“దేశ న్యూక్లియర్ ఫ్రేమ్వర్క్ను పూర్తిగా మార్చే ఈ ముఖ్యమైన చట్టం స్వల్ప పార్లమెంటరీ చర్చతో, పార్లమెంటరీ కమిటీ పంపకుండా ఆమోదించబడినందుకు ప్రజలు ఆందోళన చెందుతున్నారు. బిల్ టెక్స్ట్ సోమవారం (డిసెంబర్ 15) అందుబాటులోకి వచ్చింది, బుధవారం (డిసెంబర్ 17) నాటికి లోక్సభ ఆమోదించింది, గురువారం (డిసెంబర్ 18) నాటికి రాజ్యసభ ఆమోదించింది. ఇది ప్రజాస్వామ్య ప్రక్రియను అపహాస్యం చేస్తుంది, ఎందుకంటే పౌరులు లేదా శాసనసభ్యులు చట్టాన్ని పరిశీలించి, వ్యాఖ్యానించే సరిపడా సమయం లభించలేదు.”
ఇటీవల అమలులోకి వచ్చిన “సస్టైనబుల్ హార్నెసింగ్ అండ్ అడ్వాన్స్మెంట్ ఆఫ్ న్యూక్లియర్ ఎనర్జీ ఫర్ ట్రాన్స్ఫార్మింగ్ ఇండియా చట్టం, 2025” ( షాంతి )పై పౌర సంఘాలు తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. ఈ చట్టం న్యూక్లియర్ పరిశ్రమలో అసురక్షిత పద్ధతులను ప్రోత్సహిస్తుంది, దీని వల్ల భారత పౌరులు న్యూక్లియర్ విపత్తు ప్రమాదానికి గురవుతారు. అలాగే, న్యూక్లియర్ ప్రమాదాల నుంచి ఉత్పన్నమయ్యే భారీ బాధ్యతలతో దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు కూడా ప్రమాదం కలుగుతుంది. మా అభిప్రాయంలో, షాంతి చట్టం భారత్కు దీర్ఘకాలిక వ్యూహాత్మక పరిణామాలను కూడా కలిగిస్తుంది.
సరఫరాదారుల బాధ్యత నిరాకరణ
ఈ చట్టం సివిల్ లయబిలిటీ ఫర్ న్యూక్లియర్ డ్యామేజ్ యాక్ట్లోని సెక్షన్ 17(బి)ను తొలగిస్తుంది. ఈ సెక్షన్ సరఫరా చేసిన ఉపకరణాలలో దాగి ఉన్న లోపాలు లేదా స్పష్టమైన లోపాల వల్ల ప్రమాదం జరిగితే సరఫరాదారులను జవాబుదారీగా చేసేది. ఇది అమెరికా ఒత్తిడి కింద జరిగినట్లు స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. ఇటీవల అమెరికా అధ్యక్షుడు మే 23, 2025న జారీ చేసిన ఎగ్జిక్యూటివ్ ఆర్డర్లో భారత్ దేశీయ న్యూక్లియర్ బాధ్యత నియమాలను అంతర్జాతీయ నిబంధనలతో సమలేఖనం చేయాలని అమెరికా సెక్రటరీ ఆఫ్ స్టేట్ను ఆదేశించారు. ఈ నిబంధన తొలగింపు మునుపటి న్యూక్లియర్ ప్రమాదాల నుంచి వచ్చిన శాస్త్రీయ నేర్పులకు విరుద్ధం. ఇప్పటివరకు జరిగిన మూడు ప్రధాన ప్రమాదాలు — ఫుకుషిమా, చెర్నోబిల్, థ్రీ మైల్ ఐలాండ్ —లలో డిజైన్ లోపాలు ముఖ్య పాత్ర పోషించినట్లు నిరూపితమైంది. సరఫరాదారులను వారి తప్పుల వల్ల ఏర్పడిన ప్రమాదాల బాధ్యత నుంచి మినహాయించడం వల్ల వారు భద్రతపై తక్కువ శ్రద్ధ చూపే అవకాశం ఉంది.
మొత్తం బాధ్యతపై పరిమితి
షాంతి చట్టం న్యూక్లియర్ సంఘటనకు గరిష్ఠ బాధ్యతను 300 మిలియన్ స్పెషల్ డ్రాయింగ్ రైట్స్ (సుమారు రూ. 4,500 కోట్లు)కు పరిమితం చేస్తుంది. కానీ ఇది ఫుకుషిమా విపత్తు శుభ్రపరచడానికి అంచనా వ్యయంలో సుమారు వెయ్యవ వంతు మాత్రమే. అలాగే చెర్నోబిల్ ప్రమాదంలో గోవా పరిమాణంలో ఉన్న ప్రాంతం నివాసయోగ్యం కాకుండా పోయింది. భారత్ దట్టమైన జనాభా కలిగిన దేశం కావడంతో న్యూక్లియర్ విపత్తు నష్టాలు మరింత తీవ్రంగా ఉండవచ్చు. ఈ స్వల్ప బాధ్యత పరిమితి అటువంటి పరిస్థితిని ఎదుర్కోవడానికి అపర్యాప్తం. ఈ మొత్తం కేంద్ర ప్రభుత్వం మరియు న్యూక్లియర్ ప్లాంట్ ఆపరేటర్ మధ్య విభజించబడుతుంది. ఆపరేటర్ బాధ్యత ప్లాంట్ పవర్ అవుట్పుట్ ఆధారంగా గ్రేడ్ చేయబడింది.
