త‌గ్గిపోతున్న పార్ల‌మెంట్ ఉత్పాద‌కత‌

ప్రజాతంత్ర ఇంటర్నెట్ డెస్క్, సెప్టెంబ‌ర్ 15:  ప్రతి సంవత్సరం సెప్టెంబర్ 15న ప్రపంచం అంతర్జాతీయ ప్రజాస్వామ్య దినోత్సవాన్ని జరుపుకుంటున్న‌ది. క్రీస్తుపూర్వం 5వ శతాబ్దం గ్రీక్‌లో పుట్టిన ప్రజాస్వామ్యం — ప్రజల పాలన — 21వ శతాబ్దంలో కూడా సజీవంగానే ఉంది. భారత్‌ లో ప్రజలచే  ఎన్నికైన ప్రతినిధుల వ్యవస్థ ద్వారా  అతిపెద్ద వేదిక. ఈ సందర్భంగా, భారత పార్లమెంటు సభ్యుల పనితీరును పార్లమెంటరీ ఉత్పాదకత, అడిగిన ప్రశ్నలు, చర్చల్లో పాల్గొనడం తదితర అంశాల ఆధారంగా మింట్ విశ్లేషించింది.

పార్లమెంట్ సమావేశాల్లో తరచూ జరుగుతున్న అంతరాయాలు, వాయిదాలు అసలు చర్చలు, చట్టాలపై చర్చించడానికి ఉన్న రాజకీయ సమయాన్ని  తగ్గిస్తున్నాయి. భారతదేశానికి ఇలాంటి అంతరాయాల చరిత్ర పాతది; కొందరి దృష్టిలో ఇది ప్రజాస్వామ్యం ఉత్సాహాన్ని సూచిస్తుంది. కానీ ఇవి చాలాసార్లు అనుపయోగకరమైన సమావేశాలకు దారి తీస్తాయి. ఉదాహరణకు, ఆగస్ట్  21న ముగిసిన వర్షాకాల సమావేశంలో కేటాయించిన సమయానికి రెండింతలు పైగా అంతరాయాలకు పోయిందని పిఆర్‌ఎస్ లెజిస్లేటివ్ డేటా తెలిపింది. లోక్‌సభ కేవలం 29% సమయమే పనిచేసింది; రాజ్యసభ 34% మాత్రమే. ఇది నరేంద్ర మోదీ ప్రభుత్వ మూడవ టర్మ్‌లో కనిష్ఠ ఉత్పాదకత. పిఆర్‌ఎస్‌ డేటా ప్రకారం, అత్యవసర ప్రజా ప్రాధాన్యత విషయాలపై (స్వల్ప కాల చర్చలు, “కాల్ అటెన్షన్” ప్రతిపాదనలు మొదలైనవి) జరిగే చర్చల సంఖ్య 2000ల ప్రారంభం కంటే తగ్గిపోయింది.

పాలిటిక్స్ ఫర్ ఇంపాక్ట్ అనే రాజకీయ సలహా సంస్థ విడుదల చేసిన లోక్‌సభ వార్షిక నివేదిక 2024–25 ప్రకారం, గత ఏడాదిలో ప్రాంతీయ పార్టీల ఎంపీలు చట్టసభ పనుల్లో జాతీయ పార్టీల కంటే మెరుగ్గా రాణించారు. 2024 జూన్‌ నుండి 2025 జూన్‌ వరకు 482 మంది  (మంత్రులు కాని) ఎంపీలకు- చర్చల్లో పాల్గొనడం, అడిగిన ప్రశ్నలు, హాజరు — ఆధారంగా స్కోరు ఇచ్చారు. శివసేన ఎంపీలు సగటున 22.2 చర్చల్లో పాల్గొని, 107.7 ప్రశ్నలు అడిగి అగ్రస్థానంలో ఉన్నారు. మహారాష్ట్రకు చెందిన మరో పార్టీ, నేషనలిస్ట్ కాంగ్రెస్ పార్టీ (శరద్ పవర్ ) రెండో స్థానంలో ఉంది. జాతీయ పార్టీలు — భారతీయ జనతా పార్టీ (బీజేపీ), ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ (ఐఎన్‌సీ) — తక్కువ పనితీరు చూపించాయి. బీజేపీ ఎంపీలు సగటున 51 ప్రశ్నలు, కాంగ్రెస్ ఎంపీలు 44 ప్రశ్నలు మాత్రమే అడిగారు. అయితే, బీజేపీ ఎంపీల హాజరు రేటు 91%తో అగ్రస్థానంలో ఉంది.

