నియంత్రణ కోల్పోయిన ప్రజాస్వామ్యం

మన దేశంలో ప్రస్తుతం నెలకొన్న ఎన్నికల సంస్కరణల చర్చ ఒక బృహత్తర సందిగ్ధతకు దారితీస్తోంది. ‘ఒకే దేశం–ఒకే ఎన్నిక’ వంటి పరిపాలనా సంస్కరణలు ఒకవైపు; ఎన్నికల్లో క్రిమినల్ నేపథ్యం ఉన్నవారు, కార్పొరేట్ ధనబలం పెరుగుతున్న ఆధిపత్యంపై చట్టపరమైన చర్యల ఆవశ్యకత మరోవైపు ఈ రెండు కీలక అంశాలపై కేంద్రం తీసుకుంటున్న, తీసుకోవాల్సిన నిర్ణయాల విషయంలో రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు, ప్రాంతీయ పార్టీలు, సామాన్య పౌరుల్లో తీవ్ర ఆందోళన, గందరగోళం నెలకొంది.

కేంద్ర ప్రభుత్వం ముందుకు తెస్తున్న ‘ఒకే దేశం–ఒకే ఎన్నిక’ ప్రతిపాదనకు ప్రధానంగా వ్యతిరేకత వస్తున్నది దాని లక్ష్యం గురించి కాదు, అది అమలు చేయబోయే విధానంపైనే. దేశం యొక్క ఫెడరల్ నిర్మాణాన్ని, సమాఖ్య స్ఫూర్తిని ఈ సంస్కరణ ఏ విధంగా ప్రభావితం చేస్తుందనే విషయంలో రాష్ట్రాలు, ముఖ్యంగా ప్రాంతీయ పార్టీలు పాలక పక్షంపై విశ్వాసం ఉంచలేకపోతున్నాయి.

ఒకవైపు ఈ సంస్కరణను సమర్థవంతంగా అమలు చేయాలంటే రాజ్యాంగంలోని అధికరణ 368 ప్రకారం కనీసం సగం రాష్ట్రాల అసెంబ్లీల ఆమోద తీర్మానం తప్పనిసరి అని రాజ్యాంగ నిపుణులు వాదిస్తుండగా, కేంద్రం మాత్రం రాష్ట్రాల పాత్రను తగ్గించి, కేవలం పార్లమెంటరీ మార్గంలోనే ముందుకు వెళ్లాలని చూస్తుండడం గమనార్హం. దీనితో తమ హక్కులకు భంగం వాటిల్లే అవకాశం ఉందని, రాష్ట్రాల సమ్మతి లేని ఈ మార్పు నియంతృత్వ పోకడలకు దారి తీసే అవకాశం ఉందని విపక్ష పాలిత రాష్ట్రాలు భయపడుతున్నాయి. అంటే, వరుస ఎన్నికల భారం తగ్గించుకోవాలనే మంచి ఆలోచన, రాజ్యాంగపరమైన విభేదాల సుడిగుండంలో చిక్కుకుపోతోంది.

మరోవైపు, దేశ ఆర్థిక, సామాజిక విధానాలను శాసిస్తున్న మరో ప్రమాదం రాజకీయాల్లో క్రిమినల్ మరియు కార్పొరేట్ శక్తుల జోక్యం. క్రిమినల్ నేపథ్యం ఉన్న వ్యక్తులను ఎన్నికల్లో పోటీ చేయకుండా నిషేధించే విషయంలో కఠిన చట్టాలను తీసుకురావాల్సిన ఆవశ్యకత ఉన్నప్పటికీ, కేవలం శిక్ష పడిన వారికి మాత్రమే అనర్హత విధించే ప్రస్తుత చట్టాన్ని మార్చడంలో పాలక పక్షాల చిత్తశుద్ధిపై ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి. తీవ్రమైన నేరారోపణలు ఎదుర్కొంటున్న వారిని కూడా చట్టసభల్లోకి అనుమతించడం, తద్వారా పారదర్శక పాలనకు విఘాతం కలగడం పట్ల ప్రజల్లో తీవ్ర నిరాశ వ్యక్తమవుతోంది.