ఆపరేటర్ బాధ్యతపై పరిమితిచిన్న ప్లాంట్లు (150 యండబ్ల్యూఈ కంటే తక్కువ) ఆపరేటర్లకు ప్రమాదం ఎంత నష్టం కలిగించిన గరిష్ట బాధ్యత రూ. 100 కోట్లు మాత్రమే. అయితే, చిన్న న్యూక్లియర్ రియాక్టర్ నిర్మాణం మరియు నిర్వహణ వ్యయం ఈ మొత్తాన్ని ఎన్నో రెట్లు మించిపోవచ్చు. ఆపరేటర్ గరిష్ఠ జరిమానా చెల్లించి భద్రత లోపాలను సరిచేయకుండా ఉండే అవకాశం ఉంది, ముఖ్యంగా షాంతి చట్టం లాభాపేక్షతో కూడిన ప్రైవేట్ ఆపరేటర్లకు తలుపులు తెరిచింది.
సమర్థవంతమైన న్యూక్లియర్ రెగ్యులేటరీ అథారిటీ లేమి
ఇటువంటి పరిస్థితిలో పౌరులు బలమైన రెగ్యులేటరీ అథారిటీ భద్రతా ప్రమాణాలు నిర్ధారిస్తుందని ఆశించవచ్చు. అయితే షాంతి చట్టం స్వతంత్రత తక్కువగా ఉన్న బలహీనమైన రెగ్యులేటర్ను సృష్టిస్తుంది.శాంతి చట్టం అటామిక్ ఎనర్జీ రెగ్యులేటరీ బోర్డ్ ను ప్రస్తుత రూపంలోనే కొనసాగిస్తుంది. అంతేకాకుండా, దాని సభ్యులను డిపార్ట్మెంట్ ఆఫ్ అటామిక్ ఎనర్జీ సెక్రటరీ అధ్యక్షత వహించే అటామిక్ ఎనర్జీ కమిషన్ నియమిస్తుంది. అంటే, రెగ్యులేటర్ను నియమించేది దాని సౌకర్యాలను రెగ్యులేట్ చేయాల్సిన సంస్థే. మాట్లాడుతుంటే, షాంతి చట్టం 2012లో పార్లమెంటరీ కమిటీ ఇచ్చిన విలువైన సూచనలను పట్టించుకోలేదు, దీనివల్ల ఎన్డిఏ ప్రభుత్వం న్యూక్లియర్ రెగ్యులేటర్కు స్వతంత్రత ఇవ్వడానికి ఎటువంటి ఉద్దేశం లేదని, న్యూక్లియర్ రియాక్టర్ల సమీపంలో నివసిస్తున్న ప్రజల భద్రతపై పూర్తి నిర్లక్ష్యం వహిస్తున్నట్లు స్పష్టమవుతుంది.
పారదర్శకత లేమి
చట్టం సెక్షన్ 39(4) న్యూక్లియర్ సౌకర్యాలపై సమాచారం పొందే పౌరుల హక్కును రద్దు చేస్తుంది, న్యూక్లియర్ రంగాన్ని ప్రైవేట్, విదేశీ వ్యాపారస్తులకు తలుపులు బార్లా తెరిచి నిబంధన అవకాశాలు మరియు దుర్వినియోగానికి తావు ఇస్తుంది.
పార్లమెంటరీ చర్చ లేమి
దేశ న్యూక్లియర్ ఫ్రేమ్వర్క్ను పూర్తిగా మార్చే ఈ ముఖ్యమైన చట్టం స్వల్ప పార్లమెంటరీ చర్చతో, పార్లమెంటరీ కమిటీ పంపకుండా ఆమోదించబడినందుకు ప్రజలు ఆందోళన చెందుతున్నారు. బిల్ టెక్స్ట్ సోమవారం (డిసెంబర్ 15) అందుబాటులోకి వచ్చింది, బుధవారం (డిసెంబర్ 17) నాటికి లోక్సభ ఆమోదించింది, గురువారం (డిసెంబర్ 18) నాటికి రాజ్యసభ ఆమోదించింది. ఇది ప్రజాస్వామ్య ప్రక్రియను అపహాస్యం చేస్తుంది, ఎందుకంటే పౌరులు లేదా శాసనసభ్యులు చట్టాన్ని పరిశీలించి, వ్యాఖ్యానించే సరిపడా సమయం లభించలేదు.
ఆధారితత్వాన్ని పెంచడం
షాంతి చట్టం ప్రభుత్వం దిగుమతి చేసుకున్న లైట్-వాటర్ రియాక్టర్లపై ఆధారపడి న్యూక్లియర్ రంగాన్ని పెంచాలని నిర్ణయించినట్లు చూపిస్తుంది. అయితే, అటువంటి రియాక్టర్లు మరియు దిగుమతి యూరేనియంపై పెద్ద ఎత్తున ఆధారపడటం విద్యుత్ ధరలు పెరగడానికి, భారత్ శక్తి స్వావలంబనపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపడానికి దారితీస్తుంది. ప్రపంచవ్యాప్త అశాంతి పెరుగుతున్న సమయంలో ఇది భారత్ వ్యూహాత్మక స్థానాన్ని బలహీనపరుస్తుందని మానవాళి కోసం శాస్త్రవేత్తల బృందం మరియు పలు సైన్స్ ప్రచార సంస్థలు భావిస్తున్నాయి.
