(నేడు మాజీ ప్రధాన మంత్రి పీవీ నరసింహ రావు జయంతి)
మొట్ట మొదటిసారి కాంగ్రెస్ పార్టీ నుండి నెహ్రూ కుటుంబానికి చెందని వ్యక్తి ఐదు సంవత్సరాలు దేశాన్ని ఏలిన దక్షిణ భారతదేశానికి చెందిన తెలంగాణ ప్రాంతపు పాములపర్తి వెంకట నరసింహారావు ప్రధాని పదవిని అధిష్టించి సామాన్యుడు మరీ అంగ బలం లేని వ్యక్తి దేశాధినేత కావచ్చని నిరూపించాడు. పివి గొప్ప తత్వవేత్త మహా మేధావి అనేక గ్రంథాలు రచించిన పండితమూర్తి అపర రాజకీయ చాణుక్యుడు. తెలంగాణలో ఒక సామెత-మాట్లాడకుండా పొట్లాడడం అంటే మాట్లాడకుండా తన పని తానే చేసుకుని పొతూ అనుకున్నది సాధించడం. పర్యాయ పదముగా పివి ఒక మౌనముని అని చెపుతారు. మాజీ ప్రధాన మంత్రి రాజీవ్ గాంధీ, 18 నెలల సంకీర్ణ ప్రభుత్వాల తర్వాత తిరిగి అధికారంలోకి రావాలని ప్రయత్నాలు ముమ్మరం చేశారు. పివి పదవీ విరమణ చేయాలని నిర్ణయిం చుకున్నరని.. అప్పటికే తన బ్యాగులు, పుస్తకాలు సర్దుకుని ఒకప్పుడు ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్న స్వస్థలం హైదరాబాద్లో స్థిరపడబోతు న్నారని రాజీవ్ గాంధీ చెప్పారు. మొదటి మానవ వనరుల అభివృద్ధి శాఖ మంత్రిగా పనిచేసిన పివి, ఇది తిరుగులేని నిర్ణయమని, క్రియాశీల రాజకీయాలను వదులుకోవాలని నిర్ణయించుకున్నందున, తన పుస్తకాలు మరియు రచనలతో పదవీ విరమణ చేయబోతున్నట్లు తెలియజేసినారు.
దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ మెరుగుపడుటకు బాటలు వేసిన ధీశాలి.
ఎవరి జీవితం, ఎట్లా మలుపు తిరుగుతుందో ఎవరికి తెలియదు. మే 21, 1991న, రాజీవ్ గాంధీ తమిళనాడులో ఎల్ టీ టీ ఈ ఆత్మాహుతి దాడులతో హత్య చేయబడ్డాడు, పివి రాజకీయ సుడిగుండం మధ్యలో మరియు భారతదేశం పదవ ప్రధానమంత్రిగా అధికార పీఠం అత్యంత క్లిష్టమైన విషమ సమయంలో అధిరోహించాడు. హాస్యాస్పదంగా, నిర్ణయాలు తీసుకోకుండా అన్యాయంగా ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్న వ్యక్తి, భారతదేశ చరిత్రను నిర్ణయాత్మకంగా మార్చిన వ్యక్తిగా పాములపర్తి వెంకట నరసింహారావు గుర్తుండిపోతారు. విధిలేని పరిస్థితుల్లో అధికారం అతని తలుపు తట్టిన సమయంలో, దేశం మండల్ (వెనుకబడిన తరగతుల రిజర్వేషన్లు) మరియు రామ మందిరం (బాబ్రీ మసీదుపై హిందూ జాతీయవాద వాదనలు) ప్రాతినిధ్యం వహించే రాజకీయ శక్తుల మధ్య సమర్థవంతంగా విభజించబడింది. దేశం సామాజిక పతనం అంచున ఉండటమే కాదు, కాంగ్రెస్ పార్టీ కూడా రాజకీయంగా అణగదొక్కే దిశగా ప్రయత్నం మొదలు పెట్టారు. అతి తక్కువ కాలంలోనే ఆయన తన పార్టీ పతనాన్ని అరికట్టడమే కాకుండా స్వాతంత్య్రోద్యమం నుండి అత్యంత ఉత్పాదక రాజకీయ వేదికలపై దేశాన్ని ఏకం చేయగలిగిన ఘనత పివిదే.
