– దశాబ్దాల ద్విముఖ పోటీకి కాలం చెల్లిందా?
– త్రిముఖ పోరులో ‘మూడో ధృవం’
– ‘సీజేబీ’ వర్సెస్ ‘కో-లీ-బీ’ రహస్య పొత్తుల రచ్చ
-వక్ఫ్ వివాదం.. క్రైస్తవ ఓటర్లు.. మారుతున్న సోషల్ ఇంజినీరింగ్
– అప్పుల ఊబిలోనూ ‘ఉచితాల’ వర్షం
– గల్ఫ్ యుద్ధ మేఘాల భయం
– సుగంధ ద్రవ్యాల నుంచి వలసవాదుల పునాదుల రాజకీయ చదరంగం వరకు
(మేకల ఎల్లయ్య. ప్రజాతంత్ర ప్రత్యేక ప్రతినిధి)
కేరళ చరిత్ర దాని సుదీర్ఘమైన తీరరేఖ, సుగం ధ ద్రవ్యాల వాణిజ్యంతో ముడిపడి ఉంది. ప్రా చీన కాలం నుంచి ఈ ప్రాంతం ప్రపంచానికి ‘మసాలా దినుసుల తీరం’ గా పిలవబడేది. క్రీస్తుపూర్వం 3వ శతాబ్దంలో అశోకుడి శాస నాల్లో ‘కేరళపుత్ర’ గా పేర్కొనబడిన ఈ ప్రాం తం, ప్రాచీన రోమన్, గ్రీకు వ్యాపారులను ఆక ర్షించింది. ముజిరిస్ ఓడరేవు ప్రపంచ వాణి జ్యానికి ప్రధాన కేంద్రంగా ఉండేది. చేర రాజు ల పాలనలో కేరళ కళలు, సంస్కృతిలో అద్బు తమైన వృద్ధిని సాధించింది. మధ్యయుగ కా లంలో కేరళ చిన్న చిన్న రాజ్యాలుగా (స్వరూ పాలు) విభజించబడింది. కాలికట్ లోని జమోరిన్లు, కొచ్చిన్, ట్రావెన్కూర్ సంస్థానాలు ప్రధానమైనవి. 1498లో వాస్కోడగామా కాలి కట్ చేరుకోవడంతో ఐరోపా వలసవాదానికి పునాదులు పడ్డాయి. జమోరిన్లు అరబ్ వ్యాపా రులతో కలిసి పోర్చుగీసు వారిని ఎదిరించగా, కొచ్చిన్ రాజులు తమ ఉనికి కోసం పోర్చుగీసు వారితో పొత్తు పెట్టుకున్నారు. ఇది ఆనాటి రాజకీయాల్లో ఒక ప్యూహాత్మక ‘మాయోపా యం’. 18వ శతాబ్దంలో ట్రావెన్కూర్ పాలకుడు మార్తాండ వర్మ కేరళ చరిత్రలో ” ఒక ధ్రువ తారగా నిలిచారు. 1741లో కొలాచెల్ యుద్ధంలో శక్తివంతమైన డచ్ నౌకాదళాన్ని ఓడించి, ఐరోపా శక్తులపై విజయం సాధిం చిన తొలి భారతీయ రాజుగా గుర్తింపు పొందారు. ఆయన తన రాజ్యాన్ని పద్మనాభస్వామికి అంకితం ఇచ్చి ‘పద్మనాభదాసు’గా పాలన సాగించిన తీరు అద్భుతమైన రాజకీయ, ఆధ్యా త్మిక వ్యూహానికి నిదర్శనం. కేరళ భౌగోళికంగా పశ్చిమ కనుమలు, అరే బియా సముద్రం మధ్య ఒక ఇరుకైన భూ భాగం. ఈ విభిన్న మైన భౌగోళిక స్థితి వల్ల ఇక్కడ 44 నదులు, అపారమైన అటవీ సంప ద, సహజ సిద్ధమైన ఓడరేవులు ఉన్నాయి. ఈ భౌగోళిక అనుకూల తే కేరళను ప్రపంచ పటం లో ప్రత్యేకంగా నిలిపింది. ప్రస్తుతం