చమురు ధరల సంక్షోభం… కార్పొరేట్ లాభాల పర్వం
“అనేక దేశాల్లో “విండ్ఫాల్ ట్యాక్స్” విధించాలనే డిమాండ్ మళ్లీ బలపడుతోంది. అనూహ్య పరిస్థితుల వల్ల వచ్చిన అదనపు లాభాల్లో కొంత భాగాన్ని ప్రభుత్వాలు పన్నుల రూపంలో వసూలు చేసి, ఆ మొత్తాన్ని ప్రజా సంక్షేమ కార్యక్రమాలకు వినియోగించాలనే ఆలోచనకు ఆర్థికవేత్తలు మద్దతు ఇస్తున్నారు. ఇప్పటికే యునైటెడ్ కింగ్డమ్, ఇటలీ వంటి కొన్ని దేశాలు గతంలో ఇలాంటి ప్రత్యేక పన్నులను అమలు చేశాయి.,”
పశ్చిమాసియాలో నెలకొన్న ఉద్రిక్తతలు, ముఖ్యంగా ఇరాన్కు సంబంధించిన ఘర్షణలు ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్ను మరోసారి కుదిపేశాయి. చమురు సరఫరాపై నెలకొన్న అనిశ్చితి కారణంగా అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ముడి చమురు ధరలు ఒక్కసారిగా పెరిగాయి. ఈ పరిస్థితి సాధారణ ప్రజలకు పెట్రోల్, డీజిల్, వంటగ్యాస్ ధరల రూపంలో అదనపు భారం మోపగా, ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద చమురు కంపెనీలకు మాత్రం అతిభారీ లాభాలను తెచ్చిపెట్టింది.
ప్రపంచంలోని ఎనిమిది అతిపెద్ద జాబితాలో ఉన్న చమురు కంపెనీలు—అరామ్కో (Saudi Aramco), బీపీ (BP), షెల్ (Shell), ఈక్వినోర్ (Equinor), టోటల్ ఎనర్జీస్ (TotalEnergies), ఎనీ (Eni), చెవ్రాన్ (Chevron), ఎక్సాన్మొబిల్ (ExxonMobil)—కేవలం మూడు నెలల వ్యవధిలోనే దాదాపు 93 బిలియన్ డాలర్ల లాభాలను నమోదు చేసాయి. అంటే రోజుకు 1 బిలియన్ డాలర్లకు పైగా, నిమిషానికి సుమారు 7 లక్షల డాలర్లకు పైగా లాభాలు ఆర్జించినట్లు గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా కోట్లాది మంది ద్రవ్యోల్బణం, జీవన వ్యయాల పెరుగుదలతో ఇబ్బందులు పడుతున్న సమయంలో ఈ స్థాయి లాభాలు సహజంగానే తీవ్ర చర్చకు దారితీశాయి.
చమురు పరిశ్రమలో లాభాలు పెరగడం కొత్త విషయం కాదు. అయితే యుద్ధాలు, భౌగోళిక ఉద్రిక్తతలు, సరఫరా అంతరాయాలు వంటి సంక్షోభ పరిస్థితుల్లో ఈ లాభాలు మరింత వేగంగా పెరుగుతుంటాయి. ఎందుకంటే చమురు ఉత్పత్తి వ్యయం పెద్దగా పెరగకపోయినా, అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో విక్రయ ధరలు ఒక్కసారిగా ఎగబాకుతాయి. ఫలితంగా అదనపు ఆదాయం నేరుగా కంపెనీల లాభాలుగా మారుతుంది. దీనినే ఆర్థిక శాస్త్రంలో “విండ్ఫాల్ ప్రాఫిట్స్” (Windfall Profits) అని వ్యవహరిస్తారు.
ఈ పరిస్థితిపై అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ కూడా అసంతృప్తి వ్యక్తం చేయడం విశేషం. అమెరికాలోని రెండు అతిపెద్ద చమురు కంపెనీలైన ఎక్సాన్మొబిల్, చెవ్రాన్లను ఉద్దేశించి, అవి “అవసరానికి మించి లాభాలు ఆర్జిస్తున్నాయి” అని ఆయన బహిరంగంగా వ్యాఖ్యానించారు. సాధారణంగా చమురు పరిశ్రమకు అనుకూలంగా వ్యవహరిస్తారనే అభిప్రాయం ఉన్న ట్రంప్ నుంచి వచ్చిన ఈ వ్యాఖ్యలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశమయ్యాయి. ఇంధన ధరల పెరుగుదల ప్రజలపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతున్న సమయంలో కార్పొరేట్ లాభాలపై రాజకీయ నాయకత్వం కూడా ప్రశ్నలు లేవనెత్తాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడిందని ఈ పరిణామం సూచిస్తోంది.
