దిల్లీ వీధుల్లో తాజాగా కనిపించిన ఉద్యమం ఒక బొద్దింకను ప్రతీకగా ఎంచుకుని అధికార వ్యవస్థను ప్రశ్నించింది. అది కేవలం వ్యంగ్య ప్రతీక కాదు; వ్యవస్థపై పేరుకుపోయిన యువత ఆవేదనకు రూపం. బొద్దింకను ఎంత తొక్కినా మళ్లీ కనిపించినట్లే, “మా కలలను తొక్కొచ్చు… మా ప్రశ్నలను కాదు” అనే సందేశాన్ని యువత దేశ రాజధానిలో వినిపించింది. ఈ ఉద్యమానికి కారణం ఒక్క నీట్ ప్రశ్నపత్రం లీక్ మాత్రమే కాదు. పోటీ పరీక్షలపై పెరుగుతున్న అనుమానాలు, నియామకాలలో జాప్యం, నిరుద్యోగ యువతలో పెరిగిన నిరాశ, పరీక్షా వ్యవస్థపై క్షీణించిన విశ్వాసం—ఈ అసంతృప్తులన్నీ ఒకే వేదికపై వ్యక్తమయ్యాయి. ప్రశ్నపత్రం లీక్ అయితే పరీక్షను మళ్లీ నిర్వహించవచ్చు. కానీ యువతలో కోల్పోయిన విశ్వాసాన్ని తిరిగి తీసుకురావడం అంత సులభం కాదు.
“చలో సంసద్” పిలుపుతో వేలాది మంది విద్యార్థులు, తల్లిదండ్రులు, మహిళలు, ఉద్యోగార్థులు పార్లమెంట్ వైపు కదలడం సాధారణ ర్యాలీ కాదు. అది ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థను ప్రశ్నించే రాజ్యాంగబద్ధమైన నిరసన. అయితే వారి ఎదుట నిలిచింది సంభాషణ కాదు; బారికేడ్లు, లాఠీలు, బాష్పవాయువు. ప్రజలు పార్లమెంట్ను చేరకుండా అడ్డుకోవడం ద్వారా ప్రభుత్వం ఏమి కాపాడింది? భవనాన్నా? లేక తన ప్రతిష్ఠననా? అనే ప్రశ్నలు సహజంగానే తలెత్తాయి. ఈ ఉద్యమంలో పాల్గొన్నవారు కేవలం విద్యార్థులు మాత్రమే కాదు. తల్లిదండ్రులు, మహిళలు, వృద్ధులు కూడా వీధుల్లోకి రావడం, ఇది ఒక్క పరీక్ష సమస్య కాదని, దేశ భవిష్యత్తుపై పెరుగుతున్న సామూహిక ఆందోళన అని స్పష్టం చేసింది. ప్రశ్నపత్రం లీక్ అయితే ఒక సంవత్సరం నష్టం. నమ్మకం లీక్ అయితే ఒక తరం నష్టం.
పరీక్షల నిర్వహణ ప్రభుత్వ బాధ్యత అయితే, వాటిపై ప్రజల విశ్వాసాన్ని కాపాడటం కూడా అదే బాధ్యత. ప్రతి ఘటన తర్వాత విచారణ కమిటీలు, అరెస్టులు, హామీలు వినిపిస్తున్నాయి. కానీ ప్రజలు ఇప్పుడు అడుగుతున్న ప్రశ్న ఒక్కటే—తదుపరి పరీక్ష భద్రంగా ఉంటుందా? దీనికి స్పష్టమైన సమాధానం ఇవ్వలేకపోతే ప్రతి పరీక్ష అనుమానాల మధ్యే సాగుతుంది. ప్రతిపక్షానికీ ఇక్కడ బాధ్యత ఉంది. అధికారాన్ని విమర్శించడం ప్రజాస్వామ్యంలో అవసరమే. కానీ పరీక్షా సంస్కరణలపై ప్రత్యామ్నాయ విధానాన్ని కూడా ప్రజల ముందుంచాలి. వీధిలో నిరసనలకు మద్దతు ఇవ్వడమే కాదు, పార్లమెంట్లో శాశ్వత పరిష్కారాల కోసం పట్టుదల చూపాలి. విద్యార్థుల భవిష్యత్తు అధికారానికి వోటు కాదు; ప్రతిపక్షానికి నినాదం కాదు. అది దేశ సంపద.
“ఈ ఉద్యమంలో పాల్గొన్నవారు కేవలం విద్యార్థులు మాత్రమే కాదు. తల్లిదండ్రులు, మహిళలు, వృద్ధులు కూడా వీధుల్లోకి రావడం, ఇది ఒక్క పరీక్ష సమస్య కాదని, దేశ భవిష్యత్తుపై పెరుగుతున్న సామూహిక ఆందోళన అని స్పష్టం చేసింది. ప్రశ్నపత్రం లీక్ అయితే ఒక సంవత్సరం నష్టం. నమ్మకం లీక్ అయితే ఒక తరం నష్టం..”– శ్రీశైలం దూడం
ఇప్పుడు కేంద్ర ప్రభుత్వం ముందు ఉన్న అసలు సవాలు ఒక మంత్రి రాజీనామా చేయాలా వద్దా అనే రాజకీయ చర్చ కాదు. దేశంలోని ప్రతి పోటీ పరీక్షపై మళ్లీ నమ్మకం ఎలా కల్పించాలన్నదే అసలు పరీక్ష. స్వతంత్ర పరీక్షా పర్యవేక్షణ వ్యవస్థ, అత్యాధునిక డిజిటల్ భద్రత, వేగవంతమైన విచారణ, బాధ్యులపై కఠిన చర్యలు వంటి నిర్మాణాత్మక సంస్కరణలు అమలులోకి రావాల్సిన అవసరం ఉంది. ప్రతిపక్షం కూడా ప్రతి ప్రజా సమస్యను ఎన్నికల రాజకీయాలకు పరిమితం చేయకుండా, విద్యా సంస్కరణలపై ఏకాభిప్రాయం సాధించేందుకు ముందుకు రావాలి. ప్రజాస్వామ్యం అంటే అధికారాన్ని ఓడించడం కాదు; సమస్యను ఓడించడం. దిల్లీ వీధుల్లో జ్వలించింది కేవలం ఒక నిరసన కాదు. అది అధికారానికి హెచ్చరిక, ప్రతిపక్షానికి గుర్తుచూపు, దేశానికి పాఠం. ఈ పాఠాన్ని చదివి వ్యవస్థను సరిదిద్దితే అది ప్రజాస్వామ్య విజయంగా నిలుస్తుంది. నిర్లక్ష్యం చేస్తే మరో ఉద్యమానికి బీజం పడుతుంది.
చివరికి ఈ ఉద్యమం దేశం ముందుంచిన ప్రశ్న ఒక్కటే—
“కష్టపడి చదివితే నిజంగానే న్యాయం జరుగుతుందా?”
ఈ ప్రశ్నకు ప్రభుత్వం, ప్రతిపక్షం, న్యాయవ్యవస్థ, విద్యాసంస్థలు కలిసి విశ్వసనీయమైన సమాధానం ఇవ్వగలిగిన రోజే భారత ప్రజాస్వామ్యం మరింత బలపడుతుంది. చరిత్ర రాసేది అధికారాలు కాదు… ప్రశ్నించే తరాలే.
