ఇరాన్, అమెరికా మరియు ఇజ్రాయెల్ మధ్య పెరుగుతున్న ఉద్రిక్తతలు గల్ఫ్ ప్రాంతాన్ని యుద్ధ మేఘాల కిందకు నెట్టడమేకాకుండా, ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థకు వెన్నెముకగా ఉన్న గల్ఫ్ దేశాల (GCC) ఆర్థిక సుస్థిరతను ప్రశ్నార్థకం చేస్తున్నాయి. ఈ భౌగోళిక రాజకీయ సంక్షోభం గల్ఫ్ దేశాల ఆర్థిక స్థితిగతులపై తీవ్ర ప్రభావం పడే ప్రమాదముంది.
యుద్ధ నీడలో విలవిలలాడుతున్న మధ్యప్రాచ్యం మరోసారి అశాంతికి నిలయంగా మారింది. ఇరాన్ ఒకవైపు, అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ కూటమి మరోవైపు సాగిస్తున్న ‘నీడ యుద్ధం’ ఇప్పుడు బహిరంగ పోరాటంగా మారే ప్రమాదం కనిపిస్తోంది. ఈ ఉద్రిక్తతల వల్ల నేరుగా యుద్ధంలో లేని సౌదీ అరేబియా, యూఏఈ, ఖతార్, కువైట్ వంటి గల్ఫ్ దేశాలు భారీ ఆర్థిక మూల్యాన్ని చెల్లించుకుంటున్నాయి. కేవలం బాంబుల మోత మాత్రమే కాదు, మార్కెట్ల పతనం, పెట్టుబడుల ఉపసంహరణ మరియు సరఫరా గొలుసుల విచ్ఛిన్నం ఈ దేశాల భవిష్యత్తును అంధకారంలోకి నెడుతున్నాయి.
ఇంధన మార్కెట్లలో అనిశ్చితి ఏర్పడి – చమురు ధరల హెచ్చుతగ్గులు కనిపిస్తున్నాయి. గల్ఫ్ దేశాల ఆర్థిక వ్యవస్థకు చమురు ..క్రూడ్ ఆయిల్ .. ప్రధాన ఆధారం. యుద్ధం ముంచుకొస్తున్న తరుణంలో చమురు ధరలు పెరగడం సాధారణంగా ఈ దేశాలకు లాభదాయకంగా అనిపించినప్పటికీ, దీర్ఘకాలంలో ఇది ప్రతికూలంగా మారుతోంది. ప్రపంచ చమురు రవాణాలో కీలకమైన హోర్ముజ్ జలసంధి ఇరాన్ నియంత్రణలో ఉండటం పెద్ద ముప్పు. ఒకవేళ ఇరాన్ ఈ మార్గాన్ని మూసివేస్తే, రోజుకు సుమారు 20 మిలియన్ బ్యారెళ్ల చమురు రవాణా ఆగిపోతుంది. ఇది ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇంధన సంక్షోభానికి దారితీస్తుంది. యుద్ధం వల్ల చమురు సరఫరాకు అంతరాయం కలిగితే, ప్రపంచ దేశాలు గల్ఫ్ ఇంధనంపై ఆధారపడటం తగ్గించి, పునరుత్పాదక ఇంధనాల వైపు వేగంగా మళ్లే అవకాశం ఉంది. ఇది గల్ఫ్ దేశాల దీర్ఘకాలిక ఆదాయానికి గొడ్డలిపెట్టు.
పర్యాటక రంగం మరియు విమానయానంపై దెబ్బ పడింది. గత దశాబ్ద కాలంగా దుబాయ్, ఖతార్ మరియు సౌదీ అరేబియా తమ ఆర్థిక వ్యవస్థను కేవలం చమురుపైనే కాకుండా పర్యాటక రంగం పై కూడా నిర్మించుకున్నాయి.
భయం నీడలో పర్యాటకులు యుద్ధ వాతావరణం నెలకొన్నప్పుడు అంతర్జాతీయ పర్యాటకులు మధ్యప్రాచ్యానికి రావడానికి భయపడుతున్నారు. విమాన టిక్కెట్ల రద్దు, హోటల్ బుకింగ్స్ పడిపోవడం వల్ల బిలియన్ల కొద్దీ డాలర్ల నష్టం వాటిల్లుతోంది. గగనతల ఆంక్షలుతో ఇరాన్-ఇజ్రాయెల్ క్షిపణి దాడుల నేపథ్యంలో విమాన మార్గాలను మళ్లించడం వల్ల ఇంధన ఖర్చులు పెరిగి, ఎమిరేట్స్, ఖతార్ ఎయిర్వేస్ వంటి దిగ్గజ సంస్థల లాభాలు తగ్గుతున్నాయి.
ఉద్రిక్తల వల్ల విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడుల మందగమనం కనిపిస్తుంది. సౌదీ అరేబియా ‘విజన్ 2030’ వంటి ప్రతిష్టాత్మక ప్రాజెక్టులు విదేశీ పెట్టుబడులపైనే ఆధారపడి ఉన్నాయి. యుద్ధం జరిగే ప్రాంతంలో పెట్టుబడులు పెట్టడానికి అంతర్జాతీయ సంస్థలు వెనుకాడతాయి. రాజకీయ అస్థిరత ఉన్నప్పుడు ‘సేఫ్ హెవెన్’ గా భావించే అమెరికా లేదా యూరప్ మార్కెట్ల వైపు పెట్టుబడిదారులు మళ్లుతారు. దీనివల్ల గల్ఫ్ దేశాల్లో జరుగుతున్న నిర్మాణ, సాంకేతిక రం.గాల అభివృద్ధి నెమ్మదిస్తోంది.