రాజకీయనాయకుడి పనితీరుపై విద్యా స్థాయి ప్రభావం చూపుతుందా? ప్రజాస్వామ్యంలో ఎవరైనా తమ విద్యా అర్హతలకతీతంగా పార్లమెంటేరియన్‌ కావొచ్చు. భారతదేశంలో పెద్దగా చదువు లేని విజయవంతమైన నాయకులు చాలామంది ఉన్నారు. అయినప్పటికీ, గణాంకాలు చూపుతున్నట్లుగా, గ్రాడ్యుయేట్‌ డిగ్రీ కలిగిన ఎంపీలు పార్లమెంటు ప్రక్రియలో ఎక్కువగా పాల్గొంటున్నారు. సగటున వీరు 48.6 ప్రశ్నలు అడిగి, 12.7 చర్చల్లో పాల్గొన్నారు. పీజీ లేదా అంతకంటే ఎక్కువ అర్హతలున్న ఎంపీలు సగటున 47.4 ప్రశ్నలు అడిగి, 12.1 చర్చల్లో పాల్గొన్నారు. అయితే, హయ్యర్‌ సెకండరీ లేదా తక్కువ చదువున్న ఎంపీలు సగటున 42.4 ప్రశ్నలు అడిగి, 9.5 చర్చల్లో మాత్రమే పాల్గొన్నారు.

మహిళా ఎంపీలు పురుష ఎంపీల పనితీరుకు సమానమా, లేక వెనుకబడిపోయారా? భారత రాజకీయాల్లో మహిళా ప్రాతినిధ్యం ఇటీవలి కాలంలో పెరిగినా, అది మహిళల రిజర్వేషన్ చట్టంలో ఊహించిన 33% కంటే చాలా తక్కువగా, సుమారు 10% వద్దే ఉంది. అయినప్పటికీ, తక్కువ ప్రాతినిధ్యం ఉన్నప్పటికీ మహిళా ఎంపీలు పురుషులతో సమానంగా చర్చల్లో పాల్గొంటున్నారని డేటా చెబుతోంది. “కేవలం 14% ప్రాతినిధ్యమే ఉన్నా, చర్చల్లో మహిళలు పురుషుల మాదిరిగానే మాట్లాడుతున్నారు” అని నివేదిక పేర్కొంది. మొత్తం మీద, మహిళలు, పురుషులు పాల్గొన్న సగటు చర్చల సంఖ్య 11.8గా సమానంగా ఉంది. కానీ ప్రశ్నలు అడిగే విషయంలో పురుషులు ముందున్నారు — గత ఏడాదిలో సగటున 47.6 ప్రశ్నలు లేవనెత్తారు . మహిళా ఎంపీలు సగటున 42 ప్రశ్నలు అడిగారు. వయస్సు ఆధారంగా చూడగా, యువతి ఎంపీలు అదే వయస్సు గల పురుష ఎంపీలకంటే ప్రశ్నలు అడగడంలో చురుకుగా ఉన్నారు.

భారత రాజకీయాల్లో ఆందోళనకర అంశాల్లో ఒకటి — తీవ్రమైన నేర కేసులు ఉన్న వ్యక్తుల ప్రమేయం. అసోసియేషన్ ఆఫ్ డెమోక్రాటిక్ రిఫార్మ్స్ (ఏడీఆర్) నివేదిక ప్రకారం, భారత్   మంత్రుల్లో సుమారు 47% మంది తమపై క్రిమినల్‌ కేసులు ఉన్నట్లు ప్రకటించారు. అందులో 26% కేసులు హత్య, హత్యాయత్నం, అపహరణ, మహిళలపై నేరాలు వంటి తీవ్రమైనవి. 2020–25 మధ్య 652 మంది రాష్ట్ర/కేంద్ర మంత్రుల్లో 643 మంది సమర్పించిన అఫిడవిట్లను విశ్లేషించారు. అందులో మొదటి స్థానంలో తెలుగు దేశం పార్టీ మంత్రుల్లో 57% మందికి తీవ్రమైన ఆరోపణలు ఉండగా, రెండవ స్థానం లో  ద్రావిడ మున్నేట్ర  కజగం (డీఎంకే)లో ఇది 45% ఉంది. ప్రస్తుత ప్రభుత్వం ప్రధానమంత్రి, ముఖ్యమంత్రులు వంటి పదవుల్లో ఉన్నవారు జైలు శిక్ష లేదా నిర్బంధంలో ఉన్నపుడు పదవి కోల్పోవాలని ప్రతిపాదిస్తూ బిల్లు తెచ్చింది. కానీ నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, ఇలాంటి చట్టం దుర్వినియోగం అయ్యే అవకాశం ఉంది.

——————————————————————————————————————————————–

తెలుగు జాతీయ వార్తలు, ప్రత్యేక కథనాలు, ట్రెండింగ్ వీడియోలు కోసం Prajatantra వెబ్‌సైట్ ను సందర్శించండి. తాజా అప్‌డేట్స్ కోసం మా X (Twitter), Facebook, WhatsApp ఛానల్ ను ఫాలో కండి.. అలాగే మా ప్రజాతంత్ర, యూట్యూబ్ చానల్ ను సబ్ స్క్రైబ్ చేసుకోండి..   మీ అభిప్రాయాన్ని కామెంట్ రూపంలో పంచుకోండి. మీ స్నేహితులు, కుటుంబ సభ్యులతో షేర్ చేయడం మర్చిపోవద్దు.