కేరళ రాష్ట్ర రాజకీయ చరి త్రలో 2026 అసెంబ్లీ ఎన్నికలు ఒక అత్యంత కీలకమైన, అసాధారణమైన మలుపుగా నిలు స్తున్నాయి. దశాబ్దాలుగా లెఫ్ట్ డెమొక్రటిక్ ఫ్రంట్ (ఎల్ డీఎఫ్), యునైటెడ్ డెమొక్రటిక్ ఫ్రంట్ (యూడీఎఫ్) మధ్య మారుతూ వస్తున్న అధికార పీఠం, 2021లో ఎల్డీఎఫ్ వరుసగా రెండోసారి విజయం సాధించడంతో పాత సంప్రదాయాలను తుడిచిపెట్టేసింది. ఇప్పుడు 2026 ఏప్రిల్ 9న జరగనున్న ఎన్నికల్లో భారతీయ జనతా పార్టీ నేతృత్వంలోని నేషనల్ డెమొక్రటిక్ అలయన్స్ (ఎన్ డీఏ) ఒక బలమైన ‘మూడో ధృవం’గా అవతరించడం వల్ల కేరళ రాజకీయాలు ‘ద్విముఖ పోటీ’ నుంచి ‘త్రిముఖ సమరం’ వైపు వేగంగా మారుతున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో కేరళలోని ప్రస్తుత రాజకీయ పరిణామాలు, రహస్య పొత్తుల వెనుక ఉన్న నిగూఢార్థాలు, ఆర్థిక వ్యవస్థపై ఎన్నికల హామీల ప్రభావం, ఆ ప్రాంతపు ఘనమైన చారిత్రక నేపథ్యాన్ని లోతుగా విశ్లేషించుకోవాలి. కేరళ ఓటర్లు సాధారణంగా ప్రతి ఐదేండ్లకు ఒకసారి ప్రభుత్వాన్ని మార్చే ‘పెండ్యులం స్వింగ్’ ధోరణిని 2021లో విడనాడారు. పినరయి విజయన్ నాయకత్వంలోని ఎల్డీఎఫ్ ప్రభుత్వం కోవిడ్-19 మహమ్మారి నిర్వహణ, వరదల సమయంలో అందించిన సహాయ కార్యక్రమాల వల్ల ప్రజల్లో విశ్వాసాన్ని పొంది, 99 స్థానాలతో చారిత్రక విజయాన్ని నమోదు చేసింది. అయితే 2026 నాటికి ఈ పరిస్థితిలో మార్పు కనిపిస్తోంది. ప్రస్తుత ఎన్నికల్లో కేరళలోని 140 అసెంబ్లీ స్థానాలకు గానూ సుమారు 2.7 కోట్ల మంది ఓటర్లు తమ తీర్పును ఇవ్వనున్నారు. బీజేపీ ఈసారి కేవలం నామమాత్రపు పోటీకే పరిమితం కాకుండా, రాష్ట్రవ్యాప్తంగా సుమారు 30 కీలక నియోజకవర్గాలపై ప్రత్యేక దృష్టి సారించింది. గత పదేండ్లలో బీజేపీ తన ఓటు శాతాన్ని 6 శాతం నుంచి దాదాపు 16-20 శాతానికి పెంచుకోవడమే కాకుండా, 2024 లోక్సభ ఎన్నికల్లో త్రిసూర్ నుంచి నటుడు సురేశ్ గోపి సాధించిన విజయం ఆ పార్టీ శ్రేణుల్లో నూతన ఉత్సాహాన్ని నింపింది. తిరువనంతపురం మున్సిపల్ కార్పొరేషన్లో యూడీఎఫ్ను వెనక్కి నెట్టి రెండో స్థానంలో నిలవడం, పాలక్కాడ్, పండలం మున్సిపాలిటీలను కైవసం చేసుకోవడం బీజేపీ ఎదుగుదలకు నిదర్శనాలుగా నిలుస్తున్నాయి.
