‘‘సమ్మిళిత వృద్ధిని ప్రోత్సహించడానికి ప్రయత్నాలు చేసినప్పటికీ, తెలంగాణలో ప్రాంతీయ అసమానతలు కొనసాగుతున్నాయి. అభివృద్ధి మరియు ఆర్థిక అవకాశాలు హైదరాబాద్ వంటి పట్టణ ప్రాంతాల్లో కేంద్రీకరించబడతాయి, అయితే గ్రామీణ మరియు మారుమూల ప్రాంతాలు మౌలిక సదుపాయాలు, విద్య, ఆరోగ్య సంరక్షణ ఉపాధి అవకాశాలను పొందడంలో సవాళ్లను ఎదుర్కొంటున్నాయి. పట్టణ-గ్రామీణ విభజనను తగ్గించడం అన్ని ప్రాంతాలలో సమతుల్య అభివృద్ధిని నిర్ధారించడం ఒక ముఖ్యమైన సవాలుగా మిగిలిపోయింది.’’
ఉప్పల్ చౌరస్తాలో అత్యద్భుతంగా ఎంతో విశాలంగా రూ.36.50 కోట్ల వ్యయంతో స్కైవాక్ను హెచ్ఎండీఏ నిర్మించింది. దేశంలో అతిపొడవైన స్కైవాక్లలో ఒకటైన దీనిని మంత్రి కేటీఆర్ సోమవారం ప్రారంభించారు. హైదరాబాద్లో అత్యంత రద్దీ కూడళ్లలో ఒకటైన ఉప్పల్ చౌరస్తాలో పాదచారులు రోడ్డు దాటడం అంత సులువు కాదు. నలువైపులా నుంచి వచ్చే వాహనాలతో రద్దీ విపరీతంగా ఉంటుంది. ఇక సెలవు రోజులు, పండుగ సీజన్లో అయితే ప్రత్యేకంగా చెప్పాల్సిన పనిలేదు. దీంతో పాదచారులు నానా అవస్థలు పడాల్సి వస్తున్నది. ఈ ఇబ్బందులను దృష్టిలో పెట్టుకొని ఉప్పల్ చౌరస్తాలో అత్యద్భుతంగా ఎంతో విశాలంగా రూ.36.50 కోట్ల వ్యయంతో స్కైవాక్ను హెచ్ఎండీఏ నిర్మించింది. ఎక్కడా రోడ్డు దాటే అవసరం లేకుండా.. అటు నుంచి ఇటు వైపు.. ఇటు నుంచి అటు వెళ్లేందుకు వీలుగా 665 మీటర్ల పొడవు, 4 మీటర్ల వర్టికల్ వెడల్పు, ఆరు మీటర్ల ఎత్తులో బస్టాపులు, మెట్రోస్టేషన్ను కలుపుతూ.. ఈ కాలినడక వంతెనను నిర్మించారు. 8 చోట్ల లిఫ్ట్లు,4 ఎస్కలేటర్స్, 6 చోట్ల మెట్ల సౌకర్యాన్ని కల్పించారు. నాగోల్ రోడ్డు, రామంతాపూర్ రోడ్డు, జీహెచ్ఎంసీ థీమ్ పార్క్, జీహెచ్ఎంసీ ఆఫీసు సమీపంలోని వరంగల్ బస్టాప్, ఉప్పల్ పోలీస్ స్టేషన్, ఉప్పల్ ఎలక్ట్రికల్ సబ్స్టేషన్ ఎదురుగా ఎంట్రీ, ఎగ్జిట్ పాయింట్లను ఏర్పాటు చేశారు. దీని నిర్మాణానికి 1,000 టన్నులకు పైగా స్టీల్ను వినియోగించారు.
రాష్ట్ర ప్రజలకు నీళ్లు, నిధులు, నియమాలు (నీరు, నిధులు, ఉద్యోగాలు) అందించడమే రాష్ట్ర ప్రభుత్వ కర్తవ్యం కానీ ఆయన (కేసీఆర్) హామీ ఇచ్చి అమలు చేయడం లేదు. సచివాలయం నిర్మాణం, బతుకమ్మ చీరల పంపిణీ, యాదాద్రి అభివృద్ధికి నిధులు వెచ్చించడం దృష్టి కేంద్రీకరించిన కేసీఆర్ రాష్ట్రంలో నిరుద్యోగం, ఉపాధి లేక యువత తీవ్ర నైరాశ్యంలో ఉన్నారు. ప్రభుత్వ బడుల్లో పదహారు వేల టీచర్ పోస్టులు ఖాలీ గా ఉన్నాయి, ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయాలలో పదివేలకు పైగా అధ్యాపక పోస్టులు ఖాలీగా ఉండి విశ్వవిద్యాలయాల్లో శ్మశాన ప్రశాంతత నెలకొంది. సర్కారు బడులలో సకల వసతులు అని ప్రచార ఆర్భాటాలకు పరిమితమై, తన అనుచరగణం నిర్వహిస్తున్న ప్రయివేటు కళాశాలలకు, విశ్వవిద్యాలయాలకు పెద్ద ఎత్తున సహకారం అందిస్తూ విద్యా వ్యాపారాన్ని పోషిస్తూ బహుజనులకు విద్యను దూరం చేసి సర్వనాశనం చేశారు. సుస్థిర అభివృద్ధి మా డిఎన్ఏ లో ఉందని నగరమంతా డప్పు కొట్టుకుంటున్నారు.
