“వ్యాపారులు గోడౌన్లలో నిల్వ ఉంచిన సరుకులపై బ్యాంకులు భారీగా రుణాలు ఇస్తున్నాయి. దీనివల్ల వ్యాపారులు సరుకును మార్కెట్లోకి విడుదల చేయకుండా కృత్రిమ కొరతను సృష్టించి, ధరలు పెరిగేలా చేస్తున్నారు. అటు సరుకు అమ్మకపోయినా బ్యాంకుల నుండి వచ్చే అప్పుతో వారు తమ వ్యాపారాలను నడిపిస్తున్నారు. ఈ ధరల పెరుగుదల వల్ల సామాన్యుడిపై భారం పడటమే కాకుండా, బ్యాంకుల్లో డబ్బు దాచుకున్న డిపాజిట్ దారులే అసలైన బాధితులుగా మారుతున్నారు..”
భౌతిక బ్రాంచీల నుండి డిజిటల్ నిర్వహణ వైపు
ఒకప్పుడు బ్యాంకు అంటే పెద్ద భవనం, పొడవైన క్యూలు, నగదు లావాదేవీలు. కానీ నేడు “బ్యాంకింగ్ అనేది మనం చేసే పని, మనం వెళ్ళే చోటు కాదు” (Banking is an action, not a place) అనే నినాదం నిజమవుతోంది. యూపీఐ (UPI), నెట్ బ్యాంకింగ్ వంటి ఆన్లైన్ పేమెంట్ విధానాలు అందుబాటులోకి వచ్చాక, వేల సంఖ్యలో బ్యాంకు బ్రాంచీల అవసరం తగ్గిపోతోంది.
1. భౌతిక బ్రాంచీల ప్రాసంగికత తగ్గడం:
నేడు 90% పైగా లావాదేవీలు మొబైల్ ఫోన్ల ద్వారానే జరుగుతున్నాయి. నగదు విత్డ్రా చేయడం నుండి లోన్ అప్లికేషన్ల వరకు అన్నీ డిజిటల్ మయం అయ్యాయి. ఇలాంటి సమయంలో, ప్రతి వీధిలో ఒక బ్యాంకు బ్రాంచ్, దానికి అద్దె, సిబ్బంది జీతాలు, నిర్వహణ ఖర్చులు భరించడం ఆర్థికంగా భారంగా మారుతోంది. ఈ వనరులను ఇతర ఉత్పాదక రంగాలకు మళ్లించాల్సిన అవసరం ఉంది.
నేడు 90% పైగా లావాదేవీలు మొబైల్ ఫోన్ల ద్వారానే జరుగుతున్నాయి. నగదు విత్డ్రా చేయడం నుండి లోన్ అప్లికేషన్ల వరకు అన్నీ డిజిటల్ మయం అయ్యాయి. ఇలాంటి సమయంలో, ప్రతి వీధిలో ఒక బ్యాంకు బ్రాంచ్, దానికి అద్దె, సిబ్బంది జీతాలు, నిర్వహణ ఖర్చులు భరించడం ఆర్థికంగా భారంగా మారుతోంది. ఈ వనరులను ఇతర ఉత్పాదక రంగాలకు మళ్లించాల్సిన అవసరం ఉంది.
2. ఇతర శాఖల ద్వారా సేవలు (Integration with other services):
బ్యాంకు సేవలను కేవలం బ్యాంకు బ్రాంచీలకే పరిమితం చేయకుండా, ఇతర ప్రభుత్వ మరియు ప్రైవేట్ సేవా కేంద్రాల ద్వారా నిర్వహించవచ్చు. ఉదాహరణకు:
బ్యాంకు సేవలను కేవలం బ్యాంకు బ్రాంచీలకే పరిమితం చేయకుండా, ఇతర ప్రభుత్వ మరియు ప్రైవేట్ సేవా కేంద్రాల ద్వారా నిర్వహించవచ్చు. ఉదాహరణకు:
- గ్రామ/వార్డు సచివాలయాలు: ప్రాథమిక బ్యాంకింగ్ సేవలను, కేవైసీ (KYC) ప్రక్రియలను స్థానిక ప్రభుత్వ కార్యాలయాల ద్వారా పూర్తి చేయవచ్చు.
