దశాబ్దాలుగా మనం యువ జనాభాను ఒక వరంగా భావిస్తున్నాం. కానీ వరాలు కూడా శాశ్వతం కావు. అవకాశాలకు కూడా ఒక గడువు ఉంటుంది. చైనా తన యువ జనాభాను ఉపయోగించుకుని ప్రపంచ తయారీ కేంద్రంగా ఎదిగింది. ఇప్పుడు అదే దేశం వృద్ధాప్య సమాజం సవాళ్లను ఎదుర్కొంటోంది. మన దేశానికి కూడా ఇప్పుడు ఒక అరుదైన అవకాశం లభించింది. కానీ అలాంటి అవకాశాలు ఎప్పటికీ ఎదురుచూడవు..”
డి.చంద్రభాను dchandrabhanumail@gmail.co
ప్రపంచంలోనే అత్యధిక యువత ఉన్న దేశం మనదే. ఇదే మన బలం అని ఇన్నాళ్లూ చెబుతూ వచ్చాం. ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థలో భారత్ కీలక శక్తిగా ఎదుగుతుందని ఆశలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. కానీ ఈ పరిస్థితి ఎప్పటికీ అలాగే ఉండదు. దేశంలో జననాల రేటు తగ్గుతోంది. వృద్ధుల సంఖ్య పెరుగుతోంది. ఇంకా పూర్తిగా అభివృద్ధి చెందిన దేశంగా మారకముందే, వృద్ధాప్య సమాజం సవాళ్లను ఎదుర్కోవాల్సి వచ్చే పరిస్థితి కనిపిస్తోంది. ఇదే మన ముందున్న అసలు సమస్య.
ప్రస్తుతం దేశ జనాభాలో దాదాపు 68 శాతం మంది 15 నుంచి 64 సంవత్సరాల మధ్య వయస్సు ఉన్నవారే. ప్రపంచంలోని చాలా దేశాలతో పోలిస్తే ఇది మనకు లభించిన అరుదైన అవకాశం. కానీ ఈ అవకాశానికి కూడా ఒక గడువు ఉంది. ఐక్యరాజ్యసమితి అంచనాల ప్రకారం 2050 నాటికి 60 ఏళ్లు దాటిన భారతీయుల సంఖ్య 34 కోట్లకు చేరే అవకాశం ఉంది. అంటే నేటి అమెరికా మొత్తం జనాభాతో సమానమైన వృద్ధ జనాభా ఒక్క భారత్లోనే ఉండబోతోంది. మరోవైపు, దేశంలో మొత్తం సంతానోత్పత్తి రేటు ఇప్పటికే జనాభా స్థిరత్వానికి అవసరమైన 2.1 స్థాయి కంటే దిగువకు పడిపోయింది. కేరళ, తమిళనాడు, ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ వంటి అనేక రాష్ట్రాల్లో ఈ సంఖ్య మరింత తక్కువగా ఉంది. అంటే నేడు యువ దేశంగా కనిపిస్తున్న మనం, రేపు వృద్ధుల సంఖ్య వేగంగా పెరిగే దేశంగా మారబోతున్నాం.
వృద్ధాప్యం కాదు – సంపన్నత లేకపోవడమే ప్రమాదం:
వృద్ధాప్యం అసలు సమస్య కాదు. ప్రపంచంలోని ప్రతి దేశం ఏదో ఒక దశలో ఈ పరిస్థితిని ఎదుర్కొంటుంది. అసలు ప్రమాదం వేరే. ధనిక దేశంగా మారకముందే వృద్ధాప్య సమాజంగా మారడమే మన ముందున్న సవాలు. జపాన్, దక్షిణ కొరియా, తైవాన్, చైనా వంటి దేశాలు మాత్రం ముందుగా తమ ఆర్థిక బలాన్ని పెంచుకున్నాయి. ప్రజల ఆదాయాలు పెరిగాయి. ఆరోగ్య, సామాజిక భద్రతా వ్యవస్థలను బలోపేతం చేసుకున్నాయి. ఆ తర్వాతే అక్కడ వృద్ధుల సంఖ్య పెరిగింది. మన పరిస్థితి మాత్రం భిన్నంగా ఉంది. ఇంకా మనం అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశంగానే ఉన్నాం. తలసరి ఆదాయం ఇప్పటికీ అభివృద్ధి చెందిన దేశాలతో పోలిస్తే చాలా తక్కువ. యువ నిరుద్యోగం ఇప్పటికీ పెద్ద సమస్యగానే ఉంది. వివిధ అంచనాల ప్రకారం యువతలో నిరుద్యోగం 15 శాతానికి మించి ఉంది. చదువుకున్న వారికి తగిన ఉద్యోగాలు దొరకడం లేదు. మహిళల ఉద్యోగాల్లో భాగస్వామ్యం కూడా 40 శాతం కంటే తక్కువగానే ఉంది. కోట్లాది మంది ఇప్పటికీ అసంఘటిత రంగంపైనే ఆధారపడి జీవిస్తున్నారు. అంటే మనం ఇంకా పూర్తిగా ఎదగకముందే కొత్త సవాళ్లు మన ముందుకు వస్తున్నాయి. అందుకే సంపన్న దేశంగా ఎదగకముందే వృద్ధాప్య సమాజంగా మారడం, అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలు ఎదుర్కొనే అత్యంత క్లిష్టమైన సమస్యల్లో ఒకటిగా నిపుణులు భావిస్తున్నారు.
