సుస్థిర అభివృద్ధికి సుపరిపాలనే ప్రాణాధారం

భారతదేశం వంటి విశాలమైన ప్రజాస్వామ్య దేశంలో అభివృద్ధి అనేది కేవలం గణాంకాలకు పరిమితం కాకూడదు. అది ప్రతి పౌరుడి జీవన ప్రమాణాల్లో ప్రతిబింబించాలి. ఈ లక్ష్య సాధనకు ‘సుపరిపాలన’ అనేది ఒక సాధనం మాత్రమే కాదు, అది ఒక అనివార్యమైన పునాది. మాజీ ప్రధాని అటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి ఆశయాలకు అనుగుణంగా, ప్రభుత్వ యంత్రాంగం ప్రజలకు సేవకుడిగా మారినప్పుడే దేశం అగ్రగామిగా నిలుస్తుంది. సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలను చేరుకోవాలన్నా, సామాజిక న్యాయాన్ని స్థాపించాలన్నా పారదర్శకమైన పాలన ఒక్కటే మార్గం.

పరిపాలన పట్ల భారతీయ దృక్పథం వేల ఏళ్ల నాటిది. కౌటిల్యుడు తన ‘అర్థశాస్త్రం’లో ప్రతిపాదించిన సిద్ధాంతాలు నేటి ఆధునిక ప్రభుత్వాలకు కూడా దిక్సూచిగా నిలుస్తాయి. “ప్రజల కష్టాల్లోనే రాజు కష్టం, ప్రజల సుఖంలోనే రాజు సుఖం ఉంటుంది” అనే సూత్రం పాలనలో జవాబుదారీతనాన్ని నొక్కి చెబుతుంది. నాటి రాజధర్మం నేడు రాజ్యాంగబద్ధమైన పాలనగా రూపాంతరం చెందింది. అధికారం అనేది ఆజ్ఞాపించడానికి కాదు, అంకితభావంతో సేవ చేయడానికి అనే భావన బలంగా నాటుకున్నప్పుడే వ్యవస్థలో మార్పు మొదలవుతుంది.

పర్యావరణాన్ని కాపాడుకుంటూ, భవిష్యత్ తరాల అవసరాలకు విఘాతం కలగకుండా సాగించే అభివృద్ధే సుస్థిర అభివృద్ధి. దీనిని సాధించడంలో సుపరిపాలన కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. వనరుల పంపిణీలో పారదర్శకత లేకపోతే, అభివృద్ధి కేవలం కొందరికే పరిమితమై, సామాజిక అసమానతలు పెరుగుతాయి. బలమైన పాలనా వ్యవస్థ ఉన్నచోట మాత్రమే పెట్టుబడులు వస్తాయి, ఉపాధి అవకాశాలు పెరుగుతాయి. ఆర్థిక వ్యవస్థ సుస్థిరంగా ఉంటుంది. అవినీతి రహితమైన పారిశ్రామిక విధానాలు, పర్యావరణ అనుకూల నిర్ణయాలు సుపరిపాలనలో అంతర్భాగం.

సమాజంలోని అట్టడుగు వర్గాలకు, మైనారిటీలకు, మహిళలకు సమాన అవకాశాలు కల్పించడమే సమ్మిళిత వృద్ధి. సుపరిపాలన అనేది కేవలం మెజారిటీ ప్రజల ఆకాంక్షలను నెరవేర్చడం మాత్రమే కాదు, బలహీన వర్గాల గొంతుకకు విలువనివ్వడం కూడా. విద్య, వైద్యం వంటి ప్రాథమిక రంగాలు వ్యాపార వస్తువులుగా మారకుండా, ప్రతి పేదవాడికి అందుబాటులో ఉండేలా చూడటం ప్రభుత్వ బాధ్యత. సామాజిక న్యాయం అనేది ఒక నినాదంగా కాకుండా, క్షేత్రస్థాయిలో అమలు కావాలంటే పాలనా యంత్రాంగం నిష్పాక్షికంగా వ్యవహరించాలి.

నేటి ఆధునిక యుగంలో సుపరిపాలనకు ‘ఇ-గవర్నెన్స్’ ఒక శక్తివంతమైన ఆయుధంగా మారింది. సాంకేతికతను ఉపయోగించుకోవడం ద్వారా మధ్యవర్తుల ప్రమేయం లేకుండా ప్రభుత్వ పథకాలు నేరుగా లబ్ధిదారులకు చేరుతున్నాయి. సమాచార హక్కు చట్టం ద్వారా పౌరులకు లభించిన అధికారం వ్యవస్థలో జవాబుదారీతనాన్ని పెంచింది. ప్రభుత్వ కార్యాలయాల చుట్టూ తిరిగే పని లేకుండా, ఒక్క క్లిక్‌తో సేవలు అందడం అనేది పారదర్శకతకు నిదర్శనం. డిజిటల్ ఇండియా వంటి కార్యక్రమాలు పాలనను ప్రజల ముంగిటకు చేర్చడమే కాకుండా, అవినీతికి అడ్డుకట్ట వేస్తున్నాయి.

సుపరిపాలన దిశగా మనం అడుగులు వేస్తున్నప్పటికీ, మన ముందు అనేక సవాళ్లు ఉన్నాయి. రాజకీయాల్లో పెరుగుతున్న నేర ప్రవృత్తి, అధికార వికేంద్రీకరణలో లోపాలు, మరియు న్యాయ వ్యవస్థలో జరుగుతున్న జాప్యం మన ప్రగతిని అడ్డుకుంటున్నాయి. వీటిని అధిగమించాలంటే వ్యవస్థాగతమైన సంస్కరణలు అవసరం. పోలీసు సంస్కరణలు, ఎన్నికల సంస్కరణలు మరియు పరిపాలనా సంస్కరణలను యుద్ధ ప్రాతిపదికన చేపట్టాలి. కేవలం చట్టాలు చేస్తే సరిపోదు, వాటి అమలులో చిత్తశుద్ధి ఉండాలి.

సుపరిపాలన అనేది కేవలం ప్రభుత్వాల బాధ్యత మాత్రమే కాదు, అది ప్రతి పౌరుడి హక్కు, బాధ్యత. ప్రజలు చైతన్యవంతులై, పాలనలో క్రియాశీలకంగా పాల్గొన్నప్పుడే ప్రజాస్వామ్యం పరిఢవిల్లుతుంది. ‘సబ్ కా సాత్ – సబ్ కా వికాస్’ (అందరి సహకారం – అందరి అభివృద్ధి) అనే స్ఫూర్తితో ముందుకు సాగితేనే భారతదేశం ఆర్థికంగా, సామాజికంగా బలోపేతమవుతుంది. సుపరిపాలనే పునాదిగా నిర్మితమయ్యే నవ భారతం, ప్రపంచ దేశాలకు ఆదర్శంగా నిలుస్తుందనడంలో సందేహం లేదు.