- పోస్టాఫీసులు: ఇప్పటికే విస్తృతంగా ఉన్న పోస్టల్ నెట్వర్క్ను పూర్తిస్థాయి బ్యాంకింగ్ కేంద్రాలుగా వాడుకోవచ్చు.
- కామన్ సర్వీస్ సెంటర్లు (CSC): మీ-సేవ వంటి కేంద్రాల ద్వారా నగదు జమ, విత్డ్రా వంటి పనులను నిర్వహించవచ్చు.
- – ప్రభుత్వ ట్రెజరీలే ప్రత్యక్ష సేవలోకి విస్తరించడం.
3. సెంట్రలైజ్డ్ మేనేజ్మెంట్ వ్యవస్థ (Centralized Management System):
ట్రాన్సాక్షన్స్ అన్నీ ఆన్లైన్లో జరుగుతున్నప్పుడు, వాటిని పర్యవేక్షించడానికి , భద్రతను పటిష్టం చేయడానికి , మరియు సాంకేతిక సమస్యలను పరిష్కరించడానికి ఒక బలమైన “సెంట్రలైజ్డ్ కంట్రోల్ సిస్టమ్” ఉంటే సరిపోతుంది. వేల బ్రాంచీల కంటే, సమర్థవంతమైన డేటా సెంటర్లు మరియు ఏఐ ఆధారిత కస్టమర్ సపోర్ట్ సిస్టమ్స్ తక్కువ ఖర్చుతో ఎక్కువ వేగంగా సేవలను అందించగలవు.
ట్రాన్సాక్షన్స్ అన్నీ ఆన్లైన్లో జరుగుతున్నప్పుడు, వాటిని పర్యవేక్షించడానికి , భద్రతను పటిష్టం చేయడానికి , మరియు సాంకేతిక సమస్యలను పరిష్కరించడానికి ఒక బలమైన “సెంట్రలైజ్డ్ కంట్రోల్ సిస్టమ్” ఉంటే సరిపోతుంది. వేల బ్రాంచీల కంటే, సమర్థవంతమైన డేటా సెంటర్లు మరియు ఏఐ ఆధారిత కస్టమర్ సపోర్ట్ సిస్టమ్స్ తక్కువ ఖర్చుతో ఎక్కువ వేగంగా సేవలను అందించగలవు.
4. ప్రయోజనాలు:
- తక్కువ నిర్వహణ ఖర్చు: బ్రాంచీల నిర్వహణ ఖర్చు తగ్గడం వల్ల బ్యాంకులు తమ కస్టమర్లకు తక్కువ వడ్డీకి రుణాలు ఇవ్వడం , సర్వీస్ ఛార్జీలు తగ్గించడం చేయవచ్చు.
- వేగవంతమైన సేవలు: మనుషుల ప్రమేయం తగ్గి, అల్గోరిథంల ద్వారా పనులు జరగడం వల్ల పని వేగం పెరుగుతుంది.
- అవినీతి రహితం: ప్రత్యక్ష సంబంధాలు లేకపోవడం వల్ల బ్యాంకింగ్ రంగంలో పారదర్శకత పెరుగుతుంది.
కాలం మారుతున్న కొద్దీ పాత పద్ధతులను వదిలి కొత్త పుంతలు తొక్కడం అనివార్యం. బ్యాంకులు భౌతిక రూపం కోల్పోయి, కేవలం ఒక “సేవా వ్యవస్థ”గా (Service Entity) మారిపోవాల్సిన సమయం ఆసన్నమైంది. భవిష్యత్తులో “బ్యాంక్” అనేది ఒక భవనంలా కాకుండా, మన చేతిలోని స్మార్ట్ఫోన్లో ఒక సమర్థవంతమైన సాఫ్ట్వేర్లా చేతిలో ఇమిడి పోతుంది.
5. బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో లొసుగులు – కృత్రిమ ధరల పెరుగుదల:
ప్రస్తుత బ్యాంకింగ్ విధానం కేవలం లావాదేవీలకే పరిమితం కాకుండా, మార్కెట్ ధరలను ప్రభావితం చేసే స్థాయికి చేరుకుంది. ముఖ్యంగా వ్యాపారులు గోడౌన్లలో నిల్వ ఉంచిన సరుకులపై బ్యాంకులు భారీగా రుణాలు ఇస్తున్నాయి. దీనివల్ల వ్యాపారులు సరుకును మార్కెట్లోకి విడుదల చేయకుండా కృత్రిమ కొరతను సృష్టించి, ధరలు పెరిగేలా చేస్తున్నారు. అటు సరుకు అమ్మకపోయినా బ్యాంకుల నుండి వచ్చే అప్పుతో వారు తమ వ్యాపారాలను నడిపిస్తున్నారు. ఈ ధరల పెరుగుదల వల్ల సామాన్యుడిపై భారం పడటమే కాకుండా, బ్యాంకుల్లో డబ్బు దాచుకున్న డిపాజిట్ దారులే అసలైన బాధితులుగా మారుతున్నారు. వారు దాచుకున్న సొమ్ముపై వచ్చే వడ్డీ కంటే, పెరుగుతున్న ధరల వల్ల కలిగే నష్టం (Inflation loss) ఎక్కువగా ఉంటోంది.
6. అంతర్జాతీయ వైఫల్యాలు – పాఠాలు:
బ్యాంకుల నిర్వహణ లోపాలు ఆర్థిక వ్యవస్థలను ఎలా కుప్పకూలుస్తాయో చెప్పడానికి 2008-11 మధ్య అమెరికాలో జరిగిన సంక్షోభమే ఉదాహరణ. ఆ సమయంలో సుమారు 112 బ్యాంకులు మరియు అనేక హౌసింగ్ ఫైనాన్స్ సంస్థలు దివాలా తీశాయి. కేవలం లాభాపేక్షతో, వాస్తవ విలువలను పట్టించుకోకుండా బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలు ఇచ్చిన విచ్చలవిడి రుణాలే ఆ దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ మునిగిపోవడానికి ప్రధాన కారణమయ్యాయి. మన దేశంలో కూడా వేల కోట్లు అప్పులు తీసుకుని ఎగవేసి, విదేశాలకు తరలిపోతున్న ఉదంతాలు బ్యాంకింగ్ పర్యవేక్షణలోని వైఫల్యాలను ఎత్తి చూపుతున్నాయి.
బ్యాంకుల నిర్వహణ లోపాలు ఆర్థిక వ్యవస్థలను ఎలా కుప్పకూలుస్తాయో చెప్పడానికి 2008-11 మధ్య అమెరికాలో జరిగిన సంక్షోభమే ఉదాహరణ. ఆ సమయంలో సుమారు 112 బ్యాంకులు మరియు అనేక హౌసింగ్ ఫైనాన్స్ సంస్థలు దివాలా తీశాయి. కేవలం లాభాపేక్షతో, వాస్తవ విలువలను పట్టించుకోకుండా బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలు ఇచ్చిన విచ్చలవిడి రుణాలే ఆ దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ మునిగిపోవడానికి ప్రధాన కారణమయ్యాయి. మన దేశంలో కూడా వేల కోట్లు అప్పులు తీసుకుని ఎగవేసి, విదేశాలకు తరలిపోతున్న ఉదంతాలు బ్యాంకింగ్ పర్యవేక్షణలోని వైఫల్యాలను ఎత్తి చూపుతున్నాయి.
