తెలంగాణ చరిత్రలో సెప్టెంబర్ 17, 1948 ఒక విముక్తి దినంగా, ఒక విలీన దినంగా, ఒక పోరాట విజయదినంగా నిలిచిపోయింది. నిజాం నిరంకుశ పాలన, రజాకార్ల అరాచకాల నుంచి తెలంగాణ ప్రజలు స్వేచ్ఛ పొందిన రోజు అది. భారత యూనియన్లో హైదరాబాద్ సంస్థానం విలీనమైన చారిత్రక ఘట్టానికి ఈ తేదీ సాక్షిగా నిలిచింది. అయితే, ఈ చారిత్రక రోజును ఏ పేరుతో పిలవాలనే దానిపై దశాబ్దాలుగా నడుస్తున్న రాజకీయ వివాదం, అసలు త్యాగాల ప్రాముఖ్యతను మరుగున పడేస్తోంది. తెలంగాణ ప్రజలను గందరగోళంలోకి నెడుతున్న ఈ ‘పేరు రగడ’ను లోతుగా విశ్లేషించాల్సిన అవసరం ఉంది.
చారిత్రక నేపథ్యం: పోరాటాల సంగమం
సెప్టెంబర్ 17, 1948లో హైదరాబాద్ సంస్థానం భారత యూనియన్లో విలీనం కావడం కేవలం ఒక సైనిక చర్య (ఆపరేషన్ పోలో) ఫలితం మాత్రమే కాదు. ఈ ఘట్టం వెనుక దశాబ్దాల తరబడి సాగిన అసంఖ్యాక పోరాటాల చరిత్ర ఉంది. నిజాం పాలనలో జరిగిన అణచివేత, భూస్వాముల దౌర్జన్యాలు, రజాకార్ల భీభత్సం ప్రజలను తిరగబడేలా చేశాయి. కమ్యూనిస్టు పార్టీల నాయకత్వంలో వేలాది మంది రైతులు నిజాం, భూస్వాముల అణచివేతకు వ్యతిరేకంగా సాయుధ పోరాటం నడిపారు. ఈ పోరాటం నిజాం పాలనకు బలమైన ప్రతిఘటనగా నిలిచి, అతడి అధికారాన్ని తీవ్రంగా సవాలు చేసింది.
ఈ పోరాటంలో వేల మంది తమ ప్రాణాలను కోల్పోయారు. ఈ పోరాటమే నిజాం పతనాన్ని వేగవంతం చేసిందని కమ్యూనిస్టు పార్టీలు వాదిస్తాయి. అదే సమయంలో, నిజాం పాలనలో మతపరమైన అణచివేతకు వ్యతిరేకంగా ఆర్య సమాజ్, హిందూ మహాసభ వంటి సంస్థలు కూడా పోరాడాయి. మతపరమైన స్వేచ్ఛను, సాంస్కృతిక గుర్తింపును కాపాడటానికి నిజాంకు వ్యతిరేకంగా జరిగిన పోరాటాలు కూడా సెప్టెంబర్ 17 నాటి విలీనానికి దారితీశాయి. ఇక, హైదరాబాద్ సంస్థానాన్ని భారత యూనియన్లో విలీనం చేయాలని కాంగ్రెస్ పార్టీ డిమాండ్ చేసింది. సర్దార్ వల్లభాయ్ పటేల్ నాయకత్వంలో భారత ప్రభుత్వం చేపట్టిన సైనిక చర్య ద్వారానే విలీనం సాధ్యమైందని కాంగ్రెస్ పేర్కొంటుంది. ఈ మూడు శక్తుల పోరాటాల కలయిక ఫలితమే సెప్టెంబర్ 17. ఈ రోజు కేవలం సైనిక చర్యకు సంబంధించినది మాత్రమే కాదు, ప్రజల ఆకాంక్షలు, అమరుల త్యాగాలు, అనేక రాజకీయ శక్తుల కృషి కలగలిసిన చారిత్రక ఘట్టం.