జూన్ 20, 1991న కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చినప్పుడు, భారతదేశం అంతర్జాతీయ చెల్లింపులపై మొట్టమొదట డిఫాల్ట్ అయిన రెండు వారాల్లోనే ఉంది. విదేశీ మారక నిల్వలు వి1 బిలియన్ కంటే తక్కువగా ఉన్నాయి, ఇది కేవలం రెండు వారాల దిగుమతులకు మాత్రమే సరిపోతుంది. నెలరోజుల క్రితం మొత్తం 55 టన్నుల బంగారాన్ని రిజర్వ్ బ్యాంక్ వాల్ట్లలో తనఖా పెట్టింది. పెద్ద మొత్తంలో చెల్లింపులు తగ్గుముఖం పట్టాయి మరియు భారతదేశానికి రుణం ఇవ్వడానికి ఎవరూ సిద్ధంగా లేరు. డిఫాల్ట్ అంటే సరఫరాదారుల క్రెడిట్ యొక్క తక్షణ కట్-ఆఫ్ అని అర్థంబీ తత్ఫలితంగా చమురు మరియు డీజిల్ కొరతతో అధిక సముద్రాలలో భారతదేశానికి ఎగుమతులు తిరిగి వచ్చేవి పంపిణీ వ్యవస్థ విచ్ఛిన్నమై ఉండేది పారిశ్రామిక ఉత్పత్తి దెబ్బతింటుంది మరియు పంటలో మంచి భాగం పొలాల్లో కుళ్ళిపోయేది. ద్రవ్యోల్బణం, కరువు కూడా అవకాశాలుగా చూడబడ్డాయి.
పివి నిశబ్దంగా మన్మోహన్ సింగ్, ఒక సాంకేతిక నిపుణుడు మరియు విద్యావేత్త ఆర్థికవేత్తను ఆర్థిక మంత్రిగా నియమించారు. ఆ తర్వాత, బహిరంగంగా మరో మాట లేకుండా, సోషలిస్ట్ ఆర్థిక వ్యవస్థ మరియు లైసెన్సు-పర్మిట్ వ్యవస్థ తో అభివృద్ధి చెందడం వల్ల సంపద పోగుపడకుండా అడ్డుకున్న దేశం కోసం కొత్త కోర్సును రూపొందించి, గజిబిజిని శుభ్రపరచడానికి సింగ్కు నిరాడంబరమైన మద్దతు లభించింది. దేశ పాలనలో జోక్యం చాలా తొందరగా జరగలేదు. వేర్పాటువాద, ప్రాంతీయ మరియు మతతత్వ శక్తులు కేంద్రీకృత రాజకీయ అధికార నిర్మాణాన్ని బలహీనపరిచాయి మరియు సంస్థల పునరుద్ధరణను సులభతరం చేసే రాజకీయ మరియు పరిపాలనా సంస్కృతికి నాంది పలికిన ఘనత పివిదే.పివి బాధ్యతలు స్వీకరించినప్పుడు, భౌగోళిక రాజకీయ, దేశం స్థానం అత్యంత బలహీనంగా ఉంది. సోవియట్ యూనియన్ పతనం మరియు కాశ్మీర్లో తిరుగుబాటు కారణంగా ఉబ్బితబ్బిబ్బవుతున్న పాకిస్తాన్ను అట్టడుగున ఉంచడానికి పాశ్చాత్య శక్తుల మద్దతును అతను త్వరగా గెలుచుకోవడమే కాకుండా, అంతర్జాతీయ ద్రవ్య సంస్థల విశ్వాసాన్ని కూడా గెలుచుకున్నాడు, దీని సహాయం భారతదేశానికి కీలకమైనది. ఆర్థిక వ్యవస్థ అనిశ్చిత స్థితి. ఆయన ఆధ్వర్యంలో, భారతదేశం అణ్వస్త్ర వ్యాప్తితో సహా అనేక సమస్యలపై బహుముఖ ఒత్తిళ్లను కూడా ఎదుర్కోన్నది. ఇజ్రాయెల్తో దౌత్య సంబంధాలను ఏర్పరుచుకున్నది మునుపటి ప్రభుత్వాలు పట్టించుకోని ప్రాంతం కోసం ‘లుక్ ఈస్ట్’ విధానాన్ని ప్రారంభించింది మరియు భారతదేశం ప్రాధాన్యతలను పునఃప్రారంభించబడినవి.
