“ఒక్క దీపం వేల దీపాలను వెలిగించవచ్చు. దీపం జీవితాన్ని తగ్గించబడదు.” – బుద్దా.
ఈ లోకయతమైన వాక్యం భారతదేశం లోనే కాదు ప్రపంచవ్యాప్తంగా కూడా ఒక శక్తివంతమైన ప్రతీకగా నిలిచింది. అది సావిత్రిబాయి పూలే జీవితం మరియు వారసత్వాన్ని ప్రతిబింప చేస్తుంది. ఆమె జీవితం, విద్య, మహిళల హక్కులు. సామాజిక సమానత్వం కోసం చేసిన పోరాటం సమాజానికి వెలుగునిచ్చింది. 1831 3 వైగావన్ (ప్రస్తుతం మహారాష్ట్రలో జన్మించిన సావిత్రిబాయి పూలే భారత దేశంలో మహిళా విద్య. సామాజిక ఉద్యమానికి మార్గదర్శి నిలిచారు. సావిత్రిబాయి ఫూలే విద్యకు అత్యంత అంకితభావంతో పని చేసిన మహిళా నాయకురాలు 18వ శతాబ్ద కాలంలో మహిళలకు, ముఖ్యంగా అడుగారికి దిగువ వర్గాల వారికి విద్య కల్పించడం అనేది అసాధ్యం అనిపించేది.. వాడి ఆమె స్వంతంగా విద్య నేర్చుకుని, మహిళలు అన్యాయంగా పరిగణింపబడిన వర్గాల విద్య కోసం పోరాడింది. 1843లో తన భర్త మహాత్మా జ్యోతిరావు పూలేతో కలిసి ఆమె పుణెలో బాలికలకు అందుబాటులో ఉన్న తొలి పాఠశాల ప్రారంభించారు ఇది సులభమైన పని కాదు. సమాజం లో ఉన్న ఉన్నత వర్గాల. వ్యతిరేకతను ఎదుర్కొంటూ, ఆమె రోజూ పాఠశాలకు వెళ్ళే మార్గంలో రాళ్లు. మట్టి, మలినాలు ఆమె పైకి విసిరేవారు కానీ సాధకబాయి వాటిని వైద్యంగా ఎదుర్కొని, విద్య ఆవశ్వరమనే ప్రస్థానాన్ని కొనసాగించడంలో విఫలమపకుందా ఉండిపోయారు. సావిత్రిబాయి పూē, భారతదేశంలో సాహిత్యం కూడా రాసిన మొదటి మహిళగా పేరుగాంచారు. ఆమె కవిత్వం ముఖ్యంగా 1854లో కావ్య పూలే పేరుతో ప్రచురించిన సాహిత్యం సమాజంలో సరైన మార్పులు అవసరాన్ని తెలియజేసింది. ఆమె కవిత్వం ద్వారా జాస్త్రీయ విద్య మరియు సమాజంలో ఉండే.. వర్గ వ్యవస్థను పారదర్శకంగా చూపించారు సావిత్రిబాయి పూలే రచనలు.
సావిత్రిబాయి ఫూలే యొక్క జీవితం సామాజిక సమానత్వం, విద్య మహిళా హక్కుల పోరాటానికి గొప్ప గాధగా నిలిచింది. ఆమె మార్గదర్శకత్వం ఒక అద్భుతమైన స్ఫూర్తిగా, ప్రతి మహిళ, ప్రతి విద్యార్థి, ప్రతి సమాజ సేవకుడికి ఒక ఆదర్శంగా నిలిచింది.
