“నేడు భారతదేశం ఎదుర్కొంటున్న ప్రశ్న కూడా అదే, అధికారం ఎవరి చేతిలో ఉంది అనేది కాదు; ఆ అధికారం రాజ్యాంగ పరిమితులలో,  ప్రజాస్వామ్య విలువలలో, సమాఖ్య సమతుల్యతలో నడుస్తుందా లేదా అనేదే అసలు ప్రశ్న.చరిత్రను చదవడం అంటే గతాన్ని జ్ఞాపకం చేసుకోవడం మాత్రమే కాదు. వర్తమానాన్ని అర్థం చేసుకొని భవిష్యత్తును జాగ్రత్తగా నిర్మించుకోవడం కూడా. 1977లో ఎం.ఎస్. ఆచార్య చేసిన హెచ్చరిక, 2026 భారతదేశానికి కూడా అంతే వర్తిస్తుంది..”

55 .జనధర్మో విజయతే, ఆచార్య ఘాటైన సంపాదకీయం

చరిత్ర హెచ్చరికలు, వర్తమాన సవాళ్లు

1977 మార్చి 28న జనధర్మ వారపత్రికలో ఎం.ఎస్. ఆచార్య రాసిన “ఏకు + మేకు = షేకు” అనే సంపాదకీయం కేవలం షేక్ అబ్దుల్లా వ్యక్తిత్వంపై విమర్శ మాత్రమే కాదు. అది భారత సమైక్యత, సమాఖ్య వ్యవస్థ, ప్రాంతీయ రాజకీయాలు, కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలు, జాతీయ భద్రత, రాజకీయ కృతజ్ఞత, అధికారం-అహంకారం మధ్య సంబంధాలపై చేసిన ఒక గంభీరమైన హెచ్చరిక. దాదాపు యాభై సంవత్సరాల తరువాత, 2026లో నిలబడి ఆ సంపాదకీయాన్ని తిరిగి చదివితే, అందులోని అనేక ప్రశ్నలు రూపం మార్చుకున్నప్పటికీ ఇంకా మన ముందే నిలిచి ఉన్నట్లు అనిపిస్తుంది.

కాశ్మీర్ ప్రశ్న: అప్పుడు ఒక వ్యక్తి, ఇప్పుడు ఒక వ్యవస్థ

1977లో ఆచార్యగారి విమర్శల కేంద్రబిందువు షేక్ అబ్దుల్లా. భారత ప్రభుత్వం అందించిన రాజకీయ అవకాశాలు, రాజ్యాంగ ప్రత్యేక హోదా, ఆర్థిక సహాయాన్ని పొందిన తరువాత కూడా ఆయన కేంద్రానికి సవాలు విసురుతున్నారని సంపాదకీయం ఆరోపించింది.

అయితే నేడు పరిస్థితి మారింది. ఇప్పుడు సమస్య ఒక వ్యక్తి చుట్టూ తిరగడం లేదు. కాశ్మీర్ ప్రశ్న మొత్తం రాజ్యాంగ, భద్రత, ప్రజాస్వామ్య, మానవ హక్కుల చర్చగా మారింది. 2019లో జరిగిన Revocation of Article 370 తరువాత జమ్మూ-కాశ్మీర్ ప్రత్యేక హోదా రద్దు చేయబడింది. రాష్ట్రాన్ని కేంద్ర పాలిత ప్రాంతంగా మార్చారు. 1977లో ఆచార్యగారు ప్రత్యేక హోదా వల్ల పెరిగిన రాజకీయ స్వతంత్ర ధోరణులను విమర్శిస్తే, నేడు మరోవైపు ప్రశ్న ఏమిటంటే— ప్రత్యేక హోదా రద్దు చేసిన తరువాత ప్రజాస్వామ్య ప్రతినిధిత్వం ఎంత బలపడింది? అనేది. చరిత్రలో ఒక కాలంలో కేంద్రం బలహీనమైందని విమర్శిస్తే, ఇప్పుడు కేంద్రం అత్యంత బలంగా మారిందని వ్యాఖ్యలు విమర్శలు వస్తున్నాయి.

కేంద్రం-రాష్ట్రాల సంబంధాలు: అప్పటి భయం, నేటి ఆందోళన

1977 సంపాదకీయంలో ఒక ముఖ్యమైన వాక్యం కనిపిస్తుంది. “కేంద్రం సహకరించకపోతే ఏ రాష్ట్ర ప్రభుత్వమైనా అరగంటలో కూలిపోతుంది.” ఆ వాక్యం అప్పట్లో షేక్ అబ్దుల్లా వ్యాఖ్యల సందర్భంలో ప్రస్తావించబడింది. కానీ నేడు భారత రాజకీయాలలో అదే ప్రశ్న మరో రూపంలో కనిపిస్తోంది.