వేల సంఖ్యలో భౌతిక బ్రాంచీలు ఉండి కూడా బ్యాంకులు ఆర్థిక నేరాలను, నిధుల మళ్లింపును అడ్డుకోలేకపోతున్నాయి. అందుకే, ఇకపై బ్యాంకులు భౌతిక రూపంలో కాకుండా, పక్కాగా డేటా ఆధారితంగా పనిచేసే వ్యవస్థలుగా మారాలి. ఆన్లైన్ ట్రాన్సాక్షన్స్ నిర్వహించే పటిష్టమైన సాంకేతిక వ్యవస్థ ఉండి, సరుకుల నిల్వపై అప్పులు ఇచ్చే పద్ధతులకు స్వస్తి పలికితేనే డిపాజిట్ దారులకు భద్రత, సామాన్యులకు ధరల నుండి ఊరట లభిస్తుంది. సంప్రదాయ బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థను సంస్కరించి, ఇతర ప్రజా సేవా శాఖల ద్వారా కనీస సేవలు అందేలా నూతన విధానాలు రూపొందించాల్సిన సమయం ఆసన్నమైంది.. బ్యాంకింగ్ సంక్షోభాలను అరికట్టడానికి సెంట్రల్ బ్యాంక్ డిజిటల్ కరెన్సీ (CBDC) లేదా బ్లాక్చైన్ పర్యవేక్షణ పటిష్టం చేస్తుంది.
7. బ్యాంకులు, స్టాక్ మార్కెట్లు లేని నవ సమాజం: ఆర్థిక విప్లవానికి నాంది.
శతాబ్దాలుగా మనం బ్యాంకులు మరియు స్టాక్ మార్కెట్లనే ఆర్థిక వ్యవస్థకు వెన్నెముకగా భావిస్తున్నాం. కానీ, ఆధునిక సాంకేతికత అందుబాటులోకి వచ్చాక, ఈ మధ్యవర్తిత్వ వ్యవస్థల వల్ల సామాన్యుడికి జరుగుతున్న మేలు కంటే కలుగుతున్న నష్టమే ఎక్కువగా ఉందని స్పష్టమవుతోంది. ” నామ రూపాలు” లేని బ్యాంకింగ్, అస్థిరత లేని పెట్టుబడి వ్యవస్థ ఉంటే దేశాలు మరింత వేగంగా, పారదర్శకంగా అభివృద్ధి చెందుతాయి.
8. మధ్యవర్తులు లేని పెట్టుబడి – ప్రత్యక్ష భాగస్వామ్యం:
ప్రస్తుత విధానంలో పరిశ్రమలకు పెట్టుబడి కావాలంటే బ్యాంకుల మీదో లేదా స్టాక్ మార్కెట్ మీదో ఆధారపడాలి. దీనివల్ల మధ్యలో బ్యాంక్ లాభాలు, బ్రోకర్ల కమీషన్లు పెరిగిపోతున్నాయి. దీనికి బదులుగా, ప్రభుత్వం ఒక పటిష్టమైన “డిజిటల్ ఇన్వెస్ట్మెంట్ పోర్టల్”ను నిర్వహించాలి.
ప్రస్తుత విధానంలో పరిశ్రమలకు పెట్టుబడి కావాలంటే బ్యాంకుల మీదో లేదా స్టాక్ మార్కెట్ మీదో ఆధారపడాలి. దీనివల్ల మధ్యలో బ్యాంక్ లాభాలు, బ్రోకర్ల కమీషన్లు పెరిగిపోతున్నాయి. దీనికి బదులుగా, ప్రభుత్వం ఒక పటిష్టమైన “డిజిటల్ ఇన్వెస్ట్మెంట్ పోర్టల్”ను నిర్వహించాలి.
- పరిశ్రమలు నేరుగా ప్రజల నుండి పెట్టుబడులు సేకరించాలి.
