ జలసంధి ద్వారానే ప్రయాణిస్తుంది. సౌదీ అరేబియా, యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్, కువైట్, ఇరాక్, ఖతార్ వంటి గల్ఫ్ దేశాల నుంచి చమురు, సహజవాయువు, పెట్రోరసాయన ఉత్పత్తులు ఇదే మార్గం గుండా ఆసియా, యూరప్, అమెరికా మార్కెట్లకు చేరుతాయి. అందువల్ల ఈ ప్రాంతంలో ఏ చిన్న భద్రతా సమస్య తలెత్తినా, దాని ప్రభావం ప్రపంచ సరఫరా గొలుసులపై వెంటనే కనిపిస్తుంది.

జూన్ నెలలో అమెరికా–ఇరాన్ మధ్య ఉద్రిక్తతలు తగ్గుముఖం పట్టడంతో నౌకాయాన సంస్థలు మళ్లీ కార్గో బుకింగ్‌లను ప్రారంభించాయి. అయితే తాజా సైనిక పరిణామాలతో షిప్పింగ్ కంపెనీలు కొత్త బుకింగ్‌లను నిలిపివేయడం, కొన్ని నౌకలను ప్రయాణానికి పంపడంలో వెనుకంజ వేయడం పరిస్థితి తీవ్రతను సూచిస్తోంది. యుద్ధ ప్రమాదం, క్షిపణి దాడుల భయం, డ్రోన్ ముప్పు, సముద్ర గనుల ప్రమాదం వంటి అంశాలు నౌకాయాన సంస్థలను అప్రమత్తం చేస్తున్నాయి.

సముద్ర బీమా సంస్థలు కూడా యుద్ధ ప్రమాద ప్రీమియంను భారీగా పెంచుతున్నాయి. సాధారణంగా ఒక నౌక ప్రయాణానికి చెల్లించే బీమా ఖర్చు కంటే పలుమార్లు అధికంగా చెల్లించాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడుతోంది. ఫలితంగా రవాణా వ్యయం పెరిగి, చివరకు ఆ భారం వినియోగదారులపై పడుతుంది. చమురు, ఎల్‌ఎన్‌జీ, ఎరువులు, రసాయనాలు, లోహాలు, ఆహార ఉత్పత్తులు వంటి అనేక వస్తువుల ధరలు పెరిగే అవకాశం ఉంది.

భారతదేశానికి ఈ పరిణామం ప్రత్యేకంగా ఆందోళన కలిగిస్తోంది. దేశానికి అవసరమైన ముడిచమురు లో సగానికి పైగా గల్ఫ్ దేశాల నుంచే వొస్తుంది. అదనంగా ఎల్‌ఎన్‌జీ, ఎల్‌పీజీ, ఎరువుల ముడిపదార్థాలు, పెట్రోకెమికల్స్ దిగుమతులు కూడా ఈ ప్రాంతంపైనే ఎక్కువగా ఆధారపడి ఉన్నాయి. అందువల్ల హోర్ముజ్ జలసంధిలో అంతరాయం ఏర్పడితే ఇంధన దిగుమతుల వ్యయం పెరగడమే కాకుండా దేశీయ ద్రవ్యోల్బణంపై కూడా ఒత్తిడి పెరుగుతుంది.

ఈ నేపథ్యంలో భారత ప్రభుత్వం ఇప్పటికే భారత నౌకల భద్రతపై ప్రత్యేక దృష్టి సారించింది. విదేశాంగ శాఖ, నౌకాయాన శాఖ, పెట్రోలియం సంస్థలు, భారత నౌకాదళం పరస్పర సమన్వయంతో పరిస్థితిని నిరంతరం సమీక్షిస్తున్నాయి. గల్ఫ్ దేశాలతో సంప్రదింపులు కొనసాగిస్తూ భారత నౌకలకు సురక్షిత మార్గం కల్పించే చర్యలను వేగవంతం చేస్తున్నాయి. అవసరమైతే ప్రత్యామ్నాయ సరఫరా మార్గాలు, వ్యూహాత్మక చమురు నిల్వల వినియోగం వంటి అంశాలపై కూడా ప్రభుత్వం సిద్ధంగా ఉండాల్సిన అవసరం ఉంది.