రాజకీయ రగడ…. మూడు పార్టీలు – మూడు పేర్లు
తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పడిన తర్వాత సెప్టెంబర్ 17 ప్రాధాన్యత మరింత పెరిగింది. కానీ, ఈ రోజుకు ఒక ఉమ్మడి పేరును నిర్ణయించడంలో పార్టీల మధ్య ఏకాభిప్రాయం కుదరలేదు. భారతీయ జనతా పార్టీ ఈ రోజును ‘తెలంగాణ విమోచన దినోత్సవం’ గా జరపాలని బలంగా డిమాండ్ చేస్తోంది. నిజాం, రజాకార్ల బానిసత్వం నుంచి తెలంగాణ ప్రజలు విముక్తి పొందిన రోజుగా దీనిని అభివర్ణిస్తుంది. మరోవైపు, కమ్యూనిస్టు పార్టీలు **’తెలంగాణ సాయుధ పోరాట దినోత్సవం’**గా జరపాలని డిమాండ్ చేస్తాయి. నిజాం పాలనకు వ్యతిరేకంగా కమ్యూనిస్టులు నడిపిన వీరోచిత రైతాంగ పోరాటమే నిజాం పతనాన్ని వేగవంతం చేసిందని వారి వాదన. ఇక, కాంగ్రెస్ పార్టీ ఈ రోజును ‘విలీన దినోత్సవం’ గా పిలుస్తుంది. భారత ప్రభుత్వం చేపట్టిన సైనిక చర్య ద్వారా హైదరాబాద్ సంస్థానం భారత్లో శాంతియుతంగా విలీనమైందనేది వారి ప్రధాన వాదన.
వివాదంలో మరుగునపడుతున్న త్యాగాలు, వాస్తవం
ఈ మూడు ప్రధాన వాదనలు తమకు అనుకూలమైన చరిత్ర అంశాలను మాత్రమే ఎత్తిచూపిస్తున్నాయి. దీనివల్ల మొత్తం చరిత్ర ప్రజలకు అసంపూర్ణంగా చేరుతోంది. ఒక పార్టీ తన రాజకీయ అజెండా కోసం చరిత్రను ఒక కోణం నుంచి చూపిస్తే, మరో పార్టీ ఇంకొక కోణం నుంచి చూపిస్తోంది. ఈ రగడలో మరుగున పడుతున్న వాస్తవం ఏమిటంటే, ఈ మూడు శక్తులు, ఇంకా ఎంతోమంది అజ్ఞాత పోరాట యోధుల త్యాగాల ఫలితమే సెప్టెంబర్ 17. ఈ రాజకీయ యుద్ధం వల్ల ఆనాటి పోరాటాల స్ఫూర్తి, అమరుల త్యాగాలు ప్రజలకు సరిగా చేరడం లేదు. యువ తరానికి సరైన అవగాహన కల్పించడంలో మనం విఫలమవుతున్నాం.
చరిత్రను తమ సొంత ఆస్తిగా భావించి రాజకీయ లబ్ధి కోసం వాడుకోవడం వల్ల, ఈ చారిత్రక రోజు ఒక ఉమ్మడి వేడుకగా కాకుండా, విభేదాలకు కారణమవుతోంది. సెప్టెంబర్ 17 కేవలం ఒక తేదీ కాదు, అది అసంఖ్యాకమైన త్యాగాలకు, పట్టుదలకు, పోరాటాలకు ప్రతీక. పార్టీలు రాజకీయాలకు అతీతంగా, ఈ రోజును ఒక ఉమ్మడి జాతీయ దినంగా, **’విముక్తి, విలీన దినోత్సవం’**గా జరపాలని ప్రజలు కోరుకుంటున్నారు. ఈ రోజు ప్రాముఖ్యతను సంపూర్ణంగా గుర్తించి, అన్ని పోరాటాలకు, త్యాగాలకు గౌరవం ఇస్తూ ముందుకు సాగితేనే భవిష్యత్ తరాలకు సరైన చరిత్రను అందించగలం. లేకపోతే, ‘పేరు’ కోసం పోరాటం చరిత్రను చీకట్లో నెట్టివేస్తుంది.