- స్టాక్ మార్కెట్ మాయాజాలం (Speculation) లేకుండా, పరిశ్రమ ఉత్పత్తి చేసే వాస్తవ లాభాల్లో ప్రజలకు నేరుగా వాటా దక్కాలి. దీనివల్ల కృత్రిమంగా షేర్ ధరలు పెరగడం, తగ్గడం వంటి అస్థిరత ఉండదు.
9. బ్యాంకు బ్రాంచీల అవసరం లేని నిర్వహణ:
ఆన్లైన్ పేమెంట్ వ్యవస్థ (UPI, CBDC) ఉన్నప్పుడు వేల సంఖ్యలో బ్యాంకు భవనాలు, సిబ్బంది అవసరం లేదు. కేవలం ట్రాన్సాక్షన్స్ మేనేజ్ చేసే ఒక కేంద్ర వ్యవస్థ ఉంటే సరిపోతుంది.
ఆన్లైన్ పేమెంట్ వ్యవస్థ (UPI, CBDC) ఉన్నప్పుడు వేల సంఖ్యలో బ్యాంకు భవనాలు, సిబ్బంది అవసరం లేదు. కేవలం ట్రాన్సాక్షన్స్ మేనేజ్ చేసే ఒక కేంద్ర వ్యవస్థ ఉంటే సరిపోతుంది.
- ప్రతి పౌరుడికి ప్రభుత్వం నేరుగా “సెంట్రల్ బ్యాంక్ డిజిటల్ వాలెట్” అందించాలి.
- రుణాలు, కేవైసీ వంటి సేవలను గ్రామ సచివాలయాలు , ప్రభుత్వ ట్రెజరీ ల , పోస్ద్వాటాఫీసుల ద్సారా నిర్వహించడం వల్ల బ్యాంకుల భారీ నిర్వహణ ఖర్చు తప్పుతుంది. ఆ మిగిలిన సొమ్మును అభివృద్ధి పనులకు మళ్లించవచ్చు.
10. కృత్రిమ ధరల పెరుగుదలకు అడ్డుకట్ట:
ప్రస్తుతం బ్యాంకులు గోడౌన్లలో నిల్వ ఉంచిన సరుకులపై (Commodity Financing) అప్పులు ఇస్తున్నాయి. వ్యాపారులు ఆ అప్పుతో సరుకును దాచిపెట్టి ధరలు పెంచుతున్నారు.
ప్రస్తుతం బ్యాంకులు గోడౌన్లలో నిల్వ ఉంచిన సరుకులపై (Commodity Financing) అప్పులు ఇస్తున్నాయి. వ్యాపారులు ఆ అప్పుతో సరుకును దాచిపెట్టి ధరలు పెంచుతున్నారు.
- బ్యాంకు వ్యవస్థ లేకపోతే, సరుకు నిల్వలపై అప్పు ఇచ్చే అవకాశం ఉండదు. వ్యాపారులు తప్పనిసరిగా సరుకును మార్కెట్లోకి విడుదల చేయాలి.
- దీనివల్ల నిత్యావసర ధరలు అదుపులో ఉంటాయి. డిపాజిట్ దారులు ధరల పెరుగుదల వల్ల నష్టపోకుండా ఉంటారు.
11. ఆర్థిక నేరాలు మరియు భారీ ఎగవేతలకు చరమగీతం:
విజయ్ మాల్యా, నీరవ్ మోదీ వంటి వారు వేల కోట్లు ఎగవేసి విదేశాలకు వెళ్లగలిగారంటే అది బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలోని లోపాల వల్లే. 2008-11 మధ్య అమెరికాలో 112 బ్యాంకులు, హౌసింగ్ ఫైనాన్స్ సంస్థలు కుప్పకూలడానికి కారణం కూడా ఈ నియంత్రణ లేని రుణ పంపిణీనే.
