“ఫజల్ రెహమాన్ జర్నలిజంలోకి వచ్చిన కాలం గ్రామీణ తెలంగాణలో మార్పులు మెల్లగా ప్రారంభమవుతున్న దశ. వ్యవసాయ రంగంలో సంక్షోభాలు, వలసలు, నిరుద్యోగం, సాగునీటి సమస్యలు తీవ్రంగా ఉన్న కాలం అది. ఈ పరిస్థితులన్నింటినీ ఆయన తన కథనాల్లో ప్రతిబింబించారు. రైతుల ఆత్మహత్యలు, పంట నష్టాలు, ఎరువుల కొరత వంటి అంశాలపై ఆయన రాసిన కథనాలు అప్పట్లో విస్తృత చర్చకు దారి తీశాయి. అధికార యంత్రాంగం స్పందించాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడిన సందర్భాలు కూడా ఉన్నాయి..”
ఫజల్ రెహమాన్ జర్నలిస్టిక్ ప్రయాణం”
…. ……………………
రామ కిష్టయ్య సంగన భట్ల
సీనియర్ ఇండిపెండెంట్ జర్నలిస్ట్ కాలమిస్ట్…
మొబైల్ :9440595494
…………………………
సీనియర్ జర్నలిస్టు ఫజల్ రెహమాన్ మహమ్మద్ (65) శుక్రవారం తుదిశ్వాస విడిచారు. పలు దిన, వార పత్రికలలో వివిధ హోదాల్లో దాదాపు 38 సంవత్సరాలకు పైగా పని చేసిన ఆయన… ప్రస్తుతం హైదరాబాద్ కేంద్రంగా ‘ప్రతిపక్షం’ డిజిటల్ దినపత్రిక నిర్వాహకులుగా ఉన్నారు.
తెలంగాణ జర్నలిజం రంగంలో నేలమీద నిలబడి ప్రజల స్వరాన్ని అక్షరాలుగా మలిచిన కొద్దిమంది నిబద్ధత గల పాత్రికేయుల్లో హుస్నాబాద్కు చెందిన ఫజల్ రహమాన్ ఒకరు. జర్నలిజాన్ని వృత్తిగా మాత్రమే కాక ప్రజాసేవగా భావించిన ఆయన ప్రయాణం గ్రామీణ తెలంగాణ సామాజిక చరిత్రకు అద్దం పడుతుంది. అధికార కేంద్రాలకు దూరంగా, పల్లె బాటలపై తిరుగుతూ ప్రజల బాధలు, ఆశలు, ఆకాంక్షలను నిక్కచ్చిగా వెలుగులోకి తీసుకువచ్చిన పాత్రికేయుడిగా ఫజల్ రెహమాన్ గుర్తింపు పొందారు.
తెలంగాణ గ్రామీణ జర్నలిజం చరిత్రలో హుస్నాబాద్ ప్రాంతానికి ప్రత్యేక స్థానం ఉంటే, ఆ గుర్తింపుకు కారణమైన నిబద్ధత గల పాత్రికేయుల్లో ఫజల్ రెహమాన్ పేరు తప్పక వినిపిస్తుంది. జర్నలిజాన్ని వృత్తిగా మాత్రమే కాక సమాజ మార్పుకు సాధనంగా భావించిన వ్యక్తిగా ఆయన జీవితం, ప్రయాణం నిలుస్తాయి. ప్రజల జీవితాల మధ్యే పుట్టి, అదే ప్రజల సమస్యలను అక్షరాలుగా మలిచిన జర్నలిస్టుగా ఫజల్ రెహమాన్ తనదైన ముద్ర వేశారు.
హుస్నాబాద్ సమీపంలోని సాధారణ మధ్యతరగతి కుటుంబంలో ఫజల్ రెహమాన్ జన్మించారు. బాల్యం నుంచే ఆయన జీవితం గ్రామీణ వాతావరణంతో ముడిపడి సాగింది. పొలం పనులు, గ్రామ సభలు, పేదల దైనందిన కష్టాలు ఆయన కళ్ల ముందే పెరిగాయి. కుటుంబంలో క్రమశిక్షణ, నిజాయితీ, కష్టపడి పనిచేయాలనే విలువలు నాటివేయబడ్డాయి. ఇవే ఆయన భవిష్యత్ వ్యక్తిత్వానికి పునాదులయ్యాయి. చిన్ననాటి నుంచే చదువుపై ఆసక్తి, పుస్తకాలపై ప్రేమ కనిపించేది. పాఠశాల రోజుల్లోనే ఉపాధ్యాయులు చెప్పే సామాజిక విషయాలు, దేశ పరిస్థితులపై జరిగే చర్చలు ఆయనను ఆలోచనాత్మకుడిగా తీర్చిదిద్దాయి.
