శ్రీలంక రాజ్యాంగం ప్రకారం, అధ్యక్షుడు మరియు ప్రధానమంత్రి ఇద్దరూ రాజీనామా చేస్తే (ఇది సరిగ్గా జరిగింది), పార్లమెంటు స్పీకర్ గరిష్టంగా 30 రోజుల పాటు తాత్కాలిక అధ్యక్షుడిగా వ్యవహరిస్తారు. పార్లమెంటు తన సభ్యులలో ఒకరి నుండి 30 రోజులలోపు కొత్త అధ్యక్షుడిని ఎన్నుకుంటుంది, అతను ప్రస్తుత పదవీకాలం మిగిలిన సంవత్సరాలకు పదవిలో ఉంటాడు. రాజపక్సేల పార్టీ,SLPP (శ్రీలంక పొదుజన పెరమున)కు పార్లమెంటులో మెజారిటీ ఉంది. అయితే పార్టీలో అంతర్గత పోరు, వర్గాలు పుష్కలంగా ఉన్నాయి. వోట్లు ఎక్కడ పడతాయో ఎవరికీ తెలియదు.’’
ద్వీప దేశం నుండి అధ్యక్షుడు గోటబయ రాజపక్సే పారిపోతున్నారని నివేదికలు వెలువడిన తరువాత, జూలై 13, బుధవారం శ్రీలంక అత్యవసర పరిస్థితిని ప్రకటించింది, శ్రీలంక అసాధారణమైన రాజకీయ మరియు ఆర్థిక సంక్షోభాన్ని అనుభవిస్తోంది.జూలై 9 నాటి ఊహించని సంఘటనలు రాష్ట్రపతి నివాసాన్ని ముట్టడించడం ద్వారా ప్రధానమంత్రి రణిల్ విక్రమసింఘే రాజీనామా చేయడమే కాకుండా జులై 13న గోటబయ తన పదవికి రాజీనామా చేస్తారని స్పీకర్ చేసిన ప్రకటనకు దారితీసింది.
త్వరలో అఖిలపక్ష తాత్కాలిక ప్రభుత్వం కొలువుదీరనుంది. తదుపరి పార్లమెంటు ఎన్నికలు జరిగే వరకు ఇది దేశాన్ని పరిపాలిస్తుంది.
ఇప్పుడు ఈ రాజీనామాలు నిరసనకారుల కీలక డిమాండ్, కానీ మధ్యంతర ప్రభుత్వంతో సంబంధం లేకుండా దేశం ఇంకా పరిష్కరించాల్సిన రెండు ప్రాథమిక సమస్యలు ఉన్నాయి – ఆర్థిక వ్యవస్థ మరియు రాజకీయ సంక్షోభం..శ్రీలంక ఆర్థిక వ్యవస్థ ఇప్పటికీ చితికిపోయిందని మర్చిపోకూడదు. వాస్తవానికి ఆర్థిక సంక్షోభం నిరసనలకు దారితీసి, ప్రభుత్వాన్ని పడగొట్టింది. రెండవది , శ్రీలంక రాజకీయ సంక్షోభాన్ని భరిస్తూనే ఉంది, అది పరిష్కరించడం అంత సులభం కాదు. నిరసనకారులు తమ కొత్త నాయకుడిగా ఎవరిని అంగీకరించబోతున్నారు? మరి వారి డిమాండ్ల సంగతేంటి?
ఉదాహరణకు, వారి ఆరు-పాయింట్ల కార్యాచరణ ప్రణాళికలో స్పష్టంగా పేర్కొన్న విధంగా డిమాండ్లలో ఒకటి, ‘‘చట్టాన్ని రూపొందించడంలో మరియు సవరించడంలో ప్రజలు పాల్గొనేందుకు వీలు కల్పించే ప్రక్రియ.’’ ఇటువంటి డిమాండ్ ఆహ్వానించవలసిందే..! కానీ శ్రీలంక దేశ రాజ్యాంగ విరుద్ధం ..
ఈ రెండు కారకాలను వివరంగా పరిశీలిద్దాం.
ఆర్థిక సంక్షోభం
శ్రీలంక వాసులు నిద్రాహారాలు మానేసి, ఇంధనం కొనుగోలు చేసేందుకు గంటల తరబడి బారులు తీరుతున్నారు… ముఖ్యంగా ఇంధనం పరిస్థితి చాలా భయంకరంగా ఉంది, జూన్ చివరి నాటికి ప్రభుత్వం అనవసరమైన ప్రయోజనాల కోసం అమ్మకాలను నిలిపివేయవలసి వచ్చింది.
ఖచీ.. వరల్డ్ ఫుడ్ ప్రోగ్రాం ప్రకారం, 10 కుటుంబాలలో దాదాపు తొమ్మిది మంది భోజనాన్ని దాటవే స్తున్నారని లేదా వారి ఆహార సామాగ్రిని ముగించేస్తున్నారని, అయితే 3 మిలియన్లు అత్యవసర మానవతా సహాయం పొందుతున్నారు.ప్రభుత్వం 50 బిలియన్ల డాలర్ల కంటే ఎక్కువ రుణపడి ఉంది మరియు తీసుకున్న రుణాలపై వడ్డీ చెల్లింపులు కూడా చేయలేకపోయింది, వాస్తవానికి రుణాన్ని తిరిగి చెల్లించడం లేదు.