విపక్ష పాలిత రాష్ట్రాలు తరచుగా కేంద్ర దర్యాప్తు సంస్థల వినియోగం, గవర్నర్ల జోక్యం, ఆర్థిక వనరుల కేటాయింపు, జీఎస్టీ నిధుల పంపిణీ, కేంద్ర చట్టాల అమలు వంటి అంశాలపై అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేస్తున్నాయి.

తమిళనాడు, కేరళ, పంజాబ్, తెలంగాణ, పశ్చిమ బెంగాల్ వంటి రాష్ట్రాలు కేంద్ర జోక్యంపై పలు సందర్భాలలో విమర్శలు చేశాయి. 1977లో ఒక ప్రాంతీయ నాయకుడు కేంద్రానికి సవాలు విసిరాడని ఆందోళన ఉంటే, 2026లో రాష్ట్రాలు ప్రశ్నిస్తున్నది, “భారత సమాఖ్య వ్యవస్థలో రాష్ట్రాలకు నిజమైన స్వయం ప్రతిపత్తి ఎంత?” అనే అంశాన్ని.

వారసత్వ రాజకీయాలు: షేక్ కుమారుడి నుండి దేశవ్యాప్త ధోరణి వరకు

ఆచార్యగారు ఒక చోట షేక్ అబ్దుల్లా తన కుమారుడిని రాజకీయ వారసుడిగా తయారు చేయాలనే ప్రయత్నాన్ని తీవ్రంగా విమర్శించారు. అది అప్పట్లో కాశ్మీర్ రాజకీయాలకే పరిమితమైన సమస్య. కానీ నేడు పరిస్థితి పూర్తిగా భిన్నంగా ఉంది. దేశవ్యాప్తంగా అనేక రాజకీయ పార్టీలలో వారసత్వ రాజకీయాలు సాధారణమైపోయాయి. కాశ్మీర్‌లో Farooq Abdullah, Omar Abdullah ఉన్నట్లే ఇతర రాష్ట్రాలలోనూ కుటుంబ రాజకీయాలు బలంగా కొనసాగుతున్నాయి. విచిత్రమేమిటంటే—

1977లో ఒక రాజకీయ కుటుంబాన్ని విమర్శించిన దేశ రాజకీయాలు, నేడు కుటుంబ రాజకీయాలను సాధారణ రాజకీయ సంస్కృతిగా అంగీకరించాయి.

జాతీయ భద్రత: పాకిస్తాన్ నుండి చైనా వరకు

ఆచార్యగారి సంపాదకీయంలో అత్యంత దూరదృష్టి కనబడిన అంశం భౌగోళిక రాజకీయాలపై చేసిన వ్యాఖ్యలు. చైనా, పాకిస్తాన్, అఫ్గానిస్తాన్, అమెరికా మధ్య పెరుగుతున్న ఉద్రిక్తతలను ప్రస్తావిస్తూ కాశ్మీర్ ప్రాధాన్యాన్ని ఆయన గుర్తించారు. నేడు ఆ విశ్లేషణ మరింత ప్రాసంగికంగా కనిపిస్తోంది. China తో సరిహద్దు ఉద్రిక్తతలు, Pakistan తో కొనసాగుతున్న భద్రతా సవాళ్లు, అంతర్జాతీయ ఉగ్రవాదం, సైబర్ భద్రత, జలవనరుల వివాదాలు—ఇవన్నీ కాశ్మీర్ ప్రాధాన్యాన్ని మరింత పెంచాయి.

అయితే ఇప్పుడు జాతీయ భద్రత అనేది కేవలం సరిహద్దుల రక్షణ మాత్రమే కాదు. సామాజిక సామరస్యం, ప్రజాస్వామ్య విశ్వాసం, పౌర హక్కుల పరిరక్షణ కూడా భద్రతలో భాగమే.

మత రాజకీయాలు: చరిత్ర మళ్లీ పునరావృతమవుతోందా?

1977 సంపాదకీయంలో మతతత్వ రాజకీయాలపై తీవ్రమైన ఆందోళన కనిపిస్తుంది. దేశ విభజన గాయాలు ఇంకా మానని కాలం అది. నేడు కూడా మతపరమైన ధ్రువీకరణ భారత రాజకీయాలలో ప్రధాన అంశంగా మారింది. సోషల్ మీడియా, ఎన్నికల ప్రచారాలు, మతపరమైన చిహ్నాల రాజకీయ వినియోగం, ద్వేష ప్రసంగాల ఆరోపణలు, సమాజంలో పెరుగుతున్న విభజనలు, ఇవి కొత్త సవాళ్లు.