సామాజిక సడలింపులు, వివాహాలలో బ్రాహ్మణ పండితుల అవసరాన్ని తిరస్క రించడం వంటి వాటితో, ఆమె జాతి సమానత్వానికి విప్లవాత్మక మార్గం చూపించారు. 1873లో జ్యోతిరావు పూలే స్థాపించిన ‘సత్యశోధక్ సమాజ’లో భాగస్వామిగా, పాత కులవ్యవస్థను ఎదుర్కొని, సామాజిక సమానత్వం కోసం ఉద్యమించారు. సేవా ప్రవర్తనలో సావిత్రిబాయి ఫూలే ప్రత్యేకమైన పాత్ర పోషించారు. ఆమె 1854లో ఒక వితంతు ఆశ్రయ కేంద్రాన్ని స్థాపించారు, 1864లో మరింత పెద్దగా ఆశ్రయ కేంద్రం ఏర్పాటు చేశారు. అనాథలు, వివాహం కాని వయోధిక మహిళలు, చైల్డ్ బ్రైడ్స్, అందరికీ విద్య మరియు సంరక్షణ అందించారు. బాల్య వివాహాలు, శిశు హత్యలు, సతి వంటి సామాజిక చెడు ప్రథలపై పోరాటం చేసింది. సావిత్రిబాయి పూలే తన జీవితకాలంలో 18 పాఠశాలలు ప్రారంభించి, 150 మందికి పైగా బాలికల్ని విద్య అందించారు. 1852లో, బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ఆమెను బాంబే ప్రెసిడెన్సీలో అత్యుత్తమ ఉపాధ్యాయురాలిగా ప్రకటించింది. ఆమె జ్యోతిరావు పూలే వృద్ధి చేసిన విద్యా వ్యవస్థ అనేక అన్యాయాలను ఛేదించి, సమానమైన అవ కాశాలను అందించడం ప్రారంభించింది. అవినీతి వర్గాలు ఆమెను దూషించినా, ఆమె తన మార్గాన్ని విడిచిపెట్టలేదు. ఆమె ఒక చెరువును కూల్చి, అవి కులాంతరుల కోసం ఉపయోగించే విధంగా మార్చారు. ఈ చర్య వల్ల పెద్ద నిరసనలు వచ్చాయి, కానీ ఆమె ఏ మాత్రం వెనక్కి తగ్గలేదు. సావిత్రిబాయి పూలే యొక్క జీవితం సామాజిక సమానత్వం, విద్య మహిళా హక్కుల పోరాటానికి గొప్ప గాధగా నిలిచింది. ఆమె మార్గదర్శకత్వం ఒక అద్భుతమైన స్ఫూర్తిగా, ప్రతి మహిళ, ప్రతి విద్యార్థి, ప్రతి సమాజ సేవకుడికి ఒక ఆదర్శంగా నిలిచింది. ఆమె జీవితం చారిత్రకమైన మలుపు చుట్టింది. కానీ ఆమె చూపిన మార్గాన్ని అనుసరించి సమాజంలో మార్పు తీసుకురావడంలో ప్రతి ఒక్కరూ భాగస్వామి కావచ్చు. ప్రస్తుతం సావిత్రిబాయి పూలే గుర్తింపు ఇవ్వడం పౌర సమాజం కర్తవ్యంగా భావించి, ఆమెకు సంబంధించిన గౌరవాలు సమాజంలో కేవలం అనేక భవనాల్లో మాత్రమే సార్ధకంగా మారిపోయాయి. ఆమె జన్మదినాన్ని ఉపాధ్యాయ దినోత్సవంగా జరుపుకోవడం లేదు. ఆమె విద్యా విధానంలో చేసిన అద్భుత మార్పుల కారణంగా ఆమెను దేశం మొత్తంలో గుర్తించాల్సిన సమయం వచ్చినందుకు, మరింత లోతుగా ఆలోచిం చాల్సిన అవసరం ఉంది. సావిత్రిబాయి పూలే జీవితం ప్రతిఫలించే సామాజిక సేవ, ఉజ్వలమైన మార్పు, సమానత్వం కోసం పోరాటం పోషించే మార్గం సమాజంలో సమానమైన అవకాశాలు అందించడంలో కీలకమైన దారి చూపుతుంది.
డా. వెన్నెల గద్దర్,
చైర్పర్సన్, తెలంగాణ సాంస్కృతిక సారధి.