వీటితో పాటు, కార్పొరేట్ ధనబలం ప్రభావం కారణంగా దేశ ఆర్థిక విధానాలు కేవలం అగ్రశ్రేణి కంపెనీలకు అనుకూలంగా మారుతున్నాయనే భావన మెజారిటీ పౌరుల్లో బలంగా ఉంది. అజ్ఞాత ఎలక్టోరల్ బాండ్స్ ద్వారా నిధుల ప్రవాహంపై పూర్తి పారదర్శకత లేకపోవడం, మరియు కంపెనీల విరాళాలపై సరైన పరిమితులు లేకపోవడం వలన, సామాన్య ప్రజల సమస్యలు, బడుగు బలహీన వర్గాల సంక్షేమం పట్ల ప్రభుత్వాలు దృష్టి సారించడం లేదనే ఆందోళన ఉంది. అంటే, ఒకవైపు పాలనాపరమైన సంస్కరణ (ఒకే ఎన్నిక)పై గందరగోళం నడుస్తుండగానే, దేశాభివృద్ధికి నిజంగా అవసరమైన క్రిమినల్, కార్పొరేట్ శక్తులను అరికట్టే చట్టపరమైన సంస్కరణలు – మాత్రం ఎటూ తేల్చలేని స్థితిలో ఉన్నాయి.

అత్యంత ముఖ్యంగా, ఈ సంస్కరణల వైఫల్యం  పర్యవసానాలను లోతుగా ఆలోచించాలి. ఎన్నికల ప్రక్రియలో ధనబలం, క్రిమినల్ బలం రాజ్యమేలడం వలన, విధాన నిర్ణయాలు సామాన్య పౌరుడికి ప్రయోజనం చేకూర్చడానికి బదులుగా, కేవలం అగ్రశ్రేణి వర్గాల ప్రయోజనాలను మాత్రమే పరిరక్షించే విధంగా వక్రీకరించబడుతున్నాయి. ప్రజలకు అనుకూలమైన చట్టాలు రూపొందించాల్సిన చట్టసభలు, తమ నేర నేపథ్యాన్ని దాచుకోవడానికి లేదా కార్పొరేట్ లాభాలను పెంచడానికి అనుకూలమైన చట్టాలను చేయడానికి ఉపయోగపడే వేదికలుగా మారితే, ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థపై ప్రజల విశ్వాసం పూర్తిగా సన్నగిల్లుతుంది. ఇది అంతిమంగా, దేశంలో ఆర్థిక అసమానతలు పెరగడానికి, సామాజిక అశాంతికి మరియు పాలనా వ్యవస్థ పట్ల నిరాశ పెరగడానికి దారితీస్తుంది. అందుకే, ‘ఒకే దేశం–ఒకే ఎన్నిక’ వంటి పరిపాలనా సౌలభ్యం కంటే, రాజకీయాన్ని శుద్ధి చేసే చట్టపరమైన సంస్కరణలు భారతదేశ భవిష్యత్తుకు అత్యంత ప్రాధాన్యత వహించాలి.

సామాన్య పౌరుల నుంచి, క్షేత్రస్థాయి నుంచి వచ్చిన నాయకులకు చట్టసభల్లో స్థానం కల్పించడం ద్వారా మాత్రమే దేశ ఆర్థిక స్థితిగతులపై సరైన అధ్యయనం జరిగి, సమ్మిళిత అభివృద్ధికి మార్గం సుగమం అవుతుందని పౌర సమాజం గట్టిగా అభిప్రాయపడుతోంది. ఈ మొత్తం అంశాలను పరిశీలిస్తే, కేంద్రం కేవలం ఒకే దేశం–ఒకే ఎన్నిక అనే పరిపాలనాపరమైన చర్చకే పరిమితం కాకుండా, క్రిమినల్, కార్పొరేట్ శక్తులకు వ్యతిరేకంగా పటిష్టమైన చట్టాన్ని తీసుకురావడం ద్వారా దేశంలో నిజమైన రాజకీయ శుద్ధికి మార్గం సుగమం చేయాలనే ఒత్తిడి పెరుగుతోంది.