అయితే జనాభా పరిమాణమే దేశ బలాన్ని నిర్ణయించే రోజులు క్రమంగా ముగుస్తున్నాయి. ఒకప్పుడు ఎక్కువ జనాభా అంటే ఎక్కువ శ్రామిక శక్తి, ఎక్కువ ఉత్పత్తి సామర్థ్యం అని భావించేవారు. కానీ కృత్రిమ మేధస్సు, రోబోటిక్స్, ఆటోమేషన్ వేగంగా విస్తరిస్తున్న ఈ కాలంలో, కేవలం ఎక్కువ మంది యువత ఉండటం మాత్రమే సరిపోదు. అధిక నైపుణ్యాలు, ఉత్పాదకత, సాంకేతిక సామర్థ్యాలే దేశాల మధ్య పోటీలో అసలు తేడాను నిర్ణయిస్తున్నాయి. అంటే మన దేశానికి లభించిన జనాభా ప్రయోజనం శాశ్వతం కాదు. దాన్ని ఉపయోగించుకోవాల్సిన సమయం కూడా అపరిమితం కాదు.
భారాన్ని అవకాశంగా మార్చుకోవాలి:
రాబోయే రోజుల్లో వృద్ధుల సంఖ్య పెరగడం కేవలం సామాజిక సవాలు మాత్రమే కాదు. అదే పరిస్థితి కొత్త వ్యాపారాలు, కొత్త ఉద్యోగాలు, కొత్త సేవలకు కూడా మార్గం చూపవచ్చు. రాబోయే దశాబ్దాల్లో ఆరోగ్య సేవలు, వృద్ధుల సంరక్షణ, బీమా, ప్రత్యేక గృహాలు, సహాయక పరికరాలు, ఇంటి వద్దే వైద్య సేవలు వంటి రంగాల్లో భారీ డిమాండ్ ఏర్పడే అవకాశం ఉంది. జపాన్, ఐరోపా దేశాలు ఇప్పటికే ఈ రంగాలను కొత్త వృద్ధి అవకాశాలుగా మార్చుకున్నాయి. మన దేశంలో మాత్రం ఈ అంశంపై ఇంకా పెద్దగా చర్చ మొదలుకాలేదు. వృద్ధాప్యాన్ని కేవలం సమస్యగా కాకుండా, కొత్త ఆర్థిక అవకాశంగా కూడా చూడాల్సిన అవసరం ఉంది.
ఇప్పుడున్న పరిస్థితిని చూసి మనకు ఇంకా చాలా సమయం ఉందని అనుకోవడం ప్రమాదకరం. మహిళలకు మరిన్ని ఉద్యోగ అవకాశాలు కల్పించడం, యువతకు నైపుణ్యాలను పెంచడం, ఆరోగ్య రంగాన్ని బలోపేతం చేయడం, వృద్ధుల సంరక్షణకు ప్రత్యేక వ్యవస్థలను ఏర్పాటు చేయడం వంటి అంశాలపై ఇప్పటి నుంచే దృష్టి పెట్టాలి. అదే సమయంలో కృత్రిమ మేధస్సు, రోబోటిక్స్, ఆటోమేషన్ వంటి సాంకేతికతలను ఉపయోగించి ఉత్పాదకతను పెంచాల్సిన అవసరం కూడా ఉంది. ఎందుకంటే భవిష్యత్తులో దేశాల బలాన్ని నిర్ణయించేది జనాభా సంఖ్య కాదు. ఆ జనాభా ఎంత సమర్థంగా పనిచేస్తుందన్నదే అసలు విషయం.
దశాబ్దాలుగా మనం యువ జనాభాను ఒక వరంగా భావిస్తున్నాం. కానీ వరాలు కూడా శాశ్వతం కావు. అవకాశాలకు కూడా ఒక గడువు ఉంటుంది. చైనా తన యువ జనాభాను ఉపయోగించుకుని ప్రపంచ తయారీ కేంద్రంగా ఎదిగింది. ఇప్పుడు అదే దేశం వృద్ధాప్య సమాజం సవాళ్లను ఎదుర్కొంటోంది. మన దేశానికి కూడా ఇప్పుడు ఒక అరుదైన అవకాశం లభించింది. కానీ అలాంటి అవకాశాలు ఎప్పటికీ ఎదురుచూడవు.
మరోవైపు, జనాభా మార్పులు దేశవ్యాప్తంగా ఒకేలా ఉండవు. దక్షిణ భారతదేశంలోని అనేక రాష్ట్రాలు ఇప్పటికే తక్కువ జననాల రేటుతో వేగంగా వృద్ధాప్య సమాజాలుగా మారుతుండగా, కొన్ని ఉత్తర రాష్ట్రాలు ఇంకా యువ జనాభాతో ఉన్నాయి. ఈ అసమానతలు భవిష్యత్తులో దేశంలోనే కొత్త ఆర్థిక, సామాజిక, వలస సవాళ్లకు దారితీసే అవకాశం ఉంది. అందుకే దేశమంతటికీ ఒకే విధానం సరిపోదు. రాష్ట్రాల పరిస్థితులను బట్టి వేర్వేరు వ్యూహాలు అవసరం.
ప్రస్తుతం మన ముందున్న అసలు ప్రశ్న జనాభా ఎంత ఉందనేది కాదు. ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద యువ జనాభా కలిగిన దేశంగా ఉన్న మనం, ఈ అవకాశాన్ని సంపదగా మార్చుకోగలమా లేదా అనేదే తేల్చుకోవాల్సిన విషయం. ఎందుకంటే యువ జనాభా శాశ్వతం కాదు. దాన్ని సద్వినియోగం చేసుకుంటే అదే మన గొప్ప బలంగా మారుతుంది. లేకపోతే, నేడు మనకు వరంగా కనిపిస్తున్న ఈ అవకాశం, రేపు మనం కోల్పోయిన అవకాశంగా చరిత్రలో మిగిలిపోవచ్చు.