అధికారిక సమాచారం ప్రకారం, ఆహార ధరలు దాదాపు 60% పెరిగాయి మరియు ఆర్థిక సంక్షోభం ప్రారంభానికి ముందు కంటే పర్యాటక రంగం మెరుగ్గా లేదు. దేశంలోకి విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులు కొరతగా కొనసాగుతోంది. ఆర్థిక వ్యవస్థకు సహాయం చేయడానికి భారతదేశం పెద్ద పాత్ర పోషిస్తోంది. భారతదేశం నుండి 4 బిలియన్ డాలర్ల క్రెడిట్ లైన్ల ద్వారా శ్రీలంకకు మద్దతు లభిస్తోంది. చైనా, యునైటెడ్ స్టేట్స్, జపాన్ మరియు ఆస్ట్రేలియా వంటి ఇతర దేశాలు కొన్ని వందల మిలియన్ డాలర్ల మద్దతును అందించాయి.
కానీ దాని ప్రధాన ఆశలు అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధిపై ఆధారపడి ఉంటాయి. గోటబయ ఇంటిని ముట్టడించిన ఒక రోజు తర్వాత, శ్రీలంకలో జరుగుతున్న పరిణామాలను నిశితంగా పరిశీలిస్తున్నామని మరియు రాజకీయ సంక్షోభం త్వరలో పరిష్కరించబడుతుందని ఆశిస్తున్నట్లుIMF వర్గాలు ఆశాభావం వ్యక్తం చేసాయి. అయితే, బెయిలౌట్ ప్లాన్ ఇంకా చాలా దూరంగా ఉన్నట్లు కనిపిస్తోంది, IMF ప్యాకేజీకి ఖచ్చితమైన షరతులు ఉండేలా.. అందిస్తున్న నిధి సక్రమంగా ఉపయో గపడేలా చూడాలని కోరుకుంటుంది..! మొత్తానికి విక్రమసింఘే ఇటీవల మాట్లాడుతూ.. ‘మనం ఇప్పుడు దివాలా తీసిన దేశంగా చర్చల్లో పాల్గొంటున్నాం.. అని వ్యాఖ్యానించడం దురదృష్టకరం.
రాజకీయ సంక్షోభం
శ్రీలంక రాజ్యాంగం ప్రకారం, అధ్యక్షుడు మరియు ప్రధానమంత్రి ఇద్దరూ రాజీనామా చేస్తే (ఇది సరిగ్గా జరిగింది), పార్లమెంటు స్పీకర్ గరిష్టంగా 30 రోజుల పాటు తాత్కాలిక అధ్యక్షుడిగా వ్యవహరిస్తారు. పార్లమెంటు తన సభ్యులలో ఒకరి నుండి 30 రోజులలోపు కొత్త అధ్యక్షుడిని ఎన్నుకుంటుంది, అతను ప్రస్తుత పదవీకాలం మిగిలిన సంవత్సరాలకు పదవిలో ఉంటాడు. రాజపక్సేల పార్టీ, SLPP (శ్రీలంక పొదుజన పెరమున)కు పార్లమెంటులో మెజారిటీ ఉంది. అయితే పార్టీలో అంతర్గత పోరు, వర్గాలు పుష్కలంగా ఉన్నాయి. ఓట్లు ఎక్కడ పడతాయో ఎవరికీ తెలియదు.
తదుపరి నాయకుడి కోసం ప్రచారం చేస్తున్న కొన్ని పేర్లు:
1.SJB (సామగి జన బలవేగయ) సాజిత్ ప్రేమదాస
2.సోషలిస్టు పార్టీ అయిన జెవిపి (జనతా విముక్తి పెరమున) అనుర కుమార దిసానాయక
3.తమిళ మైనారిటీకి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న ITAK (ఇల్లంకై తమిళ్ అరసు కచ్చి) పార్టీకి చెందిన సుమంధిరన్
4.సాలియా పీరిస్, BASL (బార్ అసోసియేషన్ ఆఫ్ శ్రీలంక) అధ్యక్షుడు
మళ్లీ ఎవరు అధికారంలోకి వచ్చినా.. తాత్కాలిక ప్రభుత్వంలో భాగస్వామ్యం కావాలనే ఆందోళనకారుల డిమాండ్లను విస్మరించలేరు.కానీ శ్రీలంక రాజ్యాంగంలో అలాంటి వసతి కల్పించబడలేదు. ఎన్నుకోబడని సంస్థలు మరియు వ్యక్తులు పార్లమెంటులో అధికారికంగా చెప్పినట్లయితే, అది రాజ్యాంగ నిబంధనలకు విరుద్ధం.వాస్తవానికి, నిరసనకారుల డిమాండ్లకు అనుగుణంగా దీనిని సవరించవచ్చు, అయితే ఇది భవిష్యత్తుకు ఏ ఉదాహరణగా నిలుస్తుంది?
– ప్రజాతంత్ర ఇంటర్నెట్ డెస్క్