రాజ్యాంగ ప్రక్రియలను పునరుద్ధరించడానికి పివి చేసిన ప్రయత్నం కూడా దేశం మరచిపోయింది. రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల మనుగడ కేంద్రం ఇష్టాయిష్టాలపై లేదా కేంద్ర-రాష్ట్ర కేటాయింపులలో పక్షపాత పాత్ర పరిశీలనలపై ఆయన ఐదు సంవత్సరాల పదవి కాలం బహుశా భారత సమాఖ్య వ్యవస్థ ఉత్తమ సంవత్సరాలు. కొన్ని సందర్భాల్లో ప్రాంతీయ ప్రతిపక్ష నాయకులు కూడా దక్షిణాది నుండి వచ్చిన మొదటి ప్రధానమంత్రికి వారి ప్రశంసల వర్షం కురిపించారు.
ప్రస్తుత తెలంగాణలోని హనుమకొండ జిల్లాలోని వంగర గ్రామంలో నిరాడంబరమైన కుటుంబంలో జన్మించిన పివి, ఎప్పుడూ స్వయం ప్రతిపత్తి కలిగి ఉండేవారు, రాజకీయ ఔన్నత్యం కంటే పాండిత్యం మరియు మేధోపరమైన అభ్యున్నతి ఎక్కువ మక్కువ కలిగి ఉండేవారు . పివి గాబ్రియేల్ గార్సియా మార్క్వెజ్ ప్రసిద్ధ పుస్తకం, ‘‘లవ్ ఇన్ ది టైమ్ ఆఫ్ కలరా’’ చదివినప్పుడు, అతను నోబెల్ విజేత తీవ్రమైన గద్యానికి ఎంతగానో కదిలిపోయాడు, అతను అసలు స్పానిష్ ఎడిషన్ను పొందాడు మరియు దానిని కూడా చదివాడు.స్పానిష్లో, అలాగే అనేక ఇతర భాషలలో పివి సన్మానం,1960 చివరలో ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వంలో సమాచార శాఖ మంత్రిగా పనిచేసిన రోజులు. ఆ సమయంలో తన మంత్రిత్వ శాఖలోని ఒక జూనియర్ అధికారి నుండి ఫ్రెంచ్ మరియు స్పానిష్ భాషలలో తన ప్రాథమిక బోధనను కలిగి ఉన్నాడు. అతను దిల్లీకి మారినప్పుడు జవహర్లాల్ నెహ్రూ విశ్వవిద్యాలయంలో ఫారిన్ లాంగ్వేజెస్ పాఠశాలలో చేరడం ద్వారా దానిని అనుసరించాడు. పివి పరీక్షల్లో టాపర్ గా నిలిచాడు. ప్రధాన మంత్రి ఇందిరా గాంధీ కాంగ్రెస్ పార్టీ అధికారం నుండి వైదొలిగినప్పుడు మెక్సికోకు తీసుకెళ్లడం స్పానిష్ పట్ల ఆయనకున్న ప్రేమ. 1980లో ఆమె తిరిగి అధికారంలోకి వచ్చినప్పుడు విదేశాంగ మంత్రి అయ్యాడు మరియు స్పానిష్లో ఉన్నత చదువులు చదవాలనే ఆకాంక్ష నెరవేరలేదు.
తెలుగు మాతృభాష అయితే, అయన భాషా ప్రతిభ మూలంగా ఇతర భాషలను ఎంచుకునేలా చేసింది – ఉర్దూ, పర్షియన్ మరియు మరాఠీ, అతను మహారాష్ట్రలో విశ్వవిద్యాలయ విద్యను గణితం మరియు తరువాత న్యాయశాస్త్రంలో పూర్తి చేశాడు. తరువాత ప్రభుత్వంలో చేరినప్పటికీ, అతను హిందీలో ఎంత ప్రావీణ్యం సంపాదించాడు, అతను ఒక ప్రసిద్ధ తెలుగు నవల అనువాదానికి ప్రభుత్వ అవార్డును పొందాడు. పివి తన జీవితకాలంలో కనీసం 15 భాషల్లో ప్రావీణ్యం సంపాదించినారు.