ఎన్నికల బరిలో ప్రధాన కూటముల బలాబలాలు
| కూటమి | ప్రధాన నాయకత్వం | ప్రధాన ఓటు బ్యాంకు | వ్యూహం |
| ఎల్ డీఎఫ్ | పినరయి విజయన్ (సీపీఎం)) | ఈళవ సామాజిక వర్గం, గ్రామీణ కార్మికులు, సంక్షేమ పథక లబ్ధిదారులు | అభివృద్ధి కొనసాగింపు ‘నవ కేరళం’ నిర్మాణం |
| యూడీఎఫ్ | వీడీ సతీశన్, రమేశ్ చెన్నితల (కాంగ్రెస్) | మైనారిటీలు (ముస్లిం, క్రైస్తవ), పట్టణ మధ్యతరగతి, ప్రభుత్వ వ్యతిరేక ఓట్లు | ‘ఇందిరా గ్యారెంటీ’ ద్వారా సంక్షేమం మరియు అవినీతి రహిత పాలన |
| ఎన్ డీఏ | రాజీవ్ చంద్రశేఖర్, కె. సురేంద్రన్ (బీజేపీ) | నాయర్ సామాజిక వర్గం, మధ్యతరగతి హిందువులు, మార్పు కోరుకునే యువత | ‘వికసిత కేరళం’, డబుల్ ఇంజిన్ సర్కార్ ప్రయోజనాలు |
– రహస్య పొత్తుల రాజకీయం
కేరళ ఎన్నికల ప్రచారంలో ఈసారి అత్యంత చర్చనీయాంశంగా మారిన అంశం ‘రహస్య పొత్తులు’. ఎల్డీఎఫ్, యూడీఎఫ్ కూటములు రెండూ ఒకదానిపై ఒకటి బీజేపీతో లోపాయికారీ ఒప్పందం చేసుకున్నాయని ఆరోపిస్తున్నాయి. ఈ రాజకీయ ‘మాయోపాయం’ వెనుక మైనారిటీ ఓట్ల ధ్రువీకరణ ప్రధాన లక్ష్యంగా కనిపిస్తోంది. కాంగ్రెస్ నాయకుడు రాహుల్ గాంధీ తన ‘నవయుగ యాత్ర’ ప్రచారంలో భాగంగా సీపీఎం, బీజేపీ మధ్య ఉన్న రహస్య ఒప్పందాన్ని ఎండగట్టారు. ముఖ్యమంత్రి పినరయి విజయన్, ఆయన కుటుంబ సభ్యులపై ఉన్న తీవ్రమైన అవినీతి ఆరోపణలు, ముఖ్యంగా బంగారం స్మగ్లింగ్, ఎక్సలాజిక్ కంపెనీ వ్యవహారాల్లో కేంద్ర దర్యాప్తు సంస్థలు (ఈడీ, సీబీఐ) మెతక వైఖరి అవలంబిస్తున్నాయని ఆయన ఆరోపించారు. ముఖ్యమంత్రిని జైలుకు పంపకుండా కేంద్రం కాపాడుతోందని, ప్రతిగా కేరళలో కాంగ్రెస్ను ఓడించేందుకు సీపీఎం బీజేపీకి సహకరిస్తోందని దీనిని ఆయన ‘సీజేబీ’ (సీపీఎం-జనతా-బీజేపీ) గా అభివర్ణించారు. సీపీఎం రాష్ట్ర కోఆర్డినేటర్ విజయ్ రాఘవన్ ఈ ఆరోపణలను తీవ్రంగా ఖండించారు. కేరళలో బీజేపీకి ఎక్కడ విజయం దక్కినా అది కాంగ్రెస్ ఓట్లను బీజేపీకి మళ్లించడం వల్లే సాధ్యమైందని ఆయన వాదించారు.1991లో వడకర లోక్సభ, బేపూర్ అసెంబ్లీ స్థానాల్లో సీపీఎంను ఓడించేందుకు కాంగ్రెస్, ముస్లిం లీగ్, బీజేపీ కలిసి ‘కో-లీ-బీ’ (కాంగ్రెస్-లీగ్-బీజేపీ) కూటమిగా ఏర్పడిన చరిత్రను ఆయన గుర్తు చేశారు. ఇప్పుడు కూడా కాంగ్రెస్ తన ఓటు బ్యాంకును నిలుపుకోలేక బీజేపీ వైపు మళ్లిస్తూ, తమపై నిందలు వేస్తోందని ఎల్డీఎఫ్ ఆరోపిస్తోంది. కేరళ జనాభాలో సుమారు 45 శాతం ఉన్న మైనారిటీ (ముస్లిం 26.5 శాతం, క్రైస్తవ 18.4 శాతం) ఓటర్లు ఈ ఎన్నికల్లో నిర్ణయాత్మక శక్తిగా ఉన్నారు. ఏ కూటమి అయితే బీజేపీని గట్టిగా ప్రతిఘటిస్తుందో ఆ కూటమి వైపు ఈ ఓట్లు మళ్లుతాయి. తాము మాత్రమే బీజేపీకి అసలైన రాజకీయ శత్రువులమని నిరూపించుకోవడానికి రెండు కూటములు ఈ ‘రహస్య పొత్తు’ ఆయుధాన్ని వాడుకుంటున్నాయి.