తమ ప్రమేయం లేని యుద్ధం కారణంగా మధ్యప్రాచ్యం దేశాల రక్షణ వ్యయం పెరిగి – బడ్జెట్ లోటు అనివార్యమవుతుంది యుద్ధ భయాల వల్ల గల్ఫ్ దేశాలు తమ ఆదాయంలో ఎక్కువ భాగాన్ని రక్షణ రంగానికి కేటాయించాల్సి వస్తోంది. ప్రజల సంక్షేమం, మౌలిక సదుపాయాల కల్పనకు ఖర్చు చేయాల్సిన నిధులను క్షిపణి రక్షణ వ్యవస్థలు, అత్యాధునిక యుద్ధ విమానాల కొనుగోలుకు మళ్లిస్తున్నారు. ఇది ఆయా దేశాల బడ్జెట్ లోటును పెంచుతోంది.షిప్పింగ్ మరియు లాజిస్టిక్స్ ఖర్చులు,ఎర్ర సముద్రం లో హౌతీ తిరుగుబాటుదారుల దాడులు, ఇటు పర్షియన్ గల్ఫ్లో ఉద్రిక్తతల వల్ల బీమా ప్రీమియంలు భారీగా పెరిగాయి. సరుకు రవాణా నౌకలకు భద్రత కల్పించడం ఖర్చుతో కూడుకున్న పని కావడంతో, నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు పెరిగి గల్ఫ్ దేశాల్లో ద్రవ్యోల్బణానికి దారితీస్తోంది.
గల్ఫ్ దేశాల్లోనే అత్యంత సంపన్నమైన మరియు పర్యాటక హబ్గా పేరున్న దుబాయ్ ఆర్థిక వ్యవస్థపై తీవ్ర ప్రభావాన్ని చూపుతోంది. దుబాయ్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ‘దుబాయ్ ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్పోర్ట్ (DXB)’ గుండెకాయ వంటిది. విమానాశ్రయం ఒక్క రోజు మూతపడితే దాదాపు 1 బిలియన్ డాలర్ల (సుమారు ₹8,300 కోట్లు) నష్టం వాటిల్లుతుందని అంచనా. క్షిపణి దాడుల భయంతో విమానాల రద్దు, గగనతల మూసివేత వల్ల ఎమిరేట్స్ వంటి దిగ్గజ సంస్థల ఆదాయం పడిపోయింది.: ఆసియా, యూరప్ దేశాల మధ్య ప్రధాన ట్రాన్సిట్ పాయింట్ కావడంతో, విమానాలు రద్దు కావడం వల్ల లక్షలాది మంది ప్రయాణికులు నిలిచిపోయారు. దుబాయ్ ఆదాయంలో పర్యాటక రంగం ఏటా సుమారు 30 బిలియన్ డాలర్లను సమకూరుస్తుంది. యుద్ధం ప్రారంభమైన రెండు వారాల్లోనే హోటల్ ఆక్యుపెన్సీ రేట్లు 20% కంటే తక్కువకు పడిపోయాయి. కొన్ని చోట్ల హోటల్ ధరలు 50% వరకు తగ్గించినా పర్యాటకులు రావడానికి
భయపడుతున్నారు.ఫైర్మాంట్ వంటి లగ్జరీ హోటళ్లపై దాడులు జరగడం పర్యాటకులలో భయాందోళనలు పెంచింది.
గల్ఫ్ దేశాల ఆర్థిక వ్యవస్థలు ప్రస్తుతం ఒక సందిగ్ధావస్థలో ఉన్నాయి. అమెరికా, ఇరాన్, ఇజ్రాయెల్ ల మధ్య సాగుతున్న ఈ ఆధిపత్య పోరులో బలిపశువులు అవుతున్నది మాత్రం ఈ ప్రాంతంలోని ప్రశాంతత మరియు అభివృద్ధి. యుద్ధం అనేది కేవలం సైనిక నష్టమే కాదు, అది తరాల తరబడి నిర్మించుకున్న ఆర్థిక సామ్రాజ్యాల పతనం కూడా. ప్రస్తుత తరుణంలో గల్ఫ్ దేశాలు ఐక్యంగా ఉండి, దౌత్యపరమైన చర్చల ద్వారా ఉద్రిక్తతలను తగ్గించడానికి ప్రయత్నించడం అత్యవసరం. ఆర్థిక వ్యవస్థల వైవిధ్యీకరణ విజయవంతం కావాలంటే, ఆ ప్రాంతంలో శాంతి ఉండటం తక్షణ కర్తవ్యం . లేదంటే, చమురు సంపదతో విరాజిల్లిన గల్ఫ్, యుద్ధ జ్వాలల్లో తన ప్రాభవాన్ని కోల్పోయే ప్రమాదం ఉంది.
