చండీగఢ్ మున్సిపల్ కార్పొరేషన్ మేయర్ పదవికి జనవరి 30న జరిగిన ఎన్నికల ఫలితాలను సుప్రీంకోర్టు రద్దు చేసి గతంలో ప్రకటించిన బీజేపీ అభ్యర్థికి బదులు ఆప్-కాంగ్రెస్ అభ్యర్థిని విజేతగా సుప్రీంకోర్టు ప్రకటించడం అన్యాయంపై న్యాయం మరోసారి గెలిచింది అని కుండబద్దలు కొట్టినట్లు చెప్పొచ్చు. చారిత్రాత్మకమైన తీర్పు అక్రమార్కులకు ఓ గుణపాఠం లాంటిది. ప్రధాన న్యాయమూర్తి డి వై చంద్రచూడ్, న్యాయమూర్తులు జెబి పార్దివాలా మనోజ్ మిశ్రాతో కూడిన ధర్మాసనం ఎన్నికల ప్రక్రియను దెబ్బతీయకుండా కుతంత్రాలను నిరోధించడం తమ కర్తవ్యాన్ని నొక్కి చెప్పింది. ఈ ప్రక్రియలో కూటమి అభ్యర్థికి వచ్చిన ఎనిమిది వోట్లను ప్రిసైడిరగ్ అధికారి ఉద్దేశపూర్వకంగా తారుమారు చేసి అని వాటిని చెల్లుబాటు చేయకుండా చేశారని అత్యున్నత న్యాయస్థానం నమ్మింది. ఎన్నికల ప్రజాస్వామ్యం ప్రాథమిక ఆదేశం పరిరక్షించబడుతుందని నిర్ధారించడానికి అసాధార ణమైన పరిస్థితులు ఏర్పడే చోట కోర్టు అడుగు పెట్టాలని ధర్మాసనం పేర్కొంది. ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ -కాంగ్రెస్ అభ్యర్థి కుల్దీప్ కుమార్కు అనుకూలంగా పోలైన ఎనిమిది బ్యాలెట్లను ప్రిసైడిరగ్ అధికారి అనిల్ మాసిప్ా ఉద్దేశపూర్వకంగా చెల్లుబాటు చేయలేదని తేల్చిన తర్వాత చండీగఢ్ మేయర్ ఎన్నికల ఫలితాలను సుప్రీంకోర్టు రద్దు చేసింది. ప్రధాన న్యాయమూర్తి నేతృత్వంలోని ధర్మాసనం బ్యాలెట్ ట్యాంపరింగ్కు ప్రిసైడిరగ్ అధికారిని బాధ్యులను చేస్తూ షోకాజ్ నోటీసు జారీ చేయాలని ఆదేశించింది.
పి. ఒ చట్టవిరుద్ధంగా మేయర్ ఎన్నికల మార్గాన్ని మార్చాడని మరియు ఫిబ్రవరి 19న ఈ కోర్టు ముందు గంభీరమైన ప్రకటన చేయడంలో అబద్ధాన్ని వ్యక్తం చేశాడు అని కోర్టు రెండు స్థాయిలలో పి. ఓ ప్రవర్తనను ఎత్తి చూపింది. సెక్షన్ 340 సిఆర్పిసి కింద అతనిపై ఎందుకు చర్యలు తీసుకోకూడదో కారణం చూపడానికి అనిల్ మసీప్ాకు నోటీసు జారీ చేయాలని రిజిస్ట్రార్ జ్యుడిషియల్ని ఆదేశించారు. రిటర్నింగ్ అధికారి ప్రకటించిన ఫలితం స్పష్టంగా చట్టాన్ని ఉల్లంఘించిందని పేర్కొంటూ, ‘‘పూర్తి న్యాయం’’ ఉండేలా రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 142 కింద కోర్టు తన ప్లీనరీ అధికారాన్ని ప్రయోగించింది. భారత సర్వోన్నత న్యాయస్థానం రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 142 ప్రకారం ‘‘పూర్తి న్యాయం’’ చేయడానికి మరియు ఎన్నికల ప్రజాస్వామ్యం పవిత్రతను రక్షించడానికి తన అధికారాన్ని ఉపయోగించింది. ఫలితాలను రద్దు చేస్తూ రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 142 ప్రకారం కోర్టుకు అందించబడిన అధికారాలను సుప్రీంకోర్టు అమలు చేసింది. ఆర్టికల్ 142(1) అనేది భారత ప్రభుత్వ చట్టం 1935 లేదా మరే ఇతర ప్రపంచ రాజ్యాంగంలో లేని విలక్షణమైన అధికారాన్ని మంజూరు చేస్తుందని కోర్టు పేర్కొంది. జనవరి 30న మేయర్గా ప్రకటించిన బీజేపీ అభ్యర్థి మనోజ్ సోంకర్ సుప్రీంకోర్టు విచారణకు ముందే రాజీనామా చేశారు. అందువల్ల ఖాలీ గా ఉన్న మేయర్ పదవికి మళ్లీ ఎన్నికలు నిర్వహించాల్సిందేనన్న వాదనను ప్రతివాదులు లేవనెత్తారు. అయితే కౌంటింగ్ ప్రక్రియలో ప్రిసైడిరగ్ అధికారి దురుసుగా ప్రవర్తించడమే ఏకైక లోపం కాబట్టి మొత్తం ఎన్నికలను పక్కన పెట్టడం సరికాదని పేర్కొంటూ తాజా ఎన్నికలను కోర్టు తిరస్కరించింది. భాజపా నేత ఎన్నిక చెల్లదని ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ మరియు కాంగ్రెస్ ఉమ్మడి అభ్యర్థి కుల్దీప్ కుమార్ ఎన్నికైనట్లుగా ప్రకటించింది. కౌంటిగ్ వీడియోని అందరూ చూడాలని, జీవితంలో వినోదం మంచిదే అని సరదాగా వ్యాఖ్యానించింది.
