– దశాబ్దాల భూవివాదానికి సుప్రీంకోర్టు తెర
– 1912 నాటి భూరికార్డులే కీలక ఆధారం
– నిజాం కాలపు జాగీరు హక్కులు యాజమాన్య హక్కులు కావు
– తేల్చిచెప్పిన సుప్రీంకోర్టు
– తప్పుడు రెవెన్యూ నమోదులతో ప్రభుత్వ భూమిని సొంతం చేసుకోలేరని తీర్పు
– వేల కోట్ల విలువైన భూమిపై ప్రభుత్వానికి న్యాయ విజయం
హైదరాబాద్‌, ప్రజాతంత్ర, అక్టోబర్‌ 30: హైదరాబాద్‌ నగర శివారులోని మియాపూర్‌లో దశాబ్దాలుగా వివాదాస్పదంగా మారిన సుమారు 550 ఎకరాల అత్యంత విలువైన భూమి తెలంగాణ ప్రభుత్వానిదేనని సుప్రీంకోర్టు తేల్చి చెప్పింది. రంగారెడ్డి జిల్లా శేరిలింగంపల్లి మండలం మియాపూర్‌ గ్రామంలోని సర్వే నంబర్లు 100, 101 పరిధిలో ఉన్న 550 ఎకరాల 39 గుంటల భూమిపై ప్రైవేటు వ్యక్తులు, సహకార గృహనిర్మాణ సంఘాలు చేసిన యాజమాన్య హక్కుల వాదనలను తిరస్కరించింది. 2003 ఏప్రిల్‌ 16న అప్పటి ఆంధ్రప్రదేశ్‌ హైకోర్టు ఇచ్చిన తీర్పును సమర్థిస్తూ అక్టోబర్‌ 29న సుప్రీంకోర్టు తుది తీర్పు వెలువరించింది. జస్టిస్‌ ఎం.ఎం. సుందరేశ్‌, జస్టిస్‌ సతీశ్‌ చంద్ర శర్మల ధర్మాసనం ఈ నిర్ణయం తీసుకుంది.
నిజాం కాలం నుంచే వివాదానికి మూలాలు
ఈ భూమి చరిత్ర 1912 నాటి హైదరాబాద్‌ సంస్థాన భూసర్వే వరకు వెళ్తుంది. అప్పటి సర్వేలో సర్వే నంబర్‌ 100లో 277 ఎకరాల 5 గుంటలు, సర్వే నంబర్‌ 101లో 273 ఎకరాల 34 గుంటలను ప్రభుత్వ భూమిగా, అంటే ‘సర్కారీ పోరంబోకు’గా నమోదు చేశారు. ఈ వివరాలు క్లాసర్‌ రిజిస్టర్‌, సేత్వార్‌ వంటి ప్రాథమిక భూరికార్డుల్లో ఉన్నాయి. తరువాత పైగా ఎస్టేట్లకు సంబంధించిన వివాదాలను పరిష్కరించేందుకు నిజాం ప్రభుత్వం జస్టిస్‌ రైలీ నేతృత్వంలో కమిషన్‌ను ఏర్పాటు చేసింది. ఆ కమిషన్‌ 1927 ఏప్రిల్‌ 30న సమర్పించిన నివేదిక ఆధారంగా మియాపూర్‌ సహా నాలుగు గ్రామాలకు సంబంధించి రఫీ ఉన్నీసా బేగంకు కొన్ని హక్కులను పునరుద్ధరించాలని సిఫార్సు చేసింది. 1929లో నిజాం జారీ చేసిన ఫర్మానా ద్వారా ఈ వ్యవహారానికి ఆమోదం లభించింది. అయితే జాగీరు హక్కులు ప్రధానంగా భూమి శిస్తు వసూలుకు సంబంధించినవేనని, అవి భూమిపై సంపూర్ణ యాజమాన్య హక్కులు కావని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది. అంతేకాకుండా నిజాం అనుమతి లేకుండా భూమిని విక్రయించడం, తనఖా పెట్టడం, బహుమతిగా ఇవ్వడంపై కూడా ఆంక్షలు ఉండేవని గుర్తుచేసింది.
1949లో జాగీర్ల రద్దుతో కీలక మలుపు
హైదరాబాద్‌ సంస్థానంలో 1949 ఆగస్టు 15 నుంచి అమల్లోకి వచ్చిన జాగీర్ల రద్దు నిబంధనలతో జాగీరుదార్లకు ఉన్న పరిమిత హక్కులు రద్దయ్యాయి. జాగీరు భూములు ప్రభుత్వ ఆధీనంలోకి వెళ్లాయి. జాగీరుదార్లకు పరిహారం రూపంలో నిర్దిష్ట మొత్తాన్ని పొందే అవకాశం మాత్రమే మిగిలింది. వ్యక్తిగత ఆస్తులు, సొంత వ్యవసాయ భూములకు కొన్ని చట్టపరమైన మినహాయింపులు ఉన్నప్పటికీ, వివాదాస్పద భూమి ఆ మినహాయింపుల పరిధిలోకి వస్తుందని నిరూపించాల్సిన బాధ్యత హక్కులు కోరుతున్న వారిపైనే ఉంటుందని న్యాయస్థానం పేర్కొంది. ఈ కేసులో ప్రైవేటు హక్కుదారులు అలాంటి ఆధారాలను సమర్పించలేకపోయారని తేల్చింది.