చమురు ధరల పెరుగుదల ప్రభావం కేవలం ఇంధన రంగానికే పరిమితం కాదు. రవాణా వ్యయాలు పెరగడం వల్ల ఆహార పదార్థాల నుంచి పారిశ్రామిక ఉత్పత్తుల వరకు దాదాపు ప్రతి వస్తువు ధర పెరుగుతుంది. అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో ద్రవ్యోల్బణం మరింత తీవ్రంగా మారుతుంది. దిగుమతులపై ఆధారపడే భారతదేశం వంటి దేశాలకు విదేశీ మారక నిల్వలపై ఒత్తిడి పెరుగుతుంది. ప్రభుత్వాల సబ్సిడీ భారం అధికమవుతుంది. ఫలితంగా ప్రజలు, ప్రభుత్వాలు రెండూ ఆర్థికంగా ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటుండగా, చమురు కంపెనీలు మాత్రం చరిత్రలోనే అత్యధిక లాభాలను నమోదు చేయడం సామాజిక అసమానతలను మరింత స్పష్టంగా చూపిస్తోంది.
ఈ నేపథ్యంలో అనేక దేశాల్లో “విండ్ఫాల్ ట్యాక్స్” విధించాలనే డిమాండ్ మళ్లీ బలపడుతోంది. అనూహ్య పరిస్థితుల వల్ల వచ్చిన అదనపు లాభాల్లో కొంత భాగాన్ని ప్రభుత్వాలు పన్నుల రూపంలో వసూలు చేసి, ఆ మొత్తాన్ని ప్రజా సంక్షేమ కార్యక్రమాలకు వినియోగించాలనే ఆలోచనకు ఆర్థికవేత్తలు మద్దతు ఇస్తున్నారు. ఇప్పటికే యునైటెడ్ కింగ్డమ్, ఇటలీ వంటి కొన్ని దేశాలు గతంలో ఇలాంటి ప్రత్యేక పన్నులను అమలు చేశాయి. అయితే చమురు కంపెనీలు మాత్రం అధిక లాభాలు భవిష్యత్ పెట్టుబడులు, కొత్త అన్వేషణలు, ఇంధన భద్రతకు అవసరమని వాదిస్తున్నాయి.
మరోవైపు ప్రపంచం పునరుత్పాదక ఇంధనాల వైపు అడుగులు వేస్తున్నప్పటికీ, భౌగోళిక ఉద్రిక్తతలు ఏర్పడిన ప్రతిసారి చమురుపై ఆధారపడిన ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ ఎంత బలహీనంగా ఉందో మరోసారి బయటపడుతోంది. సౌర, పవన, గ్రీన్ హైడ్రోజన్ వంటి ప్రత్యామ్నాయ ఇంధన రంగాల్లో పెట్టుబడులు పెంచడం, దిగుమతి చమురుపై ఆధారాన్ని తగ్గించడం, ఇంధన సామర్థ్యాన్ని పెంచడం వంటి చర్యలు ఇకపై మరింత అత్యవసరంగా మారాయి.
ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థలో కార్పొరేట్ లాభాలు అవసరమే. పెట్టుబడులు, సాంకేతికత, ఉపాధి కోసం అవి కీలకం. కానీ యుద్ధాలు, సంక్షోభాలు, ప్రజల కష్టాల మధ్య అసాధారణ స్థాయిలో లాభాలు ఆర్జించడం నైతిక, సామాజిక, ఆర్థిక ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతుంది. ప్రపంచ వ్యాప్తంగా కోట్లాది మంది అధిక ధరల భారంతో ఇబ్బందులు పడుతుంటే, కొద్ది సంస్థలు మాత్రమే అపార సంపదను కూడబెట్టడం సమానత్వ సూత్రాలకు విరుద్ధంగా కనిపిస్తుంది. అందువల్ల ఇంధన మార్కెట్లలో పారదర్శకత, పోటీ, సమర్థవంతమైన నియంత్రణతో పాటు అవసరమైన చోట విండ్ఫాల్ పన్నులు వంటి విధానాలపై ప్రభుత్వాలు సమతుల్య దృక్పథంతో ముందుకు సాగాల్సిన అవసరం ఉంది. అప్పుడే ఇంధన భద్రతతో పాటు సామాజిక న్యాయం కూడా సాధ్యమవుతుంది.
-హసీనా