ఆర్టికల్ 142 ప్రాధాన్యం: ఆర్టికల్ 142 పార్టీల మధ్య పూర్తి న్యాయం చేయడానికి సుప్రీంకోర్టుకు ఒక ప్రత్యేక అధికారాన్ని అందిస్తుంది, కొన్నిసార్లు చట్టం లేదా శాసనం పరిహారం అందించకపోవచ్చు. అటువంటి సందర్భాలలో కేసు ప్రత్యేకతలకు సరిపోయే విధంగా వివాదాన్ని పరిష్కరించడానికి కోర్టు తన సాధారణ పరిమితులను దాటి వెళ్ళవచ్చు. భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 142 అనేది తన ముందు పెండిరగ్లో ఉన్న ఏదైనా కేసు లేదా విషయంలో పూర్తి న్యాయం చేయడానికి అవసరమైన ఏదైనా డిక్రీ లేదా ఆర్డర్ను ఆమోదించడానికి సుప్రీంకోర్టుకు అధికారం ఇస్తుంది. ఇది భారతదేశ భూభాగం అంతటా అటువంటి డిక్రీ లేదా ఆర్డర్ను అమలు చేయగలదు. ఆర్టికల్ 142 సుప్రీంకోర్టు ప్రజా ప్రయోజనం ,మానవ హక్కులు, రాజ్యాంగ విలువలు లేదా ప్రాథమిక హక్కుల విషయాలలో జోక్యం చేసుకోవడానికి అనుమతిస్తుంది మరియు ఏదైనా ఉల్లంఘనల నుండి వారిని కాపాడుతుంది మరియు ఇది రాజ్యాంగం సంరక్షకుడిగా సుప్రీంకోర్టు పాత్రను పెంచుతుంది. ఇంతకు మునుపు ఈ ఆర్టికల్ ప్రకారం కొన్ని తీర్పులను ఇవ్వడం జరిగింది. యూనియన్ కార్బైడ్ కేసులో భోపాల్ గ్యాస్ విపత్తు బాధితులకు నష్టపరిహారం అందించడానికి 1989లో సుప్రీంకోర్టు ఆర్టికల్ 142 ను ఉపశమనానికి ఉపయోగించింది.
బొగ్గు బ్లాకుల కేటాయింపు కేసులో 1993 నుంచి అక్రమార్కులకు కేటాయించిన బొగ్గు బ్లాకుల కేటాయింపులను రద్దు చేసేందుకు, చట్టవిరుద్ధంగా ఉత్పత్తి చేసిన బొగ్గుపై జరిమానా విధించేందుకు సుప్రీంకోర్టు 2014లో రాజ్యాంగంలోని ఈ క్లాజ్ని ఉపయోగించింది. ఇదే నిబంధనతో 6 నుంచి 14 ఏళ్లలోపు పిల్లలకు ఉచిత నిర్బంధ విద్యను అందించాలని కూడా సుప్రీంకోర్టు ప్రభుత్వాన్ని ఆదేశించింది. హైవేలపై మద్యం అమ్మకాలపై నిషేధం కేసు 2016లో సుప్రీంకోర్టు ఆర్టికల్ 142 ప్రకారం హైవే వెలుపలి అంచు నుండి 500 మీటర్ల లోపు మద్యం విక్రయించడాన్ని చట్టవిరుద్ధం చేసింది. మద్యం తాగి వాహనాలు నడపడం వల్ల జరిగే ప్రమాదాలను నివారించేందుకు ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నారు. 2017లో సుప్రీం కోర్ట్ బాబ్రీ మసీదు కేసును బదిలీ చేయడానికి ఆర్టికల్ 142ని ఉపయోగించింది. దాని అధికార పరిధిని విస్తృతంగా నిర్వచించింది. దీనికి విస్తారమైన అధికారం ఉన్నప్పటికీ ఆర్టికల్ 142 విశ్వవ్యాప్తంగా వర్తించదని మరియు ప్రతి సందర్భంలోనూ అమలు చేయబడదని సుప్రీంకోర్టు 2023లో ఒక తీర్పులో స్పష్టం చేసింది. ఆర్టికల్ 142 చరిత్ర : ముసాయిదా కమిటీ అభివృద్ధి చేసిన రాజ్యాంగ ముసాయిదాలో ఆర్టికల్ 142 నిజానికి ఆర్టికల్ 118గా లెక్కించబడిరది మరియు మే 27, 1949న చర్చ కోసం రాజ్యాంగ సభకు సమర్పించబడిరది. కానీ అదే రోజు చర్చ లేకుండా ఆమోదించబడిరది. బహుశా హామీ ఇవ్వడానికి అందరూ అంగీకారం తెలిపి ఉండొచ్చు.
జనక మోహనరావు దుంగ
శ్రీకాకుళం, ఆంధ్రప్రదేశ్
8247045230