తప్పుడు రెవెన్యూ రికార్డులతో హక్కుల వాదన
1950వ దశకంలో కొన్ని పహాణీ రికార్డుల్లో ప్రైవేటు వ్యక్తుల పేర్లు పట్టాదారులుగా నమోదయ్యాయి. ఈ నమోదుల ఆధారంగా వారసత్వం, విక్రయ పత్రాలు, ఇతర లావాదేవీల ద్వారా భూమిపై హక్కులు సంక్రమించాయని పలువురు వాదించారు. కానీ ప్రభుత్వ భూమిని ప్రైవేటు వ్యక్తులకు బదిలీ చేసినట్లు చట్టబద్ధమైన ఉత్తర్వులు లేకుండానే ఈ నమోదులు జరిగినట్లు న్యాయస్థానం గుర్తించింది. రెవెన్యూ అధికారులతో కుమ్మక్కై తప్పుడు నమోదులు సృష్టించినట్లు దిగువ న్యాయస్థానాలు నిర్ధారించిన అంశాలను సుప్రీంకోర్టు సమర్థించింది. కేవలం రెవెన్యూ రికార్డులో పేరు ఉన్నంత మాత్రాన యాజమాన్య హక్కు సంక్రమించదని స్పష్టం చేసింది.
1997 నుంచి 2026 వరకు న్యాయపోరాటం
భూమిపై పరస్పర హక్కుల వాదనల నేపథ్యంలో పలు భూకబ్జా కేసులు నమోదయ్యాయి. 1997 డిసెంబర్‌ 31న ప్రత్యేక భూకబ్జా నిరోధక న్యాయస్థానం కొన్ని కేసుల్లో ప్రభుత్వ యాజమాన్య హక్కును నిర్ధారించింది. ఈ నిర్ణయాలను సవాలు చేస్తూ దాఖలైన పిటిషన్లను విచారించిన ఆంధ్రప్రదేశ్‌ హైకోర్టు 2003 ఏప్రిల్‌ 16న ప్రభుత్వానికి అనుకూలంగా తీర్పు ఇచ్చింది. ప్రభుత్వం భాగస్వామిగా లేని ఇతర కేసుల్లో ప్రైవేటు వ్యక్తులకు అనుకూలంగా వెలువడిన నిర్ణయాలను కూడా పక్కనపెట్టింది. హైకోర్టు తీర్పుపై ప్రైవేటు హక్కుదారులు సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించారు. 2013లో నమోదైన సివిల్‌ అప్పీళ్లపై సుదీర్ఘ విచారణ అనంతరం ధర్మాసనం అన్ని అప్పీళ్లను కొట్టివేసింది. ప్రభుత్వ భూమిని స్వాధీనం చేసుకునే ప్రయత్నాలకు న్యాయపరమైన రక్షణ కల్పించలేమని పేర్కొంది. అయితే ప్రైవేటు హక్కుదారుల మధ్య పరస్పర వివాదాలను సుప్రీంకోర్టు పరిష్కరించలేదు.
వేల కోట్ల భూమి.. ఇక ప్రభుత్వ బాధ్యత
ఈ భూమి విలువ రూ.25 వేల కోట్లకు పైగా ఉంటుందని కొన్ని నివేదికలు పేర్కొనగా, మరికొన్ని రూ.55 వేల కోట్ల వరకు అంచనా వేశాయి. ఇవి అధికారికంగా నిర్ధారించిన మార్కెట్‌ విలువలు కావు. మియాపూర్‌ మెట్రో డిపో కూడా వివాదాస్పద భూభాగంలో భాగం. తీర్పు నేపథ్యంలో ప్రభుత్వ భూముల పరిరక్షణకు న్యాయపరమైన చర్యలను వేగవంతం చేయాలని ముఖ్యమంత్రి రేవంత్‌రెడ్డి అధికారులను ఆదేశించినట్లు ముఖ్యమంత్రి కార్యాలయం తెలిపింది. ఈ తీర్పుతో ప్రభుత్వ యాజమాన్య హక్కుపై న్యాయపరమైన స్పష్టత వచ్చినప్పటికీ, భూమి హద్దుల నిర్ధారణ, ఆక్రమణల తొలగింపు, భూరికార్డుల సవరణ వంటి పనులు ఇంకా కీలకంగా ఉన్నాయి. అక్రమ నమోదులకు బాధ్యులైన వారిని గుర్తించడం, చట్టబద్ధంగా లావాదేవీలు జరిపామని భావించిన కొనుగోలుదారుల సమస్యలను పరిశీలించడం కూడా అవసరం.మియాపూర్‌ తీర్పు ప్రభుత్వ భూముల పరిరక్షణలో ఒక ముఖ్యమైన న్యాయ విజయమే కాకుండా, భూరికార్డుల విశ్వసనీయతను కాపాడాల్సిన అవసరాన్ని గుర్తుచేసిన తీర్పుగా నిలిచింది.
తెలుగు జాతీయ వార్తలు, ప్రత్యేక కథనాలు, ట్రెండింగ్ వీడియోల కోసం మా Prajatantra వెబ్‌సైట్ ను సందర్శించండి. తాజా అప్‌ డేట్స్ కోసం మా X (Twitter), Facebook, WhatsApp ఛానల్ ను ఫాలో కండి.. అలాగే మా ప్రజాతంత్ర, యూట్యూబ్ చానల్ ను సబ్ స్క్రైబ్ చేసుకోండి.. మీ అభిప్రాయాన్ని కామెంట్ రూపంలో పంచుకోండి . మీ స్నేహితులు, కుటుంబ సభ్యులతో షేర్ చేయడం మర్చిపోవద్దు