– సామాజిక ఇంజినీరింగ్, మతపరమైన సమీకరణాలు
రాజకీయాలు ఎప్పుడూ కుల, మత సంస్థల చుట్టూ తిరుగుతుంటాయి. ప్రధానంగా ఈళవ, నాయర్, మైనారిటీ వర్గాల ఓట్లు పార్టీల జయాపజయాలను శాసిస్తాయి. కేరళలో అతిపెద్ద హిందూ సామాజిక వర్గమైన ఈళవ ఓట్లు సంప్రదాయకంగా కమ్యూనిస్టుల వైపు ఉండేవి. అయితే శ్రీ నారాయణ ధర్మ పరిపాలన యోగం (ఎస్ఎన్ డీపీ) రాజకీయ విభాగమైన భారత్ ధర్మ జన సేన (బీడీజేఎస్) బీజేపీతో జతకట్టడం ఈ సమీకరణాలను మార్చివేసింది. 2016 అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో ఈళవ ఓట్లు ఎల్డీఎఫ్ కు 49 శాతానికి పడిపోగా, బీజేపీ తన ఓటు శాతాన్ని ఈ వర్గంలో 18 శాతానికి పెంచుకోగలిగింది. 2024 లోక్సభ ఎన్నికల్లో కూడా అలప్పుజ వంటి చోట్ల ఈళవ ఓట్లు భారీగా బీజేపీకి మళ్లడం ఎల్డీఎఫ్ లో ఆందోళన కలిగిస్తోంది. రాష్ట్రంలోని 18.4 శాతం ఉన్న క్రైస్తవ ఓటర్లను ఆకట్టుకోవడానికి బీజేపీ ఈసారి సరికొత్త వ్యూహాన్ని అమలు చేస్తోంది. ఎర్నాకులం జిల్లాలోని మునంబం గ్రామంలో వక్ఫ్ బోర్డు సుమారు 400 ఎకరాల భూమిపై హక్కులు కోరడం, అక్కడ నివసిస్తున్న 600 పైగా క్రైస్తవ కుటుంబాల ఉనికిని ప్రశ్నార్థకం చేసింది. ఈ అంశాన్ని బీజేపీ ఒక భావోద్వేగ అంశంగా మలచి, క్రైస్తవులకు అండగా నిలుస్తోంది. వక్ఫ్ చట్ట సవరణ బిల్లుకు కేరళ క్యాథలిక్ బిషప్స్ కౌన్సిల్ (కేసీబీసీ) మద్దతు తెలపడం, బీజేపీకి ఆ సామాజిక వర్గంలో ఆదరణ పెరుగుతోందనడానికి సంకేతం. మునంబం నివాసితులు కొందరు బీజేపీలో చేరడం కూడా ఈ ఎన్నికల్లో మారుతున్న సమీకరణాలకు అద్దం పడుతోంది.
– ఎన్నికల హామీల అమలు సాధ్యమేనా?
కేరళ ప్రస్తుతం తీవ్రమైన ఆర్థిక సంక్షోభంలో ఉంది. రాష్ట్ర అప్పులు దాదాపు 5 లక్షల కోట్ల రూపాయలకు చేరుకున్నాయని, ప్రతి సంవత్సరం తీసుకునే అప్పుల్లో సింహభాగం పాత అప్పుల వడ్డీల చెల్లింపులకే సరిపోతోందని నివేదికలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో పార్టీలు గుప్పిస్తున్న హామీలు ఆర్థికంగా ఎంతవరకు సాధ్యమనే చర్చ మొదలైంది.