ప్రాథమిక, ప్రాథమికోన్నత విద్యను హుస్నాబాద్ ప్రాంతంలోని ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో పూర్తి చేశారు. అప్పటి పరిస్థితుల్లో గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో విద్యా సదుపాయాలు పరిమితంగానే ఉండేవి. తరగతి గదుల్లో విద్యార్థుల సంఖ్య అధికం, వసతులు తక్కువ అయినప్పటికీ ఫజల్ రెహమాన్ చదువులో ముందుండేవారు. వార్తాపత్రికలు చదవడం, సమాజంలో జరుగుతున్న సంఘటనలను గమనించడం ఆయనకు అలవాటుగా మారింది. ఉన్నత విద్య దశలో సామాజిక శాస్త్రాలు, రాజకీయ పరిణామాలపై ఆసక్తి మరింత పెరిగింది. ఈ దశలోనే జర్నలిజం పట్ల ఆకర్షణ కలిగింది.
విద్య పూర్తయ్యాక జీవనోపాధి కోసం వివిధ మార్గాలు ఆలోచించినప్పటికీ, చివరకు జర్నలిజాన్నే తన జీవిత మార్గంగా ఎంచుకున్నారు. ప్రారంభ దశలో స్థానిక వార్తా పత్రికలతో అనుసంధానమై గ్రామీణ వార్తల సేకరణ బాధ్యతలు చేపట్టారు. అప్పట్లో ఒక గ్రామం నుంచి మరో గ్రామానికి సైకిల్ లేదా బస్సుల్లో ప్రయాణిస్తూ వార్తలు సేకరించడం సాధారణమే. రోడ్లు లేని గ్రామాలు, రాత్రివేళల్లో ప్రయాణం, అధికారుల నిర్లక్ష్యం వంటి అనేక ఇబ్బందులను ఎదుర్కొంటూ కూడా ఆయన తన పనిని కొనసాగించారు.
ఫజల్ రెహమాన్ జర్నలిజంలోకి వచ్చిన కాలం గ్రామీణ తెలంగాణలో మార్పులు మెల్లగా ప్రారంభమవుతున్న దశ. వ్యవసాయ రంగంలో సంక్షోభాలు, వలసలు, నిరుద్యోగం, సాగునీటి సమస్యలు తీవ్రంగా ఉన్న కాలం అది. ఈ పరిస్థితులన్నింటినీ ఆయన తన కథనాల్లో ప్రతిబింబించారు. రైతుల ఆత్మహత్యలు, పంట నష్టాలు, ఎరువుల కొరత వంటి అంశాలపై ఆయన రాసిన కథనాలు అప్పట్లో విస్తృత చర్చకు దారి తీశాయి. అధికార యంత్రాంగం స్పందించాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడిన సందర్భాలు కూడా ఉన్నాయి.
జర్నలిజంలో ఆయన ప్రత్యేకత ప్రజల దగ్గర ఉండడం. గ్రామాల్లో జరిగే చిన్న సంఘటనను కూడా సామాజిక నేపథ్యంతో అనుసంధానించి రాయడం ఆయన శైలి. సంక్షేమ పథకాల అమలులో ఉన్న లోపాలు, రేషన్ కార్డుల సమస్యలు, పెన్షన్ల పంపిణీలో జరుగుతున్న అవకతవకలపై ఆయన నిరంతరం రాశారు. ఉదాహరణకు, ఒక దశలో హుస్నాబాద్ పరిధిలో వందలాది కుటుంబాలకు రేషన్ సరుకులు సకాలంలో అందని పరిస్థితిని ఆయన వరుస కథనాల ద్వారా వెలుగులోకి తీసుకువచ్చారు. దీని ఫలితంగా అధికారులు తనిఖీలు నిర్వహించి సమస్యను పరిష్కరించిన సంఘటనలు ఉన్నాయి.
వ్యక్తిగత జీవితంలో ఫజల్ రెహమాన్ సరళ జీవనం గడిపే వ్యక్తి. కుటుంబానికి తగిన ప్రాధాన్యం ఇస్తూనే, వృత్తి బాధ్యతలను ఎప్పుడూ విస్మరించలేదు. కుటుంబ సభ్యులు కూడా ఆయన సామాజిక నిబద్ధతను అర్థం చేసుకొని ప్రోత్సహించారు. ఆర్థిక లాభాల కంటే విలువలకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చే స్వభావం ఆయన జీవితాంతం కొనసాగింది. ప్రకటనలు, ఒత్తిళ్లు, రాజకీయ ప్రలోభాలు వచ్చినా వాటికి లొంగని వ్యక్తిగా ఆయన పేరుగాంచారు.