ఈ సంక్షోభం ప్రపంచీకరణలోని ఒక ప్రధాన బలహీనతను మరోసారి గుర్తు చేస్తోంది. ప్రపంచ సరఫరా గొలుసులు కొన్ని కీలక సముద్ర మార్గాలపైనే అధికంగా ఆధారపడుతున్నాయి. హోర్ముజ్ జలసంధి, బాబ్-ఎల్-మండెబ్, సూయజ్ కాలువ, మలక్కా జలసంధి వంటి ప్రాంతాల్లో ఏదైనా అంతరాయం ఏర్పడితే ప్రపంచ వాణిజ్యం మొత్తం ప్రభావితమవుతోంది. గతంలో కోవిడ్ మహమ్మారి, రెడ్ సీ సంక్షోభం, సూయజ్ కాలువలో నౌక ఇరుక్కుపోవడం వంటి సంఘటనలు కూడా ఇదే వాస్తవాన్ని స్పష్టం చేశాయి.

ఈ పరిస్థితుల్లో దేశాలు సరఫరా వనరులను వైవిధ్యపరచుకోవడం, ఇంధన దిగుమతులను ఒక్క ప్రాంతంపైనే ఆధారపడకుండా చూడడం, వ్యూహాత్మక నిల్వలను పెంచుకోవడం అత్యవసరంగా మారింది. పునరుత్పాదక ఇంధన వనరుల వినియోగాన్ని వేగవంతం చేయడం కూడా దీర్ఘకాలిక పరిష్కారంలో కీలక భాగం. అంతర్జాతీయ స్థాయిలో సముద్ర భద్రతను బలోపేతం చేయడం, వివాదాలను దౌత్యపరంగా పరిష్కరించడం ద్వారా మాత్రమే ప్రపంచ వాణిజ్యానికి స్థిరత్వం కల్పించవొచ్చు.

ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ ప్రస్తుతం అనేక సవాళ్లను ఎదుర్కొంటోంది. ద్రవ్యోల్బణం, వడ్డీ రేట్ల అనిశ్చితి, భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు, సరఫరా గొలుసుల అంతరాయాలు ఇప్పటికే వృద్ధి అవకాశాలను ప్రభావితం చేస్తున్నాయి. ఇలాంటి సమయంలో హోర్ముజ్ జలసంధిలో మరోసారి సంక్షోభం చెలరేగడం ప్రపంచ మార్కెట్లలో అనిశ్చితిని మరింత పెంచుతుంది. చమురు ధరలు పెరిగితే అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలపై దాని ప్రభావం మరింత తీవ్రంగా ఉంటుంది.

మొత్తానికి, హోర్ముజ్ జలసంధిలో నెలకొన్న తాజా ఉద్రిక్తత కేవలం ఒక ప్రాంతీయ భద్రతా సమస్య మాత్రమే కాదు; అది ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థకు, ఇంధన భద్రతకు, సముద్ర వాణిజ్యానికి సంబంధించిన అత్యంత కీలకమైన హెచ్చరిక. శాంతి, దౌత్యం, సముద్ర మార్గాల భద్రత—ఈ మూడు అంశాలే ప్రపంచ వాణిజ్య స్థిరత్వానికి పునాదులు. ఆయుధాల భాష కంటే చర్చల భాషకు ప్రాధాన్యం లభించినప్పుడే ప్రపంచ సరఫరా గొలుసులు మళ్లీ సాధారణ స్థితికి చేరుకుంటాయి. భారతదేశం కూడా తక్షణ భద్రతా చర్యలతో పాటు దీర్ఘకాలిక ఇంధన, వాణిజ్య వ్యూహాలను మరింత బలోపేతం చేయాల్సిన అవసరం ఈ పరిణామం మరోసారి స్పష్టం చేస్తోంది.