“తెలంగాణ విద్యా వ్యవస్థ ప్రస్తుతం తీవ్రమైన సంక్షోభంలో ఉందని పలు నివేదికలు చెబుతున్నాయి. ప్రభుత్వ పాఠశాలలు, సంక్షేమ హాస్టళ్లు, గురుకుల పాఠశాలలు మౌలిక వసతుల కొరతతో సతమతమవుతున్నాయి. రాష్ట్రంలో ఉన్న 24,692 పాఠశాలల్లో కేవలం 5,228 పాఠశాలలకే ఐదు తరగతి గదులు ఉన్నాయి. 2,582 పాఠశాలలు ఒక్క తరగతి గదితోనే నడుస్తుండగా, 5,697 పాఠశాలల్లో కేవలం రెండు గదులు మాత్రమే ఉన్నాయి. ఈ గణాంకాలు ప్రభుత్వ పాఠశాలల దయనీయ స్థితిని స్పష్టంగా తెలియజేస్తున్నాయి.”
జాతీయ కన్వీనర్, ఎం.వి. ఫౌండేషన్
విద్యను రాష్ట్ర అభివృద్ధికి పునాది అని ప్రకటించే ప్రతి ప్రభుత్వం, తన నిజమైన ఉద్దేశాన్ని బడ్జెట్లోనే చూపిస్తుంది. ఈ నేపథ్యంలో తెలంగాణ 2026–27 బడ్జెట్ను పరిశీలిస్తే, మాటల్లో ఉన్న ప్రాధాన్యత కేటాయింపుల్లో కనిపించకపోవడం స్పష్టమవుతోంది. గణాంకాల పెరుగుదలతో ఒక భావన సృష్టించినప్పటికీ, లోతుగా చూస్తే ఇది విద్యను ప్రాధాన్యంగా చూసే బడ్జెట్ కాదని అర్థమవుతోంది. పౌర సమాజం, ఉపాధ్యాయ సంఘాలు సంవత్సరాలుగా విద్యకు కనీసం 20 శాతం నిధులు కేటాయించాలని డిమాండ్ చేస్తున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో తెలంగాణ విద్యా కమిషన్ తన సమగ్ర నివేదికలో విద్యార్థుల భవిష్యత్తును దృష్టిలో ఉంచుకొని విద్యకు కనీసం 18 శాతం కేటాయించాలని సిఫారసు చేసింది. కాంగ్రెస్ పార్టీ కూడా తన ఎన్నికల హామీలో 15 శాతం కేటాయిస్తామని ప్రకటించింది. అంతేకాకుండా, పాఠశాల విద్యకు మాత్రమే కనీసం 13 శాతం కేటాయించాలని కమిషన్ స్పష్టంగా సూచించింది.
అయితే వాస్తవంగా 2026–27 బడ్జెట్లో విద్యకు రూ.26,674 కోట్లు (8.23%) మాత్రమే కేటాయించారు. ఇది గత సంవత్సరం రూ.23,108 కోట్ల (7.55%)తో పోలిస్తే పెరుగుదలగా కనిపించినా, కమిషన్ సూచించిన లక్ష్యాలకు చాలా దూరంగా ఉంది. పాఠశాల విద్యకు రూ.20,873 కోట్లు కేటాయించగా, వాస్తవంగా ఇది మొత్తం బడ్జెట్లో కేవలం సుమారు 6.5 శాతమే. ఇది ప్రభుత్వ ప్రాధాన్యతలపై తీవ్రమైన సందేహాలను కలిగిస్తోంది. ఈ కేటాయింపుల్లో కూడా తెలంగాణ పబ్లిక్ స్కూల్స్కు కేవలం రూ.377 కోట్లు, ముఖ్యమంత్రి బ్రేక్ ఫాస్ట్ పథకానికి రూ.504 కోట్లు మాత్రమే కొత్తగా కేటాయించారు. ప్రీ-ప్రైమరీ విద్య సిబ్బంది నియామకాలు, మౌలిక వసతుల అభివృద్ధి, మరమ్మతులు, మరియు విద్యా కమిషన్ సూచించిన ప్రమాణాల అమలుకు అవసరమైన నిధులు బడ్జెట్లో కనిపించడం లేదు. 200 పాఠశాలలను తెలంగాణ పబ్లిక్ స్కూల్స్ గా అభివృద్ధి చేయడానికి కనీసం రూ.3,000 కోట్లు అవసరం ఉన్నప్పటికీ, కేటాయింపు దానికి చాలా తక్కువగా ఉంది.
మొత్తం విద్యా బడ్జెట్లో పాఠశాల విద్య వాటా 78.25% ఉన్నప్పటికీ, అందులో పెద్ద భాగం జీతాలు మరియు నిర్వహణ ఖర్చులకు వెళ్తోంది. నాణ్యత, మౌలిక వసతులు, మరియు అభివృద్ధి కార్యక్రమాలకు కేటాయింపు కేవలం 4.22% మాత్రమే ఉండటం ఆందోళనకరం. ఇది సంస్కరణల దిశగా కాకుండా, ఉన్న పరిస్థితులను కొనసాగించే విధానాన్ని ప్రతిబింబిస్తోంది. సమగ్ర శిక్ష పథకానికి రూ.2,729 కోట్లు కేటాయించినప్పటికీ, రాష్ట్రం తన వాటాను సమయానికి విడుదల చేయకపోవడం వల్ల కేంద్ర నిధుల విడుదల ఆలస్యమవుతోంది. ఇది పరిపాలనా లోపాన్ని సూచిస్తుంది. ఇదే సమయంలో, ప్రతి పాఠశాలకు రూ.200 కోట్ల వ్యయంతో 105 యంగ్ ఇండియా ఇంటిగ్రేటెడ్ రెసిడెన్షియల్ పాఠశాలలను నిర్మించాలనే నిర్ణయం ప్రస్తుత సంక్షోభానికి సరైన సమాధానం కాదు. ఇవి కొత్తగా చేరే విద్యార్థుల అవసరాలను తీర్చవు, అలాగే ఇప్పటికే ఉన్న ప్రభుత్వ పాఠశాలల సమస్యలను కూడా పరిష్కరించవు.