1977లో ఒక ప్రాంతీయ నాయకుడి వ్యాఖ్యల వల్ల కలిగే ప్రమాదం గురించి హెచ్చరిక ఉంటే, ఇప్పుడు దేశవ్యాప్తంగా విస్తరించిన మత-రాజకీయ వాతావరణం గురించి చర్చ జరుగుతోంది.

ప్రజాస్వామ్యం: అసలు పరీక్ష

సంపాదకీయ ప్రారంభంలో ఆచార్యగారు ఉదహరించిన మాటలు ఇప్పటికీ అత్యంతం కీలకమైన వర్తమానం. “ప్రజల చేత, ప్రజల కొరకు, ప్రజల యొక్క వ్యవస్థే ప్రజాస్వామ్యం.” ఈ నిర్వచనం నేడు భారతదేశానికి అత్యంత అవసరమైన రాజకీయ ప్రమాణంగా కనిపిస్తోంది.

ప్రజాస్వామ్యం కేవలం ఎన్నికలు కాదు.

• విభిన్న అభిప్రాయాలను గౌరవించడం, 
• పత్రికా స్వేచ్ఛను కాపాడటం, 
• న్యాయవ్యవస్థ స్వాతంత్ర్యాన్ని పరిరక్షించడం, 
• రాష్ట్రాల హక్కులను గౌరవించడం, 
• మైనారిటీల భద్రతను నిర్ధారించడం, 
• అధికారంపై ప్రజా పర్యవేక్షణ ఉండడం 

ఇవన్నీ ప్రజాస్వామ్యపు అసలు ప్రమాణాలు.

చరిత్ర ఇచ్చే పాఠం

1977లో ఎం.ఎస్. ఆచార్య గారు షేక్ అబ్దుల్లాను విమర్శిస్తూ చివర్లో ఒక ప్రశ్న వేశారు: “చరిత్ర పునరావృతం కావటం అనివార్యమే అయితే గత అనుభవంతో చేరుకోవలసిన గమ్యాన్ని ఇప్పుడే ఎంచుకోవటం కూడ అనివార్యమేనేమో!” ఆ ప్రశ్న నేడు మరింత ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.

ఎందుకంటే ఇప్పుడు భారతదేశం ఎదుర్కొంటున్న సవాళ్లు ఒకే వ్యక్తి, ఒకే పార్టీ, ఒకే రాష్ట్రానికి సంబంధించినవి కావు. ఇక్కడ ఉన్న విషయాలు తీవ్రమైనవి, అవి: 

• సమాఖ్య వ్యవస్థ భవిష్యత్తు, 
• రాజ్యాంగ పరిరక్షణ, 
• ప్రజాస్వామ్య సంస్థల స్వాతంత్ర్యం, 
• మత సామరస్యం, 
• కేంద్ర-రాష్ట్ర సమతుల్యత, 
• జాతీయ భద్రత, 
• రాజకీయ నైతికత 

1977లో రాసిన “ఏకు + మేకు = షేకు” సంపాదకీయం ఒక వ్యక్తి రాజకీయ ప్రవర్తనపై విమర్శగా కనిపించినా, దాని అంతరార్థం అధికారం వల్ల కలిగే అహంకారం, ప్రజాస్వామ్య విలువల పట్ల నిర్లక్ష్యం, ప్రాంతీయ రాజకీయాల ప్రమాదాలు, జాతీయ ప్రయోజనాల ప్రాముఖ్యత గురించి హెచ్చరిక.

నేడు భారతదేశం ఎదుర్కొంటున్న ప్రశ్న కూడా అదే, అధికారం ఎవరి చేతిలో ఉంది అనేది కాదు; ఆ అధికారం రాజ్యాంగ పరిమితులలో, ప్రజాస్వామ్య విలువలలో, సమాఖ్య సమతుల్యతలో నడుస్తుందా లేదా అనేదే అసలు ప్రశ్న. చరిత్రను చదవడం అంటే గతాన్ని జ్ఞాపకం చేసుకోవడం మాత్రమే కాదు. వర్తమానాన్ని అర్థం చేసుకొని భవిష్యత్తును జాగ్రత్తగా నిర్మించుకోవడం కూడా. 1977లో ఎం.ఎస్. ఆచార్య చేసిన హెచ్చరిక, 2026 భారతదేశానికి కూడా అంతే వర్తిస్తుంది.