1992 డిసెంబరులో బాబ్రీ మసీదు కూల్చివేయబడినప్పుడు – 1991-96లో ఆయన ప్రధాన మంత్రిగా ఉన్న కాలంలో అత్యంత అత్యల్ప ఘట్టం – డిసెంబర్ మరియు మార్చి 1993 మధ్య జరిగిన రక్తపాతంలో దాదాపు 3,000 మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారు. వామపక్షాలు మరియు జనతాదళ్లు తమ దాడికి లక్ష్యంగా చేసుకున్నాయి, బిజెపికి ఆయన సన్నిహిత వర్గవాది అని ఆరోపించేంత వరకు వెళ్లింది. సమాఖ్య వ్యవస్థలో రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా వ్యవహరించే తన అధికారాలపై రాజ్యాంగపరమైన సంకెళ్లతో తాను అడ్డుపడ్డానని, తాను నమ్మిన వారికి ద్రోహం చేశారని, నిర్ణయాలకు ప్రత్యక్ష బాధ్యత వహించిన ఏకైక సమస్య అయోధ్య. మిగిలిన అన్ని రంగాలలో, తనకు నమ్మకం ఉన్న ముఖ్యమంత్రులు మరియు క్యాబినెట్ మంత్రుల ద్వారా కార్యకలాపాలు నిర్వహించడంలో అతను సంతృప్తి చెందాడు.
పివి ఇందిరా గాంధీ, రాజీవ్ గాంధీలను ముందు నుండి నడిపిస్తే, తన మంత్రులను వెనుక నుండి మార్గనిర్దేశం చేయడానికి ఇష్టపడే వారు. తత్ఫలితంగా ఇందిర మరియు రాజీవ్ దృష్టిలో ఎల్లప్పుడూ ఉంటే, దానిని దూరంగా ఉంచినందుకు అసాధారణమైన కీర్తిని పొందారు. నవంబర్ 1992లో చాలా రాష్ట్రాలలో కాంగ్రెస్ విజయం సాధించిన తరువాత, అతను సంఘ్ పరివార్లోని మితవాద శక్తులకు ఆలివ్ శాఖను అందించాడు జెనీవాలో జరిగిన ఐక్యరాజ్యసమితి మానవ హక్కుల కమిషన్ సమావేశానికి భారతదేశ ప్రతినిధి బృందానికి ప్రతిపక్ష బిజెపి నాయకుడు అటల్ బిహారీ వాజ్పేయిని పంపించినాడు తరువాత ఆయన దేశ ప్రధానమంత్రి అయ్యారు. ఇటీవలి సంవత్సరాలలో అత్యంత ధ్రువణ రాజకీయాలలో, అటువంటి సంఘటన ఊహించలేనిది.పార్టీ సహోద్యోగులలో కొందరు నెహ్రూ కుటుంబానికి అండగా ఉండవచ్చు, కానీ తాము పివి క్రింద అట్టడుగున ఉన్నారని భావించేవారు, ఆయనను తరువాతి సంవత్సరాలలో అతనిని క్రిందికి లాగడానికి తమ శాయశక్తులా ప్రయత్నించారు,1984 సిక్కు వ్యతిరేక అల్లర్లకు సహకరించడానికి, యూనియన్పై పూర్తిగా నిందలు మోపారు. భోపాల్ గ్యాస్ దుర్ఘటన తర్వాత కార్డ్ బై వారెన్ ఆండర్సన్ తప్పించుకున్నాడు మరియు అన్నింటికంటే మించి, 1992లో బాబ్రీ మసీదును కూల్చివేయడానికి కుట్ర పన్నినందుకు పివి నరసింహారావు భారతదేశాన్ని ఎట్లా మార్చారు అని అనేక విమర్శలు ఎదుర్కొన్నారు