తెలంగాణ విద్యా వ్యవస్థ ప్రస్తుతం తీవ్రమైన సంక్షోభంలో ఉందని పలు నివేదికలు చెబుతున్నాయి. ప్రభుత్వ పాఠశాలలు, సంక్షేమ హాస్టళ్లు, గురుకుల పాఠశాలలు మౌలిక వసతుల కొరతతో సతమతమవుతున్నాయి. రాష్ట్రంలో ఉన్న 24,692 పాఠశాలల్లో కేవలం 5,228 పాఠశాలలకే ఐదు తరగతి గదులు ఉన్నాయి. 2,582 పాఠశాలలు ఒక్క తరగతి గదితోనే నడుస్తుండగా, 5,697 పాఠశాలల్లో కేవలం రెండు గదులు మాత్రమే ఉన్నాయి. ఈ గణాంకాలు ప్రభుత్వ పాఠశాలల దయనీయ స్థితిని స్పష్టంగా తెలియజేస్తున్నాయి.
కేంద్ర నివేదికల ప్రకారం విద్యా ప్రమాణాలలో తెలంగాణ 26వ స్థానంలో ఉంది. దక్షిణాది రాష్ట్రాల కంటే వెనుకబడింది. పరఖ్ నివేదిక ప్రకారం 9వ తరగతి విద్యార్థుల్లో సగానికి తక్కువ మందికే తగిన విద్యా సామర్థ్యాలు ఉన్నాయి. దళిత, ఆదివాసీ పిల్లల విద్యా ప్రగతిలో కూడా రాష్ట్రం వెనుకబడి ఉంది. ఇలాంటి పరిస్థితి ఒక్కరోజులో రాలేదు. దశాబ్దాలుగా విద్యా రంగంపై నిర్లక్ష్యం కారణంగా ఈ సంక్షోభం ఏర్పడింది. తెలంగాణ ఏర్పడిన తర్వాత విద్యపై చర్చలు పెరిగినప్పటికీ, గణాంకాలు చూస్తే ఆశించిన మార్పు చోటుచేసుకోలేదు. గత 12 సంవత్సరాలలో పరిస్థితి మరింత క్షీణించింది. దీన్ని సరిదిద్దడానికి భారీ పెట్టుబడులు, సమగ్ర ప్రణాళిక, మరియు దృఢమైన రాజకీయ సంకల్పం అవసరం.
కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత ప్రవేశపెట్టిన రెండు బడ్జెట్లలో 7.31% మరియు 7.55% మాత్రమే కేటాయించగా, ఈ సంవత్సరం 8.22% కేటాయించడం కూడా ఆశించిన స్థాయిలో లేదు. విద్యపై ఈ స్థాయిలో చర్చలు జరిగిన సంవత్సరం మరొకటి లేదు. అయినప్పటికీ ప్రభుత్వం ఆ చర్చలను పరిగణనలోకి తీసుకోకపోవడం నిరాశ కలిగిస్తోంది.
ప్రభుత్వ పాఠశాలల పరిస్థితి దిగజారుతున్న కొద్దీ తల్లిదండ్రులు ప్రైవేట్ పాఠశాలల వైపు మొగ్గు చూపుతున్నారు. దీంతో ఫీజులు మరియు ఇతర ఖర్చులతో కుటుంబాలపై తీవ్రమైన ఆర్థిక భారం పడుతోంది. ప్రభుత్వ విద్యను బలోపేతం చేయాలంటే తగిన నిధులు, స్పష్టమైన ప్రణాళిక అవసరం. సోనియా గాంధీ ఆధ్వర్యంలో వచ్చిన విద్య హక్కు చట్టం అమలులోకి వచ్చి దాదాపు 17 సంవత్సరాలు అయినప్పటికీ, చాలా పాఠశాలలు ఇప్పటికీ కనీస వసతులు కల్పించలేదు. ఆ చట్టం ప్రకారం పాఠశాలలను తీర్చిదిద్దడానికి తగినన్ని నిధులు కేటాయించడం ప్రభుత్వ బాధ్యత.
ప్రభుత్వ విద్యాసంస్థల్లో చదివే పిల్లలందరూ ప్రధానంగా పేద మరియు బడుగు వర్గాలకు చెందినవారే. రాజకీయ నాయకులు, అధికారులు తమ పిల్లలను ఈ పాఠశాలల్లో చదివించకపోవడం వల్లే ఈ నిర్లక్ష్యం కొనసాగుతోంది. ఒకసారి అయినా అధికారులు, ప్రజా ప్రతినిధులు ఈ పాఠశాలలు, గురుకుల హాస్టళ్లలో పిల్లలతో కలిసి ఉండి వారి పరిస్థితులను అనుభవిస్తే వాస్తవ పరిస్థితి అర్థమవుతుంది. కష్టాలను ఎదుర్కొంటూనే విద్య ద్వారానే విముక్తి సాధ్యమని నమ్మి పిల్లలు ముందుకు సాగుతున్నారు. తగిన నిధులు, స్పష్టమైన విధానం, మరియు దృఢమైన రాజకీయ సంకల్పం లేకుండా, విద్య ద్వారా సామాజిక న్యాయం సాధ్యం కాదు. అది కేవలం ఒక నినాదంగానే మిగిలిపోతుంది.