భారతదేశంలో పట్టణీకరణ మరియు రంగాల అసమానతలను పరిష్కరించడానికి బహుముఖ విధానం అవసరం. పెరుగుతున్న పట్టణ జనాభాకు అనుగుణంగా స్థిరమైన పట్టణ ప్రణాళిక, మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి మరియు సరసమైన గృహాలపై దృష్టి సారించడం. పరిశ్రమ అవసరాలు మరియు శ్రామిక శక్తి సామర్థ్యాల మధ్య అంతరాన్ని తగ్గించడానికి నైపుణ్యాభివృద్ధి కార్యక్రమాలను పెంపొందించడం, ఎక్కువ చేరిక మరియు ఉపాధిని నిర్ధారించడం. వలస ఒత్తిళ్లను తగ్గించేందుకు వ్యవసాయ ఉత్పాదకత, గ్రామీణ మౌలిక సదుపాయాలు మరియు గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థల వైవిధ్యాన్ని ప్రోత్సహించే విధానాలను అమలు చేయడం. సంస్కరణల ద్వారా అనధికారిక రంగం అధికారి కీకరణను ప్రోత్సహించడం, కార్మికులకు మెరుగైన వేతనాలు, సామాజిక భద్రత మరియు క్రెడిట్ మరియు శిక్షణ పొందడం. ప్రాంతీయ అసమానతలను తగ్గించడానికి వెనుకబడిన ప్రాంతాలలో మౌలిక సదుపాయాలు, విద్య, ఆరోగ్య సంరక్షణ మరియు పారిశ్రామికీకరణలో పెట్టుబడి పెట్టడం ద్వారా సమతుల్య ప్రాంతీయ అభివృద్ధిని ప్రోత్సహించడం.ఈ సమస్యలను పరిష్కరించడం ద్వారా, భారతదేశం పట్టణీకరణ ప్రయోజనాలను ఉపయోగించుకోవచ్చు, రంగాలలో సమానమైన వృద్ధిని ప్రోత్సహించవచ్చు మరియు మరింత సమగ్రమైన మరియు స్థిరమైన అభివృద్ధి పథాన్ని నిర్ధారిస్తుంది.
సమ్మిళిత వృద్ధిని ప్రోత్సహి ంచడానికి తెలంగాణ ప్రభుత్వం అనేక చర్యలు తీసుకున్నప్పటికీ, సవాళ్లు పరిమితులు ఉన్నాయని గుర్తించడం చాలా అవసరం. వృద్ధిలో చేరికను సాధించడంలో తెలంగాణ ఇబ్బందులు ఎదుర్కుంటోంది. సమ్మిళిత వృద్ధిని ప్రోత్సహించడానికి ప్రయత్నాలు చేసినప్పటికీ, తెలంగాణలో ప్రాంతీయ అసమానతలు కొనసాగుతున్నాయి. అభివృద్ధి మరియు ఆర్థిక అవకాశాలు హైదరాబాద్ వంటి పట్టణ ప్రాంతాల్లో కేంద్రీకరించబడతాయి, అయితే గ్రామీణ మరియు మారుమూల ప్రాంతాలు మౌలిక సదుపాయాలు, విద్య, ఆరోగ్య సంరక్షణ ఉపాధి అవకాశాలను పొందడంలో సవాళ్లను ఎదుర్కొంటున్నాయి. పట్టణ-గ్రామీణ విభజనను తగ్గించడం అన్ని ప్రాంతాలలో సమతుల్య అభివృద్ధిని నిర్ధారించడం ఒక ముఖ్యమైన సవాలుగా మిగిలిపోయింది.