నరసింహారావు ప్రధానమంత్రి కాకపోతే, భారతదేశం వేరే దేశంగా ఉండేది అన్ని పలువురు మేధావులు రాజకీయ నాయకులు ఆలోచన చేసినారు. భారతదేశం పండితుడు-ప్రధానమంత్రికి కృతజ్ఞతాపూర్వకంగా రుణపడి ఉంటుంది, దేశాన్ని ప్రోడక్ట్ మరియు శ్రేయస్సులో నడిపించే మార్గదర్శక సంస్కరణలను ప్రారంభించినందుకు, దానికి సహాయపడిన దాని సామర్థ్యాలలో నిశ్శబ్దమైన ఆత్మవిశ్వాసాన్ని అందించింది. మానవ వనరుల శాఖ మంత్రిగా దేశవ్యాప్తంగా జవహర్ నవోదయ పాఠశాలలు నెలకొల్పి ఎందరో గ్రామీణ పిల్లలకు ఉచిత భోజన వసతి కల్పిస్తూ విద్యనందించి వారికి ఉన్నత విద్య అందిస్తున వాటి రూపశిల్పి పివి.ఆయన మరణించిన దాదాపు 18 సంవత్సరాల తరువాత భారతదేశం అత్యంత సమస్యాత్మకమైన మరియు తక్కువ అంచనా వేయబడిన ప్రధాన మంత్రులలో ఒకరిగా మిగిలిపోయాడు, రాజధానిలో అతనిని దహన సంస్కారాలకు కూడా అనుమతించని అతని స్వంత పార్టీచే విలువ తగ్గించబడింది. ఆయన మృతదేహాన్ని కూడా కాంగ్రెస్ పార్టీ ప్రధాన కార్యాలయంలో ప్రజల సందర్శనార్థం ఉంచడానికి అనుమతించలేదు మరియు పార్టీ అధ్యక్షురాలు సోనియా గాంధీ మరియు ప్రధాని మన్మోహన్ సింగ్తో సహా పార్టీ పెద్దలు గేటు నుండి పంపినారు
అఖిల భారత కాంగ్రెస్ నాయకులు రాష్ట్ర కాంగ్రెస్ నాయకులు పివి నరసింహారావు ను గౌరవించకపోవడం గుర్తించకపోవడం చాలా విచారకరం.
ఆయన శతజయంతి ఉత్సవాల సందర్భంగా రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖర రావు శతజయంతి ఉత్సవాలను సంవత్సరం పాటు ఘనంగా నిర్వహించి ఆయన కీర్తిప్రతిష్టలను ఇనుమడింప చేసినాడు ఇంతేకాక పివి కుమార్తె వాణికి శాసనమండలిలో స్థానం కూడా కల్పించి వాళ్ల కుటుంబ ప్రతిష్టను గౌరవాన్ని కాపాడిన తెలంగాణ అపర భగీరథుడు.ఇంతటి తత్వవేత్తను మహా మేధావిని భవిష్యత్తు భారత ప్రధానమంత్రి ఒక మహా మనిషిని, నేను నా జీవితంలో ఆరుసార్లు ఆయనను అతి దగ్గర నుండి కలిసినాను ఇది నా జీవితంలో మరుపురాని సంఘటనలు. 1977లో పెద్దపల్లి జిల్లా మా కొలనూరు పక్క ఊరైన పెగడపల్లిలో మా చుట్టాల ఇంటిలో పెళ్లి సందర్భంగా ఆయనతో కలిసి బంతి భోజనం చేసాను . మరొక్కసారి ఒక దినపత్రిక విలేకరిగా పెద్దపల్లి విశ్రాంత భవనంలో ఆయన పక్కన కూర్చుని ముచ్చటించడం అరుదైన ఘటన. అతి సామాన్యుడైన నేను ఒక యుగ పురుషుడిని కలవడం నా జీవితంలో మరుపురాని మధురమైన సంఘటనలు.
– దండంరాజు రాంచందర్ రావు
రిటైర్డ్ డిప్యూటీ సూపరింటెండెంట్ సింగరేణిభవన్
హైదరాబాద్, 9849592958