ప్రధాన హామీల తులనాత్మక విశ్లేషణ
| అంశం | ఎల్డీఎఫ్ | యూడీఎఫ్ | ఎన్డీఏ (NDA) |
| సంక్షేమ పెన్షన్ | నెలకు రూ.3,000 కి పెంపు | నెలకు రూ.3,000 కి పెంపు | నెలకు ₹3,000 కి పెంపు |
| మహిళల ఆర్థిక తోడ్పాటు | పేద మహిళలకు నెలవారీ ఆర్థిక భద్రత | కళాశాల విద్యార్థినులకు నెలకు రూ.1,000 | బిపిఎల్ మహిళలకు ₹2,500 రీఛార్జ్ కార్డ్ |
| ఆరోగ్య రంగం | యూనివర్సల్ హెల్త్ కవరేజ్, డిజిటల్ హెల్త్ రికార్డ్స్ | ఊమెన్ చాందీ ఆరోగ్య బీమా (రూ.25 లక్షలు) | కేరళలో ఎయిమ్స్ (AIIMS) ఏర్పాటు |
| ఇతర హామీలు | 20 లక్షల ఉద్యోగాలు, కే-రైల్ ప్రాజెక్టు | మహిళలకు ఉచిత బస్సు ప్రయాణం, ₹5 లక్షల వడ్డీ లేని రుణం | 2 ఉచిత గ్యాస్ సిలిండర్లు, 20వేల లీటర్ల ఉచిత నీరు |
– రుణ భారం, ఆర్థిక విశ్లేషకుల ఆందోళన
రాష్ట్ర ఆదాయంలో 60 శాతం నుంచి 68 శాతం కేవలం జీతాలు, పింఛన్లు, వడ్డీ చెల్లింపులకే ఖర్చవుతోంది. 2025-26 బడ్జెట్ ప్రకారం కేరళ ద్రవ్య లోటు జీఎస్ డీపీలో లో 3.2 శాతానికి పైగా ఉంది. ఇన్ని ఆర్థిక ఇబ్బందుల మధ్య అన్ని పార్టీలు పింఛన్లను రూ.3,000 కి పెంచుతామని హామీ ఇవ్వడం, రాష్ట్ర ఖజానాపై అదనంగా వేల కోట్ల భారాన్ని మోపుతుందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. నీతి ఆయోగ్ హెల్త్ ఇండెక్స్ ప్రకారం కేరళ ఆర్థిక ఆరోగ్యం ఆందోళనకరంగా ఉంది. కేరళ ఆర్థిక వ్యవస్థకు గల్ఫ్ దేశాల నుంచి వచ్చే నిధులు వెన్నెముక వంటివి. సుమారు 30 నుంచి 35 లక్షల మంది మలయాళీలు మధ్యప్రాచ్య దేశాల్లో పనిచేస్తున్నారు. ప్రస్తుతం ఇజ్రాయెల్-ఇరాన్ మధ్య నెలకొన్న యుద్ధ వాతావరణం కేరళలో తీవ్ర ఆందోళన కలిగిస్తోంది. విమాన సర్వీసుల రద్దు, ఉపాధి భద్రతపై నీలి నీడలు కమ్ముకోవడంతో గల్ఫ్ లో ఉన్న మలయాళీలు, వారి కుటుంబాలు ఈ ఎన్నికల్లో విదేశాంగ విధానానికి ప్రాధాన్యత ఇచ్చే అవకాశం ఉంది. విదేశాల్లో నివసిస్తున్న సుమారు 10 లక్షల మంది ఓటర్లు ఈ ఎన్నికలను ప్రభావితం చేయగలరు. యుద్ధం కారణంగా చమురు ధరలు పెరిగితే అది రాష్ట్రంలో ద్రవ్యోల్బణానికి దారితీసి, సామాన్యుడిపై భారాన్ని పెంచుతుంది.