భారతదేశంలోని అనేక ఇతర రాష్ట్రాల మాదిరిగానే తెలంగాణ కూడా కులం, లింగం సామాజిక-ఆర్థిక నేపథ్యాల ఆధారంగా సామాజిక అసమానతలతో పోరాడుతోంది. షెడ్యూల్డ్ కులాలు, తెగలు (••లు), మరియు ఇతర వెనుకబడిన తరగతులు సహా అట్టడుగు వర్గాలు ఇప్పటికీ నాణ్యమైన విద్య, వైద్యం మరియు ఉపాధి అవకాశాలను పొందడంలో అడ్డంకులను ఎదుర్కోవచ్చు. సామాజిక అసమానతలను పరిష్కరించడానికి వెనుకబడిన సమూహాలను ఉద్ధరించడంపై దృష్టి సారించే లక్ష్య విధానాలు కార్యక్రమాలు అవసరం. తెలంగాణలో వ్యవసాయం ఒక ముఖ్యమైన రంగం, మరియు రైతులు ఎదుర్కొంటున్న సవాళ్లు, తక్కువ ఉత్పాదకత, నీటిపారుదల సౌకర్యాల కొరత మార్కెట్ అస్థిరత వంటివి సమ్మిళిత వృద్ధికి ఆటంకం కలిగిస్తాయి. వ్యవసాయ కష్టాలను పరిష్కరించడానికి గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థలో సమ్మిళిత వృద్ధిని ప్రోత్సహించడానికి రైతుల సంక్షేమాన్ని నిర్ధారించడం, రుణ ప్రాప్తిని అందించడం, వ్యవసాయ మౌలిక సదుపాయాలను మెరుగుపరచడం సమర్థవంతమైన మార్కెట్ సంస్కరణలను అమలు చేయడం చాలా కీలకం. నైపుణ్యాభివృద్ధి కార్యక్రమాలు అమలు చేయబడినప్పటికీ, అందించబడిన నైపుణ్యాలు మరియు పరిశ్రమ అవసరాల మధ్య అమరికను నిర్ధారించడం చాలా అవసరం. నైపుణ్యం అసమతుల్యతను పరిష్కరించడం ఉద్యోగ-ఆధారిత శిక్షణా కార్యక్రమాలను ప్రోత్సహించడం ఉపాధిని మెరుగుపరుస్తుంది మరియు ముఖ్యంగా యువతకు సమ్మిళిత వృద్ధికి అవకాశాలను అందిస్తుంది.
జనాభాలో గణనీయమైన భాగానికి ఉపాధి కల్పించే అనధికారిక రంగం, తక్కువ వేతనాలు, సామాజిక భద్రత లేకపోవడం మరియు అధికారిక క్రెడిట్ మరియు శిక్షణా అవకాశాలకు పరిమిత ప్రాప్యత వంటి సవాళ్లను ఎదుర్కొంటుంది. అనధికారిక రంగం యొక్క అధికారికీకరణను ప్రోత్సహించడం మరియు సహాయక విధానాలు మరియు ప్రోత్సాహకాలను అందించడం సమ్మిళిత వృద్ధికి దోహదం చేస్తుంది మరియు అనధికారిక కార్మికుల జీవనోపాధిని మెరుగుపరుస్తుంది.
విధానాలు మరియు కార్యక్రమాలను సమర్థవంతంగా అమలు చేయడం వృద్ధిలో సమగ్రతను సాధించడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. బ్యూరోక్రాటిక్ అసమర్థతలకు సంబంధించిన సవాళ్లు, అవినీతి సరిపడని పర్యవేక్షణ ఆశించిన ఫలితాలకు ఆటంకం కలిగిస్తాయి. ఈ సవాళ్లను పరిష్కరించడానికి పాలనా యంత్రాంగాలను బలోపేతం చేయడం, పారదర్శకతను నిర్ధారించడం మరియు జవాబుదారీతనాన్ని పెంపొందించడం చాలా కీలకం. ఈ సమస్యలను పరిష్కరించడానికి వివిధ రంగాలలో నిరంతర ప్రయత్నాలు, విధానపరమైన జోక్యాలు సమన్వయ చర్యలు అవసరం. ప్రాంతీయ అసమానతలు, సామాజిక అసమానతలు, వ్యవసాయ సవాళ్లు, నైపుణ్యాభివృద్ధి, అనధికారిక రంగాలను పరిష్కరించడానికి తెలంగాణ ప్రభుత్వం లక్ష్య చర్యలపై దృష్టి పెట్టాలి. తెలంగాణలో సమ్మిళిత వృద్ధిని సాధించడానికి ప్రభుత్వ సంస్థలు, పౌర సమాజ సంస్థలు ఇతర వాటాదారులతో కూడిన సహకార ప్రయత్నాలు చాలా ముఖ్యమైనవి.
డా. ముచ్చుకోట సురేష్ బాబు, రాష్ట్ర అధ్యక్షులు, ప్రజాసైన్స్ వేదిక