సామాజిక సేవల విషయంలో కూడా ఫజల్ రహమాన్ ముందుంటారు. జర్నలిస్టుగా మాత్రమే కాక ఒక పౌరుడిగా సమాజానికి ఏం చేయగలమన్న ఆలోచన ఆయనలో ఎప్పుడూ ఉండేది. ప్రకృతి విపత్తుల సమయంలో, వరదలు లేదా కరువు పరిస్థితుల్లో బాధితుల సమస్యలను వెలుగులోకి తీసుకురావడమే కాక స్వచ్ఛందంగా సహాయ కార్యక్రమాల్లో పాల్గొన్నారు. రక్తదాన శిబిరాలు, విద్యార్థులకు పుస్తకాల పంపిణీ, పేద విద్యార్థుల చదువుకు చేయూత వంటి కార్యక్రమాల్లో ఆయన చురుకుగా పాల్గొన్నారు.
జర్నలిజంలో ఎదురైన ఒత్తిళ్లు, బెదిరింపులు ఆయనను వెనక్కి నెట్టలేకపోయాయి. కొన్ని సందర్భాల్లో ఆయన రాసిన కథనాల వల్ల స్థానిక రాజకీయ నాయకులు అసంతృప్తి వ్యక్తం చేసినా, నిజం వైపు నిలబడటమే ఆయన ధోరణి. ఇదే ధైర్యం ఆయనను ప్రజల్లో మరింత విశ్వసనీయుడిగా మార్చింది. ప్రజలు తమ సమస్యలను నేరుగా చెప్పుకునే జర్నలిస్ట్గా ఫజల్ రెహమాన్ గుర్తింపు పొందారు.
సీనియర్ జర్నలిస్ట్గా ఎదిగిన తరువాత కూడా ఆయన నేలమీదే నిలబడ్డారు. కొత్తగా జర్నలిజంలోకి వచ్చే యువతకు మార్గదర్శకుడిగా వ్యవహరించారు. వార్త రాయడంలో బాధ్యత, నిజాయితీ, అధ్యయనం ఎంత అవసరమో తన అనుభవాల ద్వారా వారికి వివరించారు. జర్నలిజం అంటే కేవలం వార్తను ముందుగా చెప్పడం కాదు, సమాజానికి దిశానిర్దేశం చేయడమని ఆయన నమ్మకం.
మొత్తంగా ఫజల్ రెహమాన్ జీవితం ఒక వ్యక్తి జర్నలిజం ద్వారా సమాజానికి ఎలా ఉపయోగపడగలడో చూపించే ఉదాహరణ. బాల్యం నుంచి ఎదుగుదల వరకు, వ్యక్తిగత జీవితం నుంచి ప్రజా జీవితం వరకు ప్రతి దశలో ఆయన నిజాయితీకి కట్టుబడి ఉన్నారు. హుస్నాబాద్ ప్రాంత ప్రజల సమస్యలను రాష్ట్ర స్థాయి చర్చకు తీసుకువచ్చిన పాత్రికేయుడిగా, గ్రామీణ జర్నలిజానికి గౌరవాన్ని తీసుకువచ్చిన వ్యక్తిగా ఫజల్ రెహమాన్ స్థానం చిరస్థాయిగా నిలుస్తుంది. ఆయన ప్రయాణం రాబోయే తరాలకు జర్నలిజం యొక్క అసలైన అర్థాన్ని గుర్తుచేస్తూనే ఉంటుంది.
ఫజల్ రెహమాన్ జీవిత చివరి దశ ఒక స్పష్టమైన సందేశాన్ని ఇస్తుంది. జర్నలిజం అనేది పదవుల కోసం కాదు, ప్రజల కోసం అన్న సిద్ధాంతాన్ని ఆయన చివరి శ్వాస వరకూ ఆచరించారు. నిజం కోసం నిలబడిన ఒక జర్నలిస్ట్ జీవితం ఇలానే ముగియాలని చెప్పేలా ఆయన చివరి దశ నిలిచింది. ప్రజల గుండెల్లో ఆయన వేసిన ముద్రే ఆయనకు నిజమైన నివాళి.