నాయకత్వ సవాళ్లు, అంతర్గత రాజకీయాలు
ప్రస్తుత ఎన్నికల్లో పినరయి విజయన్ నాయకత్వ శైలిపై పార్టీలోనే కాకుండా ప్రజల్లో కూడా భిన్నాభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. సీపీఎం నిబంధనల ప్రకారం ఏ నాయకుడూ ముఖ్యమంత్రిగా రెండు పర్యాయాల కంటే ఎక్కువ ఉండకూడదు. కానీ విజయన్ కోసం ఈ నిబంధనను సడలించి, మూడోసారి ముఖ్యమంత్రి అభ్యర్థిగా ప్రకటించడం పార్టీలో అసమ్మతికి కారణమైంది. కన్నూర్ వంటి బలమైన కమ్యూనిస్ట్ కోటల్లో తిరుగుబాటు అభ్యర్థులు రంగంలోకి దిగడం పార్టీకి సవాలుగా మారింది. కాంగ్రెస్ పార్టీలో కూడా అంతర్గత విభేదాలు కొనసాగుతున్నాయి. అయితే, లోక్సభ ఎన్నికల ఫలితాలు (20 స్థానాల్లో 14 గెలుపు) పార్టీలో ఆశాజనక వాతావరణాన్ని కల్పించాయి. రాహుల్ గాంధీ, ప్రియాంక గాంధీ ప్రచారం గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో పార్టీని బలోపేతం చేస్తున్నట్టు కనిపిస్తోంది. త్రిముఖ పోటీ ఉన్నప్పటికీ, కేరళలో హంగ్ అసెంబ్లీ ఏర్పడే అవకాశం తక్కువని రాజకీయ విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. ఓట్ల శాతం చీలిపోయినా, ఏదో ఒక కూటమి స్పష్టమైన మెజారిటీ సాధించే అవకాశం ఉంది. అయితే, బీజేపీ ఓట్ల శాతం పెరిగితే అది ఎవరికి నష్టం కలిగిస్తుంది అనేది ఇప్పుడు అసలైన ప్రశ్న.
గత ఎన్నికల గణాంకాలను పరిశీలిస్తే
2011: యూడీఎఫ్ 72 సీట్లు, ఎల్డీఎఫ్ 68 సీట్లు (అత్యంత స్వల్ప తేడా), 2016: ఎల్డీఎఫ్ 91 సీట్లు, యూడీఎఫ్ 47 సీట్లు, బీజేపీ 1 సీటు. 2021: ఎల్డీఎఫ్ 99 సీట్లు, యూడీఎఫ్ 41 సీట్లు, బీజేపీ 0 సీట్లు. ఈసారి సర్వేలు యూడీఎఫ్, ఎల్డీఎఫ్ మధ్య హోరాహోరీ పోరు ఉంటుందని, బీజేపీ 3 నుంచి 6 స్థానాల్లో గెలిచే అవకాశం ఉందని సూచిస్తున్నాయి.
ప్రజల తీర్పు ఎటువైపు?
కేరళ అసెంబ్లీ ఎన్నికలు 2026 ఒక చారిత్రక ఘట్టం. ‘దేవుని స్వంత దేశం’ గా పిలవబడే ఈ రాష్ట్రం తన రాజకీయ పరిణతిని మరోసారి చాటుకోనుంది. రహస్య పొత్తుల ఆరోపణలు, కుల మత సమీకరణాలు, ఆర్థిక సవాళ్ల మధ్య ఓటరు తన నిశితమైన దృష్టితో తీర్పు ఇవ్వనున్నాడు. ఎల్డీఎఫ్ తన ‘అభివృద్ధి, సంక్షేమం’ కార్డుతో హ్యాట్రిక్ విజయం సాధించాలని చూస్తుండగా, యూడీఎఫ్ ‘ప్రభుత్వ వ్యతిరేకత, మైనారిటీల అండ’తో పీఠాన్ని దక్కించుకోవాలని ప్రయత్నిస్తోంది. బీజేపీ మాత్రం ‘హిందూ ఓట్ల ఏకీకరణ, క్రైస్తవ మద్దతు’తో కేరళలో బలమైన ముద్ర వేయాలని భావిస్తోంది
తెలుగు జాతీయ వార్తలు, ప్రత్యేక కథనాలు, ట్రెండింగ్ వీడియోలు కోసం Prajatantra వెబ్సైట్ ను సందర్శించండి. తాజా అప్డేట్స్ కోసం మా X (Twitter), Facebook, WhatsApp ఛానల్ ను ఫాలో కండి.. అలాగే మా ప్రజాతంత్ర, యూట్యూబ్ చానల్ ను సబ్ స్క్రైబ్ చేసుకోండి.. మీ అభిప్రాయాన్ని కామెంట్ రూపంలో పంచుకోండి. మీ స్నేహితులు, కుటుంబ సభ్యులతో షేర్ చేయడం మర్చిపోవద్దు.





