కౌన్సిలర్ల వోటే కీలకం… చైర్మన్ ఎన్నికల రాజకీయ గణితం

మున్సిపల్ ఎన్నికలు స్థానిక స్వపరిపాలన వ్యవస్థలో అత్యంత కీలకమైన ప్రజాస్వామ్య ప్రక్రియ. గ్రామీణ స్థాయిలో పంచాయతీలు ఎంత ప్రాధాన్యం కలిగి ఉంటాయో, పట్టణ ప్రాంతాల్లో మున్సిపాలిటీలు అంతే ప్రాధాన్యం కలిగి ఉంటాయి. పట్టణ అభివృద్ధి, మౌలిక వసతులు, ప్రజా ఆరోగ్యం, పారిశుధ్యం, పట్టణ ప్రణాళిక వంటి అంశాలు మున్సిపల్ సంస్థల పనితీరుపైనే ఆధారపడి ఉంటాయి. అందువల్ల మున్సిపల్ ఎన్నికలు కేవలం రాజకీయ పోటీ మాత్రమే కాకుండా, పట్టణ పాలన దిశను నిర్ణయించే ప్రజా తీర్పుగా భావించాలి. మున్సిపల్ ఎన్నికల ప్రక్రియ సాధారణంగా వార్డు సభ్యుల ఎన్నికతో ప్రారంభమవుతుంది. పట్టణాన్ని పలు వార్డులుగా విభజించి, ప్రతి వార్డు నుంచి ఒక ప్రతినిధిని ప్రజలు ప్రత్యక్ష వోటుతో ఎన్నుకుంటారు. ఈ ఎన్నికల్లో స్థానిక సమస్యలు రహదారులు, డ్రైనేజీ, తాగునీరు, వీధి దీపాలు, చెత్త నిర్వహణ — ప్రధాన ప్రచార అంశాలుగా మారుతాయి. రాజకీయ పార్టీలు తమ అభ్యర్థులను రంగంలోకి దించి, స్థానిక సామాజిక సమీకరణాలు, వర్గాల ప్రాధాన్యం, అభివృద్ధి వాగ్దానాలు వంటి అంశాల ఆధారంగా వ్యూహాలు రచిస్తాయి.

వార్డు ఎన్నికల ఫలితాలు వెలువడిన తర్వాత అసలు రాజకీయ ఉత్కంఠ చైర్మన్, వైస్ చైర్మన్ ఎన్నికల వద్ద కనిపిస్తుంది. చట్టపరంగా ఈ ఎన్నికలు ప్రత్యక్ష ప్రజా వోటుతో కాకుండా, ఎన్నికైన వార్డు సభ్యుల ద్వారా జరుగుతాయి. ఈ దశలో సంఖ్యాబలం అత్యంత కీలకం అవుతుంది. ఏ పార్టీకి స్పష్టమైన మెజారిటీ ఉంటే ఎన్నిక సులభంగా పూర్తవుతుంది. కానీ త్రిశంకు పరిస్థితి ఏర్పడితే రాజకీయ చర్చలు, కూటములు, మద్దతుల కోసం పోటీ తీవ్రం అవుతుంది. చైర్మన్ ఎన్నిక పట్టణ పాలనకు నాయకత్వాన్ని నిర్ణయిస్తుంది. చైర్మన్ మున్సిపల్ మండలి సమావేశాలకు అధ్యక్షత వహిస్తూ, అభివృద్ధి కార్యక్రమాల అమలులో కీలక పాత్ర పోషిస్తాడు. వైస్ చైర్మన్ సహాయక పాత్రలో ఉండి, అవసరమైనప్పుడు బాధ్యతలు స్వీకరిస్తాడు. ఈ పదవులు కేవలం గౌరవప్రదమైనవి మాత్రమే కాదు; స్థానిక రాజకీయాల్లో ప్రభావాన్ని, నిర్ణయాధికారాన్ని కలిగిస్తాయి. అందువల్ల ఈ ఎన్నికల సమయంలో రాజకీయ సమీకరణాలు అత్యంత సున్నితంగా మారుతాయి.

ఈ నేపథ్యంలో “క్యాంపు రాజకీయాలు” అనే పదం తరచుగా వినిపిస్తుంది. మెజారిటీ అనిశ్చితంగా ఉన్నప్పుడు పార్టీలు తమ వార్డు సభ్యులను ఒకేచోట ఉంచి, ప్రత్యర్థి పార్టీల ప్రభావానికి గురికాకుండా చూసుకోవడానికి క్యాంపులు నిర్వహిస్తాయి. రిసార్టులు, అతిథి గృహాలు లేదా పార్టీ కార్యాలయాలు ఇందుకు వేదికలవుతాయి. క్యాంపుల ఉద్దేశం సభ్యులను సమూహంగా ఉంచడం, వ్యూహాత్మక చర్చలు జరపడం, వోటింగ్ రోజున ఐక్యతను నిర్ధారించడం. ఇది చట్ట విరుద్ధం కాకపోయినా, ప్రజాస్వామ్య నైతికతపై చర్చకు దారితీస్తుంది.