విజయ్ మాల్యా, నీరవ్ మోదీ వంటి వారు వేల కోట్లు ఎగవేసి విదేశాలకు వెళ్లగలిగారంటే అది బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలోని లోపాల వల్లే. 2008-11 మధ్య అమెరికాలో 112 బ్యాంకులు, హౌసింగ్ ఫైనాన్స్ సంస్థలు కుప్పకూలడానికి కారణం కూడా ఈ నియంత్రణ లేని రుణ పంపిణీనే.
- బ్లాక్చైన్ టెక్నాలజీ ఆధారిత డిజిటల్ కరెన్సీ (CBDC) వాడటం వల్ల ప్రతి రూపాయి ఎక్కడికి వెళ్తుందో ప్రభుత్వం పర్యవేక్షించవచ్చు.
- దొంగ ఖాతాల ద్వారా డబ్బు మళ్లించడం లేదా విదేశాలకు తరలించడం అసాధ్యం అవుతుంది.
12. ప్రభుత్వాలు మరియు పరిశ్రమల అభివృద్ధి:
బ్యాంకుల వడ్డీ చక్రబంధం లేకపోతే ప్రభుత్వాలు నేరుగా ప్రాజెక్టులకు నిధులు కేటాయించవచ్చు.
బ్యాంకుల వడ్డీ చక్రబంధం లేకపోతే ప్రభుత్వాలు నేరుగా ప్రాజెక్టులకు నిధులు కేటాయించవచ్చు.
- పరిశ్రమలు: వడ్డీల భారం లేని ప్రత్యక్ష పెట్టుబడుల వల్ల పరిశ్రమలు తక్కువ ధరకే వస్తువులను అందించగలవు.
- ప్రభుత్వాలు: బ్యాంకులకు బెయిల్-అవుట్ ప్యాకేజీలు ఇచ్చే అవసరం ఉండదు కాబట్టి, ఆ నిధులతో విద్య, వైద్యం, మౌలిక సదుపాయాలను మెరుగుపరచవచ్చు.
బ్యాంకులు, స్టాక్ మార్కెట్లు అనేవి పాతకాలపు ఆర్థిక నమూనాలు. ఆధునిక ప్రపంచంలో డేటానే సంపద. అస్థిరతకు కేంద్రాలైన స్టాక్ మార్కెట్లు, అవినీతికి నిలయాలైన బ్యాంక్ బ్రాంచీలు లేనినాడు.. దేశం అసలైన సంపద ప్రజల వద్దే ఉంటుంది. సాంకేతికత ఆధారంగా నడిచే ఈ కొత్త వ్యవస్థలో సామాన్యుడే నిజమైన భాగస్వామి అవుతాడు, దేశాభివృద్ధి అప్రతిహతంగా సాగుతుంది.
13. బ్యాంకుల పొదుపు ఖాతా పనులను పోస్ట్ ఆఫీస్ లు నిర్వహించడం ద్వారా ప్రభుత్వానికి బడ్జెట్ లకు ధన సమీకరణ డైరెక్టుగా సాగుతుంది. ప్రజలకు డిపాజిటర్లకు పూర్తి రక్షణ ఉంటుంది. స్టాక్ మార్కెట్ బదులు మ్యూచ్ వల్ ఫండ్స్ బదులు ప్రభుత్వ బాండ్లు కక్కని దాచుకోవచ్చు. వడ్డీ పొందవచ్చు ఇందిరా వికాస్ పత్రం, కిసాన్ వికాస్ పత్రం వంటి వాటి ద్వారా లక్షల కోట్ల ఫిక్స్డ్ డిపాజిట్ లు సేకరించ వచ్చు. తద్వారా ప్రజలకు వడ్డీ 12-14 శాతం వస్తుంది. ప్రభుత్వానికి అభివృద్ధి పనులకు ప్రత్యక్షంగా పెట్టుబడులు సమకూరుతాయి.
– బి ఎస్ రాములు
సామాజిక తత్వవేత్త
ఫోన్: 8331966987