చైర్మన్ ఎన్నికల సమయంలో తరచుగా వినిపించే మరో అంశం “క్రాస్ వోటింగ్”. ఒక పార్టీకి చెందిన సభ్యుడు ప్రత్యర్థి అభ్యర్థికి వోటు వేయడం క్రాస్ వోటింగ్‌గా పరిగణించ బడుతుంది. ఇది సాధారణంగా అంతర్గత అసంతృప్తి, వ్యక్తిగత సంబంధాలు లేదా రాజకీయ లావాదేవీల ఫలితంగా జరుగుతుందని రాజకీయ విశ్లేషకులు భావిస్తారు. క్రాస్ వోటింగ్ వల్ల అంచనాలు తారుమారవుతూ, ఫలితాల్లో అనూహ్య మలుపులు కనిపిస్తాయి. క్రాస్ వోటింగ్‌ను నియంత్రించేందుకు పార్టీలు విప్ జారీ చేస్తాయి. విప్ అనేది పార్టీ ఆదేశం; సభ్యుడు పార్టీ నిర్ణయానికి అనుగుణంగా వోటు వేయాలని ఇది స్పష్టం చేస్తుంది. విప్‌ను ఉల్లంఘిస్తే సభ్యునిపై అనర్హత చర్యలు తీసుకునే అవకాశం ఉంటుంది. స్థానిక సంస్థల చట్టాల ప్రకారం, పార్టీ మార్పిడి నిరోధక నిబంధనలు అమల్లో ఉండటంతో విప్‌కు చట్టపరమైన బలం లభిస్తుంది. అయినప్పటికీ, రహస్య వోటింగ్ ఉన్న సందర్భాల్లో విప్ అమలు సవాళ్లను ఎదుర్కొంటుంది.

పట్టణీకరణ వేగవంతమవుతున్న నేపథ్యంలో మున్సిపల్ పాలనపై ప్రజల అంచనాలు కూడా పెరిగాయి. అభివృద్ధి పనుల అమలు, పన్నుల వసూళ్లు, సంక్షేమ పథకాల పంపిణీ ఇవన్నీ ఎన్నికైన మండలి సామర్థ్యంపై ఆధారపడి ఉంటాయి. అందువల్ల చైర్మన్ ఎన్నిక కేవలం అంతర్గత రాజకీయ ప్రక్రియ కాదు; పట్టణ అభివృద్ధి దిశను నిర్ణయించే కీలక ఘట్టం. మున్సిపల్ రాజకీయాల్లో వ్యక్తిగత ప్రతిష్ఠ, స్థానిక వర్గాల ప్రభావం, పార్టీ విధానాలు ఈ మూడు పరస్పరం మిళితమై ఉంటాయి. ఎన్నికల తర్వాత సభ్యుల ఐక్యత నిలకడగా ఉంటే పాలన సాఫీగా సాగుతుంది. విభేదాలు పెరిగితే అభివృద్ధి కార్యక్రమాలు నిలిచి పోవచ్చు. అందుకే ప్రజాస్వామ్య విలువలు, పారదర్శకత, బాధ్యతాయుత వ్యవహారం అత్యంత అవసరం.

క్యాంపు రాజకీయాలు, విప్ జారీ, క్రాస్ ఓటింగ్ వంటి అంశాలు మున్సిపల్ ఎన్నికలను ఉత్కంఠభరితంగా మారుస్తాయి. అయితే చివరికి ప్రజలు ఎన్నుకున్న ప్రతినిధులు పట్టణ అభివృద్ధిని లక్ష్యంగా పెట్టుకుని పనిచేయాల్సిన బాధ్యత కలిగి ఉంటారు. ఎన్నికల పోటీ ఎంత తీవ్రంగా ఉన్నా, పాలనలో సహకారం అవసరం. స్థానిక స్వపరిపాలన బలపడితేనే పట్టణ జీవన ప్రమాణాలు మెరుగు పడతాయి. మొత్తం మీద మున్సిపల్ ఎన్నికలు ప్రజాస్వామ్యానికి పునాది స్థాయిలో బలాన్ని ఇస్తాయి. చైర్మన్, వైస్ చైర్మన్ ఎన్నికల రాజకీయ నాటకీయత వెనుక ప్రజల అభివృద్ధి ఆశలు దాగి ఉంటాయి. క్యాంపులు, విప్‌లు, వ్యూహాలు అన్నీ రాజకీయ ప్రక్రియలో భాగమే అయినప్పటికీ, తుది లక్ష్యం ప్రజా సేవ కావాలి. పట్టణ పాలనలో స్థిరత్వం, పారదర్శకత, ప్రజల భాగస్వామ్యం పెరిగినప్పుడు మాత్రమే మున్సిపల్ వ్యవస్థ తన అసలు ఉద్దేశాన్ని నెరవేర్చగలదు.